夫妇人吐血者。皆由伤损脏腑所致。夫血者。外行于经络。内荣于腑脏。若伤损气血。
经络则虚。血行失其常理。气逆者。吐血又怒则气逆。甚则呕血。然忧思惊恐。内伤气逆上
者皆
治妇人吐血。心烦昏闷。鸡苏散方。
鸡苏叶(一两) 黄 (半两锉) 羚羊角屑(半两) 阿胶(一两捣碎炒令黄燥) 刺
蓟(一
两) 茜根(一两) 生干地黄(一两) 麦门冬(三分去心) 黄芩(三分) 当归(三
分) 伏龙
肝(三
上件药。捣粗罗为散。每服三钱。以水一中盏。入生姜半分。淡竹茹一分。煎至六分。
去滓。不计时候服。
治妇人劳热至甚。吐血不止。心神烦躁。少思饮食。生地黄散方。
生地黄汁(一升) 生藕汁(三合) 青蒿汁(三合) 生姜(二两取汁) 蜜(四两)
酥(一
两)
角胶
(二两
上件药。捣细罗为散。与前药汁纳于银器中。搅令匀。慢火煎成膏。收瓷盒中。每服不
计时候。以温粥饮调下半匙。
治妇人心热壅闷。吐血。生干地黄散方。
生干地黄(一两半) 麦门冬(一两去心) 甘草(半两炙微赤锉) 荠 (三分) 白
茅根(
一两) 蓝叶(一两)
上件药。捣筛为散。每服四钱。以水一中盏。入生姜半分。豆豉一百粒。煎至六分。去
滓。不计时候温服。
治妇人头疼壮热。心中烦闷。吐血。宜服刺蓟散方。
刺蓟〔三(二)两〕 鸡苏叶(二两) 赤芍药(一两) 麦门冬(二两去心) 赤茯
苓(一两)
石膏(三两) 黄芩(一两) 茜根(一两锉) 甘草(一两炙微赤锉) 生干地黄(二
两)
上件药。捣粗罗为散。每服四钱。以水一中盏。入生姜半分。青竹茹一分。煎至六分。
去滓。不计时候温服。
治妇人心中壅毒。吐血烦闷。麦门冬散方。
麦门冬(二两去心) 生干地黄(二两) 荠 (一两半) 犀角屑(一两) 黄芩(一
两) 川
椒(一两) 白茅根〔一(二)两半锉〕 蓝叶(二两) 甘草(一两炙微赤锉)
上件药。捣粗罗为散。每服四钱。以水一中盏。入香豉一百粒。淡竹茹一分。生姜半分。
煎至六分。去滓。不计时候温服。
治妇人虚损。气逆。吐血不止。鸡苏散方。
鸡苏叶(一两) 当归(半两) 赤芍药(半两) 黄芩(一两) 阿胶(二两捣碎炒
令黄燥)
伏龙肝(二两)
上件药。捣筛为散。每服四钱。以水一中盏。煎至六分。去滓。不计时候温服。
治妇人吐血。心神烦热。阿胶散方。
阿胶(二两捣碎炒令黄燥) 当归〔三(二)分〕 犀角屑(三分) 黄芩(三分) 鸡
苏叶(
二分)
草(半两炙
微赤锉
上件药。捣粗罗为散。每服四钱。以水一中盏。入淡竹茹一分。生姜半分。煎至六分。
去滓。不计时候温服。
治妇人猝吐血不定。胸心闷痛。紫参散方。
紫参(一两) 鹿角胶(一两捣研炒令黄燥) 青竹茹(一两) 羚羊角屑(一两炒令
黄燥)
生干地黄(二两)
上件药。捣细罗为散。不计时候。以新汲水磨生姜。调下二钱。
治妇人热毒上冲。吐血不止方。
生藕汁(三合) 生地黄汁(三合) 白蜜(一合) 刺蓟汁(三合) 生姜汁(半合)
上件药相和。煎三两沸。放温。不计时候。取一小盏。调下炒面尘一钱。
治妇人吐血。百治不瘥。宜服此方。
生地黄汁(一大盏) 川大黄(半两锉碎微炒捣末)
上件药。煎地黄汁三两沸。下大黄末调和令匀。分为三服。
又方。
龙骨(半两) 当归(三分锉微炒) 生干地黄(一两)
上件药。捣细罗为散。不计时候。以生地黄汁调下二钱。
又方。
青竹茹(一两) 生地黄〔一(二)两锉〕 羚羊角屑(半两)
上件药。以水一大盏半。煎至一盏。去滓。不计时候。分为三服。
又方。
桂心(一两) 阿胶(半两捣碎炒令黄燥) 生干地黄(半两)
上件药。捣细罗为散。每服一钱。煎竹茹汤调下。不计时候温服。
又方。
上取伏龙肝细研。每服。以新汲水调下二钱。频服效。
又方。
上取白茅根新者。长五六寸一握。锉。以水一大盏。煎至七分。去滓。分温三服。
妇女吐血的症状,都是由于损伤脏腑所致。血液,在体外运行于经络之中,在体内滋养着脏腑。如果气血受到损伤,经络就会虚弱,血液的运行就会失去正常的规律。气机上逆的人,会出现吐血;发怒会导致气机逆乱,严重时甚至会呕血。然而,忧愁、思虑、惊恐等情志内伤导致气机上逆的情况,也都属于治疗妇人吐血的范畴。
心烦意乱、头昏目眩:鸡苏散方。
鸡苏叶(一两)、黄芩(半两,锉碎)、羚羊角屑(半两)、阿胶(一两,捣碎后炒至黄色干燥)、刺蓟(一两)、茜根(一两)、生干地黄(一两)、麦门冬(三分,去心)、黄芩(三分)、当归(三分)、伏龙肝(三两)。
以上药物,捣碎并过粗罗筛成散剂。每次服用三钱,用水一中盏,加入生姜半分、淡竹茹一分,煎煮至六分,滤去药渣。不分时候温服。
治疗妇人因劳损发热至极,吐血不止,心神烦躁,食欲减退:生地黄散方。
生地黄汁(一升)、生藕汁(三合)、青蒿汁(三合)、生姜(二两,取汁)、蜜(四两)、酥(一两)、角胶(二两)。
以上药物,捣细罗筛成散剂,与前文提到的药汁一起放入银器中,搅拌均匀,用慢火煎制成膏状,收藏在瓷盒中。每次服用不分时候,用温热的米汤调服半匙。
治疗妇人心热壅闷,吐血:生干地黄散方。
生干地黄(一两半)、麦门冬(一两,去心)、甘草(半两,炙至微红并锉碎)、荠苨(三分)、白茅根(一两)、蓝叶(一两)。
以上药物,捣碎筛成散剂。每次服用四钱,用水一中盏,加入生姜半分、豆豉一百粒,煎煮至六分,滤去药渣,不分时候温服。
治疗妇人头痛壮热,心中烦闷,吐血:宜服用刺蓟散方。
刺蓟(二两)、鸡苏叶(二两)、赤芍药(一两)、麦门冬(二两,去心)、赤茯苓(一两)、石膏(三两)、黄芩(一两)、茜根(一两,锉碎)、甘草(一两,炙至微红并锉碎)、生干地黄(二两)。
以上药物,捣碎并过粗罗筛成散剂。每次服用四钱,用水一中盏,加入生姜半分、青竹茹一分,煎煮至六分,滤去药渣,不分时候温服。
治疗妇人心中壅滞毒邪,吐血烦闷:麦门冬散方。
麦门冬(二两,去心)、生干地黄(二两)、荠苨(一两半)、犀角屑(一两)、黄芩(一两)、川椒(一两)、白茅根(一两半,锉碎)、蓝叶(二两)、甘草(一两,炙至微红并锉碎)。
以上药物,捣碎并过粗罗筛成散剂。每次服用四钱,用水一中盏,加入香豉一百粒、淡竹茹一分、生姜半分,煎煮至六分,滤去药渣,不分时候温服。
治疗妇人虚损,气机上逆,吐血不止:鸡苏散方。
鸡苏叶(一两)、当归(半两)、赤芍药(半两)、黄芩(一两)、阿胶(二两,捣碎后炒至黄色干燥)、伏龙肝(二两)。
以上药物,捣碎筛成散剂。每次服用四钱,用水一中盏,煎煮至六分,滤去药渣,不分时候温服。
治疗妇人吐血,心神烦热:阿胶散方。
阿胶(二两,捣碎后炒至黄色干燥)、当归(三分)、犀角屑(三分)、黄芩(三分)、鸡苏叶(二分)、甘草(半两,炙至微红并锉碎)。
以上药物,捣碎并过粗罗筛成散剂。每次服用四钱,用水一中盏,加入淡竹茹一分、生姜半分,煎煮至六分,滤去药渣,不分时候温服。
治疗妇人突然吐血不定,胸心闷痛:紫参散方。
紫参(一两)、鹿角胶(一两,捣研后炒至黄色干燥)、青竹茹(一两)、羚羊角屑(一两,炒至黄色干燥)、生干地黄(二两)。
以上药物,捣细罗筛成散剂。不分时候,用新汲水磨生姜,调服二钱。
治疗妇人热毒上冲,吐血不止方。
生藕汁(三合)、生地黄汁(三合)、白蜜(一合)、刺蓟汁(三合)、生姜汁(半合)。
以上药物混合,煎煮三沸,放温。不分时候,取一小盏,调服炒面尘一钱。
治疗妇人吐血,经过多种治疗无效,宜服用此方。
生地黄汁(一大盏)、川大黄(半两,锉碎微炒后捣末)。
以上药物,将地黄汁煎煮三沸,加入大黄末调和均匀,分为三次服用。
又一方。
龙骨(半两)、当归(三分,锉碎微炒)、生干地黄(一两)。
以上药物,捣细罗筛成散剂。不分时候,用生地黄汁调服二钱。
又一方。
青竹茹(一两)、生地黄(一两,锉碎)、羚羊角屑(半两)。
以上药物,用水一大盏半,煎煮至一盏,滤去药渣,不分时候,分为三次服用。
又一方。
桂心(一两)、阿胶(半两,捣碎后炒至黄色干燥)、生干地黄(半两)。
以上药物,捣细罗筛成散剂。每次服用一钱,用煎好的竹茹汤调下,不分时候温服。
又一方。
取伏龙肝细研。每次服用,用新汲水调服二钱,频繁服用见效。
又一方。
取新鲜的白茅根,长五六寸的一把,锉碎。用水一大盏,煎煮至七分,滤去药渣,分三次温服。
Hematemesis in women is caused by damage to the Zang-Fu organs. Blood circulates externally within the meridians and nourishes the internal Zang-Fu organs. If Qi and Blood are damaged, the meridians become deficient, and the circulation of blood loses its normal rhythm. In cases where Qi rebels upward, hematemesis occurs; anger causes Qi rebellion, which may severely lead to vomiting blood. However, emotional injuries such as worry, overthinking, fright, and panic that cause internal Qi rebellion upward also fall under the treatment of hematemesis in women.
For mental restlessness, dizziness, and faintness: Jisu San (Chicken Mint Powder) Formula.
Jisu Ye (Herba Elsholtziae, 1 liang), Huang Qin (Radix Scutellariae, 0.5 liang, sliced), Lingyang Jiao Xie (Cornu Saigae Tataricae, 0.5 liang), Ejiao (Colla Corii Asini, 1 liang, crushed and stir-fried until yellow and dry), Ciji (Spina Gleditsiae, 1 liang), Qian Gen (Radix Rubiae, 1 liang), Sheng Gan Di Huang (Radix Rehmanniae Preparata, 1 liang), Maimen Dong (Radix Ophiopogonis, 3 fen, heart removed), Huang Qin (Radix Scutellariae, 3 fen), Dang Gui (Radix Angelicae Sinensis, 3 fen), Fulong Gan (Lapis Longi, 3 liang).
The above herbs are coarsely ground and sieved into a powder. Each dose consists of 3 qian, decocted with one zhong of water, adding 0.5 fen of Sheng Jiang (Rhizoma Zingiberis Recens, Fresh Ginger), and 1 fen of Dan Zhu Ru (Caulis Bambusae in Taeniam, Bamboo Sap), boiled down to 0.6 portion. Strain and take at any time.
For severe asthenic fever in women with continuous hematemesis, mental irritability, and poor appetite: Sheng Di Huang San (Rehmannia Root Powder) Formula.
Sheng Di Huang Zhi (Jucum Radicis Rehmanniae Recens, Juice of Fresh Rehmannia Root, 1 sheng), Sheng Ou Zhi (Succum Nymphaeae Nelumbinis, Juice of Fresh Lotus Rhizome, 3 he), Qing Hao Zhi (Succum Artemisiae Annuae, Juice of Annual Mugwort, 3 he), Sheng Jiang (Rhizoma Zingiberis Recens, 2 liang, juice extracted), Mi (Melle, Honey, 4 liang), Su (Butyrum, Butter/Ghee, 1 liang), Jiao Jiao (Colla Cornus Cervi, Colla Cornus Cervi, 2 liang).
The above herbs are finely ground and sieved into a powder, mixed with the aforementioned juices in a silver vessel, stirred evenly, and slowly boiled into an ointment. Store in a porcelain box. Take half a spoonful mixed with warm millet drink at any time.
For heat congestion in the heart causing hematemesis in women: Sheng Gan Di Huang San (Prepared Rehmannia Root Powder) Formula.
Sheng Gan Di Huang (Radix Rehmanniae Preparata, 1.5 liang), Maimen Dong (Radix Ophiopogonis, 1 liang, heart removed), Gan Cao (Radix Glycyrrhizae, 0.5 liang, honey-fried until slightly red and sliced), Qi Ni (Radix Adenophorae, 3 fen), Bai Mao Gen (Rhizoma Imperatae, 1 liang), Lan Ye (Folium Isatidis, 1 liang).
The above herbs are ground and sieved into a powder. Each dose consists of 4 qian, decocted with one zhong of water, adding 0.5 fen of Sheng Jiang (Rhizoma Zingiberis Recens, Fresh Ginger) and 100 grains of Dou Chi (Faba Fermentata, Fermented Soybean), boiled down to 0.6 portion. Strain and take warm at any time.
For headache, high fever, mental irritability, and hematemesis in women: Ci Ji San (Spina Gleditsiae Powder) Formula is recommended.
Ci Ji (Spina Gleditsiae, 2 liang), Jisu Ye (Herba Elsholtziae, 2 liang), Chi Shao Yao (Radix Paeoniae Rubra, 1 liang), Maimen Dong (Radix Ophiopogonis, 2 liang, heart removed), Chi Fu Ling (Poria Cum Radice Pinelli, 1 liang), Shi Gao (Gypsum Fibrosum, 3 liang), Huang Qin (Radix Scutellariae, 1 liang), Qian Gen (Radix Rubiae, 1 liang, sliced), Gan Cao (Radix Glycyrrhizae, 1 liang, honey-fried until slightly red and sliced), Sheng Gan Di Huang (Radix Rehmanniae Preparata, 2 liang).
The above herbs are coarsely ground and sieved into a powder. Each dose consists of 4 qian, decocted with one zhong of water, adding 0.5 fen of Sheng Jiang (Rhizoma Zingiberis Recens, Fresh Ginger) and 1 fen of Qing Zhu Ru (Caulis Bambusae in Taeniam, Green Bamboo Sap), boiled down to 0.6 portion. Strain and take warm at any time.
For toxic stagnation in the heart causing hematemesis and irritability in women: Maimen Dong San (Ophiopogon Root Powder) Formula.
Maimen Dong (Radix Ophiopogonis, 2 liang, heart removed), Sheng Gan Di Huang (Radix Rehmanniae Preparata, 2 liang), Qi Ni (Radix Adenophorae, 1.5 liang), Xi Jiao Xie (Cornu Rhinocerotis, 1 liang), Huang Qin (Radix Scutellariae, 1 liang), Chuan Jiao (Pericarpium Zanthoxyli, 1 liang), Bai Mao Gen (Rhizoma Imperatae, 1.5 liang, sliced), Lan Ye (Folium Isatidis, 2 liang), Gan Cao (Radix Glycyrrhizae, 1 liang, honey-fried until slightly red and sliced).
The above herbs are coarsely ground and sieved into a powder. Each dose consists of 4 qian, decocted with one zhong of water, adding 100 grains of Xiang Chi (Faba Fermentata, Fermented Soybean), 1 fen of Dan Zhu Ru (Caulis Bambusae in Taeniam, Bamboo Sap), and 0.5 fen of Sheng Jiang (Rhizoma Zingiberis Recens, Fresh Ginger), boiled down to 0.6 portion. Strain and take warm at any time.
For deficiency damage, rebellious Qi, and continuous hematemesis in women: Jisu San (Chicken Mint Powder) Formula.
Jisu Ye (Herba Elsholtziae, 1 liang), Dang Gui (Radix Angelicae Sinensis, 0.5 liang), Chi Shao Yao (Radix Paeoniae Rubra, 0.5 liang), Huang Qin (Radix Scutellariae, 1 liang), Ejiao (Colla Corii Asini, 2 liang, crushed and stir-fried until yellow and dry), Fulong Gan (Lapis Longi, 2 liang).
The above herbs are ground and sieved into a powder. Each dose consists of 4 qian, decocted with one zhong of water, boiled down to 0.6 portion. Strain and take warm at any time.
For hematemesis accompanied by mental irritability and heat in women: Ejiao San (Donkey-Hide Gelatin Powder) Formula.
Ejiao (Colla Corii Asini, 2 liang, crushed and stir-fried until yellow and dry), Dang Gui (Radix Angelicae Sinensis, 3 fen), Xi Jiao Xie (Cornu Rhinocerotis, 3 fen), Huang Qin (Radix Scutellariae, 3 fen), Jisu Ye (Herba Elsholtziae, 2 fen), Gan Cao (Radix Glycyrrhizae, 0.5 liang, honey-fried until slightly red and sliced).
The above herbs are coarsely ground and sieved into a powder. Each dose consists of 4 qian, decocted with one zhong of water, adding 1 fen of Dan Zhu Ru (Caulis Bambusae in Taeniam, Bamboo Sap) and 0.5 fen of Sheng Jiang (Rhizoma Zingiberis Recens, Fresh Ginger), boiled down to 0.6 portion. Strain and take warm at any time.
For sudden, irregular hematemesis with chest and heart stuffiness and pain in women: Zi Shen San (Bistort Root Powder) Formula.
Zi Shen (Radix Bistortae, 1 liang), Lu Jiao Jiao (Colla Cornus Cervi, 1 liang, ground and stir-fried until yellow and dry), Qing Zhu Ru (Caulis Bambusae in Taeniam, 1 liang), Lingyang Jiao Xie (Cornu Saigae Tataricae, 1 liang, stir-fried until yellow and dry), Sheng Gan Di Huang (Radix Rehmanniae Preparata, 2 liang).
The above herbs are finely ground and sieved into a powder. At any time, grind fresh ginger with newly drawn water and take 2 qian mixed with this liquid.
For hematemesis due to heat toxin rushing upward in women.
Sheng Ou Zhi (Succum Nymphaeae Nelumbinis, Juice of Fresh Lotus Rhizome, 3 he), Sheng Di Huang Zhi (Jucum Radicis Rehmanniae Recens, Juice of Fresh Rehmannia Root, 3 he), Bai Mi (Melle Album, White Honey, 1 he), Ci Ji Zhi (Succum Spinae Gleditsiae, Juice of Spina Gleditsiae, 3 he), Sheng Jiang Zhi (Sucus Zingiberis Recens, Juice of Fresh Ginger, 0.5 he).
Mix the above ingredients, boil for three boils, let cool to warm temperature. At any time, take one small cup mixed with 1 qian of roasted flour dust.
For hematemesis in women refractory to various treatments, this formula is suitable.
Sheng Di Huang Zhi (Jucum Radicis Rehmanniae Recens, Juice of Fresh Rehmannia Root, 1 large cup), Chuan Da Huang (Radix et Rhizoma Rhei, 0.5 liang, sliced, lightly stir-fried, and ground into powder).
Boil the Rehmannia juice for three boils, add the Rhubarb powder, mix evenly, and divide into three doses.
Another prescription.
Long Gu (Os Draconis, 0.5 liang), Dang Gui (Radix Angelicae Sinensis, 3 fen, sliced and lightly stir-fried), Sheng Gan Di Huang (Radix Rehmanniae Preparata, 1 liang).
The above herbs are finely ground and sieved into a powder. At any time, take 2 qian mixed with Sheng Di Huang Zhi (Jucum Radicis Rehmanniae Recens, Juice of Fresh Rehmannia Root).
Another prescription.
Qing Zhu Ru (Caulis Bambusae in Taeniam, 1 liang), Sheng Di Huang (Radix Rehmanniae Recens, 1 liang, sliced), Lingyang Jiao Xie (Cornu Saigae Tataricae, 0.5 liang).
Decoct the above herbs in 1.5 zhong of water until reduced to 1 zhong. Strain and divide into three doses taken at any time.
Another prescription.
Gui Xin (Cortex Cinnamomi, 1 liang), Ejiao (Colla Corii Asini, 0.5 liang, crushed and stir-fried until yellow and dry), Sheng Gan Di Huang (Radix Rehmanniae Preparata, 0.5 liang).
The above herbs are finely ground and sieved into a powder. Take 1 qian each time, mixed with decocted Zhu Ru Tang (Bamboo Sap Decoction), take warm at any time.
Another prescription.
Take finely ground Fulong Gan (Lapis Longi). Each time, take 2 qian mixed with newly drawn water. Frequent administration yields effective results.
Another prescription.
Take fresh Bai Mao Gen (Rhizoma Imperatae), about five or six cun long, one handful. Slice it. Decoct in 1 zhong of water until reduced to 0.7 portion. Strain and divide into three warm doses.