[总诀]眼皮肿痛贵分观,按经清散自然安。若还云雾晕花见,补泻随宜属肾肝。
大眼角肿,或兼头痛恶寒者,太阳经风热也。宜加减败毒散。
羌活(一钱) 独活(一钱) 柴胡(三钱) 前胡(二钱) 赤芍(二钱) 黄芩(三钱) 玉竹(三
钱) 归尾(三钱) 木贼(一钱) 花粉(三钱) 甘草(一钱) 连翘(一钱) 银花(一钱) 蝉蜕(七个)
歌曰∶眼肿兼寒属太阳,柴前羌独芍芩详。
银蝉木贼天花粉,甘草翘归玉竹襄。
小眼角肿,或兼口苦耳鸣者,少阳经风火也。宜加减柴胡汤。
沙参(三钱) 白芍(三钱) 柴胡(三钱) 黄芩(三钱) 当归(三钱) 胆草(三钱) 牡蛎(三
钱) 木贼(一钱) 青皮(一钱) 蝉蜕(七个) 银花(一钱) 菊花(二钱) 甘草(一钱) 生姜(三片)
歌曰∶眼伤风火耳兼鸣,木贼柴芩参芍清。
胆草归蝉银菊蛎,青皮姜引使肝平。
下眼皮肿,以及绕眼红锁者,阳明经风热也。宜加味银翘汤。
连翘(一钱) 葛根(二钱) 白芍(三钱) 甘草(一钱) 黄芩(三钱)
生地(三钱) 枳壳(一钱) 银花(一钱) 白芷(三钱) 花粉(三钱) 蝉蜕(七个) 青葙(三
钱) 石膏(三钱) 红花(一钱)
歌曰∶阳明风热眼皮伤,芩葛银翘芷芍将。
草地蝉花和枳壳,石膏花粉共青葙。
(伯未按∶蜀刻本无连翘、红花、枳壳、多大力子。)
(又按∶赤眼以黄丹、白蜜调贴太阳穴,亦能止痛。)
目内痒痛,以及赤白云翳者,肝经风湿热也。宜加减泻肝汤。
归尾(三钱) 元参(三钱) 栀子(二钱) 黄芩(二钱) 胆草(二钱) 蝉蜕(七个) 木贼(一
钱) 木通(一钱) 银花(二钱) 赤芍(二钱) 泽泻(二钱) 柴胡(二钱) 防风(二钱) 车前子(
二钱) 荆芥(二钱) 青皮(一钱) 枳壳(一钱) 细辛(五分) 酒军(五分) 红花(一钱) 甘草(一钱)
歌曰∶目中痛翳芍芩栀,柴泽荆防辛枳皮。
通贼银蝉归胆草,花前参草酒军施。
目光晦涩,恍惚不能近视者,肝肾真阴虚也。宜杞菊地黄汤。
人参(三钱) 白术(三钱) 远志(一钱) 黄 (三钱) 当归(三钱) 磁石( ,三钱) 枣仁
(三钱) 龙眼(三枚) 益智(一钱) 五味(五分) 甘草(一钱) 朱砂(研,一钱)
歌曰∶不能远视缺真阳,参术磁朱远志良。
益智枣仁龙眼并,草归 味细推详。
【总诀】眼皮肿胀疼痛应当仔细辨别,根据所属经络进行清热散邪治疗,自然能够安宁。如果还出现视物模糊、云雾遮挡或眼花的症状,补法或泻法应适宜选用,病位属于肾和肝。
大眼角肿胀,或者兼有头痛、怕冷的症状,是太阳经受风热侵袭所致。适宜使用加减败毒散。
羌活(一钱) 独活(一钱) 柴胡(三钱) 前胡(二钱) 赤芍(二钱) 黄芩(三钱) 玉竹(三钱) 归尾(三钱) 木贼(一钱) 花粉(三钱) 甘草(一钱) 连翘(一钱) 银花(一钱) 蝉蜕(七个)
歌诀说:眼肿兼有寒象属太阳经,柴胡、前胡、羌活、独活、赤芍、黄芩需详辨。
银花、蝉蜕、木贼、天花粉,配合甘草、连翘、当归、玉竹共同辅助。
小眼角肿胀,或者兼有口苦、耳鸣的症状,是少阳经受风火侵袭所致。适宜使用加减柴胡汤。
沙参(三钱) 白芍(三钱) 柴胡(三钱) 黄芩(三钱) 当归(三钱) 胆草(三钱) 牡蛎(三钱) 木贼(一钱) 青皮(一钱) 蝉蜕(七个) 银花(一钱) 菊花(二钱) 甘草(一钱) 生姜(三片)
歌诀说:眼睛受风火之邪且耳朵鸣响,木贼、柴胡、黄芩、沙参、白芍能清解。
龙胆草、当归、蝉蜕、银花、菊花、牡蛎,配合青皮、生姜为引,使肝脏平和。
下眼皮肿胀,以及环绕眼睛发红如锁状的症状,是阳明经受风热侵袭所致。适宜使用加味银翘汤。
连翘(一钱) 葛根(二钱) 白芍(三钱) 甘草(一钱) 黄芩(三钱)
生地(三钱) 枳壳(一钱) 银花(一钱) 白芷(三钱) 花粉(三钱) 蝉蜕(七个) 青葙(三钱) 石膏(三钱) 红花(一钱)
歌诀说:阳明经风热损伤下眼皮,黄芩、葛根、银花、连翘、白芷、白芍为主将。
草地(指地骨皮或相关药,此处依原文“草地”可能为排版错误或简称,结合上下文及歌诀“草地蝉花”,通常指代清热凉血药,此处保留原意或指代特定组合,但在标准方剂中常对应具体药材,鉴于原文如此,暂译为草地/地骨皮类意象,但严格按字面翻译为草地)、蝉蜕、天花粉配合枳壳,石膏、天花粉共同配合青葙子。
(伯未按语:蜀刻本没有连翘、红花、枳壳,多了大力子。)
(又按语:红眼病用黄丹、白蜜调匀后贴敷在太阳穴,也能止痛。)
眼睛内部瘙痒疼痛,以及出现红色或白色翳膜的症状,是肝经受风湿热侵袭所致。适宜使用加减泻肝汤。
归尾(三钱) 元参(三钱) 栀子(二钱) 黄芩(二钱) 胆草(二钱) 蝉蜕(七个) 木贼(一钱) 木通(一钱) 银花(二钱) 赤芍(二钱) 泽泻(二钱) 柴胡(二钱) 防风(二钱) 车前子(二钱) 荆芥(二钱) 青皮(一钱) 枳壳(一钱) 细辛(五分) 酒军(五分) 红花(一钱) 甘草(一钱)
歌诀说:眼中疼痛有翳膜,白芍、黄芩、栀子为主,柴胡、泽泻、荆芥、防风、细辛、枳壳、青皮为辅。
木通、木贼、银花、蝉蜕、当归、龙胆草,配合天花粉、车前子、玄参、甘草、酒大黄施用。
目光昏暗涩滞,恍惚不能看清近处物体的症状,是肝肾真阴亏损所致。适宜使用杞菊地黄汤。
人参(三钱) 白术(三钱) 远志(一钱) 黄芪(三钱) 当归(三钱) 磁石(三钱) 枣仁(三钱) 龙眼(三枚) 益智(一钱) 五味子(五分) 甘草(一钱) 朱砂(研碎,一钱)
歌诀说:不能看远处是因为缺乏真阳,人参、白术、磁石、朱砂、远志疗效好。
益智仁、酸枣仁、龙眼肉配合,甘草、当归、五味子需细细推敲详辨。
[General Principle] Swelling and pain of the eyelids should be carefully differentiated; clearing heat and dispersing pathogenic factors according to the affected meridian will naturally bring relief. If accompanied by visual obscurations, misty vision, or blurred sight, tonification or purgation should be applied appropriately, with the pathology located in the Kidney and Liver.
Swelling at the inner canthus (large corner of the eye), possibly accompanied by headache and aversion to cold, indicates Wind-Heat invading the Taiyang Meridian (Taiyang Channel). The appropriate formula is Jiawei Baidu San (Modified Decoction for Defeating Toxins).
Qiang Huo (Notopterygii Rhizoma et Radix, 1 qian) Du Huo (Angelicae Pubescentis Radix, 1 qian) Chai Hu (Bupleuri Radix, 3 qian) Qian Hu (Peucedani Radix, 2 qian) Chi Shao (Paeoniae Radix Rubra, 2 qian) Huang Qin (Scutellariae Radix, 3 qian) Yu Zhu (Polygonati Odorati Rhizoma, 3 qian) Gui Wei (Angelicae Sinensis Radix, caudex portion, 3 qian) Mu Zei (Equiseti Herba, 1 qian) Hua Fen (Trichosanthis Radix, 3 qian) Gan Cao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma, 1 qian) Lian Qiao (Forsythiae Fructus, 1 qian) Yin Hua (Lonicerae Japonicae Flos, 1 qian) Chan Tui (Cicadae Periostracum, 7 pieces)
Verse: Eye swelling with cold signs belongs to the Taiyang channel; examine Chai Hu, Qian Hu, Qiang Huo, Du Huo, Chi Shao, and Huang Qin.
Yin Hua, Chan Tui, Mu Zei, Tian Hua Fen, assisted by Gan Cao, Lian Qiao, Gui Wei, and Yu Zhu.
Swelling at the outer canthus (small corner of the eye), possibly accompanied by bitter taste in the mouth and tinnitus, indicates Wind-Fire invading the Shaoyang Meridian (Shaoyang Channel). The appropriate formula is Jiawei Chai Hu Tang (Modified Bupleurum Decoction).
Sha Shen (Glehniae Radix, 3 qian) Bai Shao (Paeoniae Radix Alba, 3 qian) Chai Hu (Bupleuri Radix, 3 qian) Huang Qin (Scutellariae Radix, 3 qian) Dang Gui (Angelicae Sinensis Radix, 3 qian) Dan Cao (Gentianae Radix, 3 qian) Mu Li (Ostreae Concha, 3 qian) Mu Zei (Equiseti Herba, 1 qian) Qing Pi (Citri Reticulatae Pericarpium Viride, 1 qian) Chan Tui (Cicadae Periostracum, 7 pieces) Yin Hua (Lonicerae Japonicae Flos, 1 qian) Ju Hua (Chrysanthemi Flos, 2 qian) Gan Cao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma, 1 qian) Sheng Jiang (Zingiberis Rhizoma Recens, 3 slices)
Verse: Eye injury from Wind-Fire with ear ringing; Mu Zei, Chai Hu, Huang Qin, Sha Shen, and Bai Shao clear the pathogen.
Dan Cao, Dang Gui, Chan Tui, Yin Hua, Ju Hua, and Mu Li, guided by Qing Pi and Sheng Jiang, calm the Liver.
Swelling of the lower eyelid, along with redness encircling the eye like a lock, indicates Wind-Heat invading the Yangming Meridian (Yangming Channel). The appropriate formula is Jiawei Yinqiao Tang (Modified Honeysuckle and Forsythia Decoction).
Lian Qiao (Forsythiae Fructus, 1 qian) Ge Gen (Puerariae Lobatae Radix, 2 qian) Bai Shao (Paeoniae Radix Alba, 3 qian) Gan Cao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma, 1 qian) Huang Qin (Scutellariae Radix, 3 qian)
Sheng Di (Rehmanniae Radix Preparata, 3 qian) Zhi Ke (Aurantii Fructus Immaturus, 1 qian) Yin Hua (Lonicerae Japonicae Flos, 1 qian) Bai Zhi (Angelicae Dahuricae Radix, 3 qian) Hua Fen (Trichosanthis Radix, 3 qian) Chan Tui (Cicadae Periostracum, 7 pieces) Qing Xiang (Celosiae Semen, 3 qian) Shi Gao (Gypsi Fibrosus, 3 qian) Hong Hua (Carthami Flos, 1 qian)
Verse: Yangming Wind-Heat damages the lower eyelid; Huang Qin, Ge Gen, Yin Hua, Lian Qiao, Bai Zhi, and Bai Shao act as generals.
Di Gu Pi (or related herb implied by "Cao Di"), Chan Tui, and Tian Hua Fen combine with Zhi Ke; Shi Gao and Tian Hua Fen jointly work with Qing Xiang.
(Note by Bo An: The Shu edition lacks Lian Qiao, Hong Hua, and Zhi Ke, but includes Da Li Zi.)
(Another Note: For Red Eye disease, applying a paste of Huang Dan and Bai Mi to the Taiyang acupoint can also relieve pain.)
Itching and pain inside the eye, along with red or white nebulae (opacities), indicate Wind-Damp-Heat invading the Liver Meridian. The appropriate formula is Jiawei Xie Gan Tang (Modified Draining Liver Decoction).
Gui Wei (Angelicae Sinensis Radix, caudex portion, 3 qian) Yuan Shen (Scrophulariae Radix, 3 qian) Zhi Zi (Gardeniae Fructus, 2 qian) Huang Qin (Scutellariae Radix, 2 qian) Dan Cao (Gentianae Radix, 2 qian) Chan Tui (Cicadae Periostracum, 7 pieces) Mu Zei (Equiseti Herba, 1 qian) Mu Tong (Akebiae Caulis, 1 qian) Yin Hua (Lonicerae Japonicae Flos, 2 qian) Chi Shao (Paeoniae Radix Rubra, 2 qian) Ze Xie (Alismatis Rhizoma, 2 qian) Chai Hu (Bupleuri Radix, 2 qian) Fang Feng (Saposhnikoviae Radix, 2 qian) Che Qian Zi (Plantaginis Semen, 2 qian) Jing Jie (Schizonepetae Spica, 2 qian) Qing Pi (Citri Reticulatae Pericarpium Viride, 1 qian) Zhi Ke (Aurantii Fructus Immaturus, 1 qian) Xi Xin (Asari Radix et Rhizoma, 0.5 qian) Jiu Jun (Rhei Radix et Rhizoma processed with wine, 0.5 qian) Hong Hua (Carthami Flos, 1 qian) Gan Cao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma, 1 qian)
Verse: Pain and nebulae in the eyes involve Bai Shao, Huang Qin, and Zhi Zi; Chai Hu, Ze Xie, Jing Jie, Fang Feng, Xi Xin, Zhi Ke, and Qing Pi are used.
Mu Tong, Mu Zei, Yin Hua, Chan Tui, Gui Wei, and Dan Cao are combined with Hua Fen, Che Qian Zi, Yuan Shen, Gan Cao, and Jiu Jun.
Dim, turbid vision and inability to focus on near objects indicate deficiency of True Yin in the Liver and Kidney. The appropriate formula is Qi Ju Di Huang Tang (Lycium, Chrysanthemum, and Rehmannia Pill Decoction).
Ren Shen (Ginseng Radix et Rhizoma, 3 qian) Bai Zhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma, 3 qian) Yuan Zhi (Polygalae Radix, 1 qian) Huang Qi (Astragali Radix, 3 qian) Dang Gui (Angelicae Sinensis Radix, 3 qian) Ci Shi (Magnetitum, 3 qian) Zao Ren (Ziziphi Spinosae Semen, 3 qian) Long Yan Rou (Longan Arillus, 3 pieces) Yi Zhi Ren (Alpiniae Oxyphyllae Fructus, 1 qian) Wu Wei Zi (Schisandrae Chinensis Fructus, 0.5 qian) Gan Cao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma, 1 qian) Zhu Sha (Cinnabaris, ground, 1 qian)
Verse: Inability to see far indicates lack of True Yang; Ren Shen, Bai Zhu, Ci Shi, Zhu Sha, and Yuan Zhi are beneficial.
Yi Zhi Ren, Zao Ren, and Long Yan Rou are combined; Gan Cao, Dang Gui, and Wu Wei Zi require careful consideration.