参术散 治虚弱人脾痛。
人参 白术(去芦炒) 干姜(炮) 白豆蔻仁 缩砂仁 丁香 橘皮 甘草(略炒) 上
等
分
脾痛气痛方(直指方)
良姜 陈皮(各半两) 丁香 石菖蒲 甘草(炙各一钱) 上锉散。每服三钱。水一
大盏。
煎
木香神效散(朱氏集验方)治远年近日。一切脾痛。
南木香 青皮 陈皮 麦 子(炒) 大枳壳(炒) 京三棱 蓬莪术 神曲(炒) 甘
草
(炙
茄丁
香(各
临
熟
自感此疾以来。
服之遂绝根源。
治脾疼方(出医方大成)
巴豆(瓦器内炮黄) 杏仁(炒黄) 牵牛(各半两炒黄) 陈皮(一两去白炒黄) 上
为末。
醋糊
酒伤
胡椒丸(出医方大成)治脾疼不可忍。及疗冷气疼。
陈茱萸(二两) 胡椒 蚌粉(炒赤色各一两) 上为末。醋糊丸。如梧桐子大。每服
二十
丸。
八珍散(出朱氏集验方)治脾痛不进饮食。
白豆蔻仁(炒) 石莲肉(不去心炒) 白茯苓(炒) 薏苡仁(炒) 沉香(不见火)
白扁豆
(炒)
八分。
去
治脾元气。发无时。痛不可忍。(出医方大成)
茱萸 桃仁(各一两) 上和炒令焦黑为度。去茱萸。取桃仁去皮尖研细。葱白三茎。
煨
热嚼
良姜拈痛散(出医方大成)治脾痛。
用良姜切作大片。先用慢火炒少顷。次入东畔当日壁土。须无雨处者。同炒。次以米醋
拌。
治脾疼久药不效方
用大川乌头一枚。重三四钱者。炮熟去皮脐。为末。白面一茶盏多。入药末和匀。温汤
拌。
草果饮(出家藏经验方)专治脾疼。
草果(面裹煨香熟去皮取净肉三两须是刮尽皮膜) 生姜(半斤洗净不得去皮四两烂研
四
两切
宿。
然
顷年周侍郎为婺 日。仆偶谒之。渠见仆面有中央之色。问有脾疾否。仆曰有之。渠又
云
忍
桃仁散(出朱氏集验方)治男子脾痛不可忍。神效。
桃仁(不拘多少螺粉炒却不用粉) 上为细末。空心调酒服。
正脾丸(出卫生家宝方)治脾痛。经久诸药不效者。
大草果子一个钻七孔。入丁香七粒。用面裹。以巴豆七粒。分十四片。贴在面外。再以
面裹
淡姜
温中丸(出卫生家宝方)治脾痛。
大枣七个。每个纳胡椒三粒。核桃肉一片。用湿纸包火煨。候香即去纸枣皮。以麝香汤
嚼下
快气丸(出卫生家宝方)治脾痛。
蚌粉〔四(一)两〕 木香(一钱) 丁香(一钱) 陈皮(二两) 豆蔻(二个) 上
蚌粉。先
以
心食前
鸡舌香散(出杨氏家藏方)治脾受寒湿。时发疼痛。
良姜(四两好油四两炸令紫色用) 上捣为细末。每服一钱。入盐一捻。沸汤点服。空
心
食
立安散(出杨氏家藏方)治脾痛正发。服之即止。
穿山甲(不拘多少用温水洗去原有肉皮膜好醋蘸火炙令焦) 上研为末。每发时。烂锉
薤
白一
高良姜散 治脾痛。不问年岁远近。
治脾痛(出医方集成)
用荔枝核为末。每服二钱。热醋汤调下。
脾痛单方(出朱氏集验方)
张忠顺。盛夏调官都城。苦热。食冰雪过多。又饮木瓜浆。积冷于中。遂感脾痛之疾。
药不
一粒
脱
调痛散(出直指方)治脾痛气隔。
木香 丁香 檀香 大香附 天台乌药 蓬术(炒) 辣桂 片姜黄 生白姜 白豆蔻
仁
缩
二物汤(出直指方)治脾痛。
鸡心大槟榔 良姜(等分) 上细锉。每服三钱。陈米百粒。煎服。
脾痛方(出直指方)治脾痛胀满。
用大草果二个。去壳锉。用酒煎。痛时服酒。能饮一盏。以两盏煎一盏。能饮两盏。以
三盏
治冷物伤脾。时作疼痛。(出澹寮方)
枳壳(去瓤锉一两) 去壳巴豆(七粒炒赤) 甘草(炙一钱) 上为末。煎胡椒汤调
三钱。
须炙盏。沸汤令极热服。
治猝患胸脾痛。
栝蒌实(大者一枚) 薤白(半升) 上二味。以白酒七升。煮取二升。分再服。又方。
加
半夏
治脾痛。
用真蚌粉。不拘多少。研细。发时。沸汤点服二钱。忌生冷。
治脾元气发歇。痛不可忍者。
用桃仁一两。去皮尖两仁者。却将吴茱萸同炒。取茱萸焦黑为度。去茱萸。只取桃仁研
细。
治脾胃有虫。食即痛。
以石州芜荑仁二两。和面炒令黄色。为末。不时米饮调二钱。
参术散:治疗体质虚弱者的脾痛。
人参、白术(去除芦头并炒制)、干姜(炮制)、白豆蔻仁、缩砂仁、丁香、橘皮、甘草(轻微炒制)。以上药物等分。
脾痛气痛方(出自《直指方》):
良姜、陈皮(各半两)、丁香、石菖蒲、甘草(炙,各一钱)。以上捣碎成散剂。每次服用三钱。用水一大盏煎煮。
木香神效散(出自《朱氏集验方》):治疗多年或近期的各种脾痛。
南木香、青皮、陈皮、麦冬(炒制)、大枳壳(炒制)、京三棱、蓬莪术、神曲(炒制)、甘草(炙)。
茄丁香(原文此处文字错乱,似为药名或用法残留,依文意推测为某种含茄丁、香的方剂或描述,但原文结构破碎,仅保留可见实体与语境):临熟自感此疾以来,服之遂绝根源。(注:原文此处排版混乱,疑似夹杂医案或歌诀片段,无法构成完整方义,故仅翻译字面意思:在食物煮熟时感到此病发作,服用后便断绝了病根。)
治脾疼方(出自《医方大成》):
巴豆(在瓦器内炮制至黄色)、杏仁(炒黄)、牵牛子(各半两,炒黄)、陈皮(一两,去白,炒黄)。以上研为细末。用醋糊制作丸剂。(原文此处缺失丸剂大小及服法,仅保留“醋糊”二字,推测为醋糊丸)。
胡椒丸(出自《医方大成》):治疗难以忍受的脾疼,以及治疗冷气疼痛。
陈茱萸(二两)、胡椒、蚌粉(炒至赤色,各一两)。以上研为细末,用醋糊制成梧桐子大小的丸剂。每次服用二十丸。
八珍散(出自《朱氏集验方》):治疗脾痛导致食欲不振。
白豆蔻仁(炒制)、石莲肉(不去心,炒制)、白茯苓(炒制)、薏苡仁(炒制)、沉香(不经过火烤)、白扁豆(炒制)。以上各八分。(原文此处缺失制法与服法,仅列药材与剂量)。
治脾元气发无定时,疼痛难以忍受。(出自《医方大成》):
吴茱萸、桃仁(各一两)。一起炒至焦黑程度。去掉吴茱萸,取桃仁去皮尖,研细。配葱白三茎,煨热后嚼服。
良姜拈痛散(出自《医方大成》):治疗脾痛。
取良姜切成大片。先用慢火炒片刻,然后加入东边当日墙壁上的土(需选无雨处取得的土),一同炒制。接着用米醋拌匀。
治脾疼日久,服药无效的方法:
取一枚大川乌头,重量三四钱的,炮制熟透,去皮和脐,研为细末。取多于一茶盏的白面,将药末与面混合均匀,用温水拌和。(原文此处缺失具体剂型如饼或糕的描述,仅保留原料混合步骤)。
草果饮(出自《家藏经验方》):专门治疗脾疼。
草果(用面粉包裹,煨至香熟,去皮,取净肉三两,必须刮尽皮膜)、生姜(半斤,洗净,不去皮,四两烂研;另四两切块?原文此处“四两切”与前文重复或指代不明,依常规理解应为生姜处理细节)、宿食?(原文“宿”字孤立,可能指宿食或隔夜之物,结合上下文可能是指针对积滞)。然顷年周侍郎为婺州日,仆偶谒之,渠见仆面有中央之色,问有脾疾否。仆曰有之。渠又云……忍……(注:此为一段医案叙述,讲述周侍郎诊治作者脾疾的过程,中间文字有缺漏,大意是周侍郎看到作者面色中央发黄/暗,询问是否有脾病,作者承认,周侍郎建议忍耐或采取某种措施,原文不全)。
桃仁散(出自《朱氏集验方》):治疗男子难以忍受的脾痛,效果神奇。
桃仁(不拘多少,用螺粉炒制,但不用螺粉调服?原文“却不用粉”可能指服用时不加粉,或炒后筛去粉)。以上研为细末。空腹时用酒调服。
正脾丸(出自《卫生家宝方》):治疗脾痛,经久服用其他药物无效者。
大草果子一个,钻七个孔,放入丁香七粒。用面粉包裹,将巴豆七粒分成十四片,贴在面皮外侧,再用面粉包裹。(原文后续缺失蒸煮方法及服法,仅保留制备过程)。淡姜?(原文“淡姜”孤立,可能指辅料或误植)。
温中丸(出自《卫生家宝方》):治疗脾痛。
大枣七个。每个枣内塞入胡椒三粒、核桃肉一片。用湿纸包裹,在火上煨烤。闻到香味后,去掉纸和枣皮,用麝香汤送服并嚼下。
快气丸(出自《卫生家宝方》):治疗脾痛。
蚌粉(四两,括号内一为校勘记)、木香(一钱)、丁香(一钱)、陈皮(二两)、豆蔻(二个)。以上……蚌粉,先……以……心食前。(原文此处严重错乱,仅能提取药材名,无法还原完整方义。推测为将这些药物制成丸剂,饭前服用)。
鸡舌香散(出自《杨氏家藏方》):治疗脾受寒湿,时常发生疼痛。
良姜(四两,用好油四两炸至紫色使用)。以上捣为细末。每次服用一钱,加入一捻盐,用沸水冲服。空腹进食前服用。
立安散(出自《杨氏家藏方》):治疗脾痛正在发作时,服用后立即停止。
穿山甲(不拘多少,用温水洗去原有的肉皮膜,好醋蘸过后用火炙至焦黑)。以上研为细末。每次发作时,烂锉……薤白一……(原文此处断裂,推测是与薤白等配伍,或单味使用,信息不全)。
治脾痛(出自《医方集成》):
用荔枝核研为细末。每次服用二钱,用热醋汤调下。
脾痛单方(出自《朱氏集验方》):
张忠顺,盛夏时节调任都城,苦于炎热,食用冰雪过多,又饮木瓜浆,导致冷积于中,于是感受脾痛之疾。药不……一粒……脱……(注:此为医案开头,描述病因,后续文字缺失,无法得知具体方药及疗效)。
调痛散(出自《直指方》):治疗脾痛气隔。
木香、丁香、檀香、大香附、天台乌药、蓬术(炒制)、辣桂、片姜黄、生白姜、白豆蔻仁、缩砂仁?(原文“缩”字孤立,可能指缩砂仁)。
二物汤(出自《直指方》):治疗脾痛。
鸡心大槟榔、良姜(等分)。以上细锉。每次服用三钱,加陈米百粒,煎煮后服用。
脾痛方(出自《直指方》):治疗脾痛胀满。
用大草果二个,去壳锉碎。用酒煎煮。疼痛时服用酒。能喝一盏酒的量,就用两盏酒煎成一盏;能喝两盏酒的量,就用三盏……(原文此处截断,意为根据患者酒量调整煎药酒量)。
治冷物伤脾,时常发生疼痛。(出自《澹寮方》):
枳壳(去瓤,锉碎,一两)、去壳巴豆(七粒,炒赤)、甘草(炙,一钱)。以上研为细末。用煎好的胡椒汤调服三钱。须用炙热的盏,让沸汤极热后服用。
治猝然患胸脾痛。
栝蒌实(大者一枚)、薤白(半升)。以上两味药,用白酒七升,煮取二升,分两次服用。又一方:加半夏。
治脾痛。
用真蚌粉,不拘多少,研细。发作时,用沸水冲服二钱。忌食生冷。
治脾元气发歇不定,疼痛难以忍受。
用桃仁一两,去皮尖,选用双仁者。再将吴茱萸同炒,取吴茱萸炒至焦黑为度。去掉吴茱萸,只取桃仁研细。
Shen Zhu San (Ginseng and Atractylodes Powder): Treats spleen pain in individuals with weak constitution.
Ren Shen (Ginseng Root), Bai Zhu (Atractylodis Rhizoma, removed rhizome head and stir-fried), Gan Jiang (Dried Ginger, processed), Bai Dou Kou Ren (Cardamomi Fructus Seed), Suo Sha Ren (Amomi Fructus), Ding Xiang (Caryophylli Flos), Ju Pi (Citri Reticulatae Pericarpium), Gan Cao (Licorice Root, lightly stir-fried). All ingredients are divided into equal parts.
Pi Tong Qi Tong Fang (Spleen Pain and Qi Stagnation Formula) (from *Zhi Zhi Fang*):
Liang Jiang (Galangal Rhizome), Chen Pi (Citri Reticulatae Pericarpium, each 0.5 liang), Ding Xiang (Caryophylli Flos), Shi Chang Pu (Acori Tatarinowii Rhizoma), Gan Cao (Licorice Root, honey-fried, each 1 qian). The above are crushed into a powder. Take 3 qian per dose. Decoct with one large cup of water.
Mu Xiang Shen Xiao San (Costus Divine Efficacy Powder) (from *Zhu Shi Ji Yan Fang*): Treats all types of spleen pain, whether long-standing or recent.
Nan Mu Xiang (Aquilariae Lignum Resinatum), Qing Pi (Citri Reticulatae Pericarpium Viride), Chen Pi (Citri Reticulatae Pericarpium), Mai Dong (Ophiopogonis Radix, stir-fried), Da Zhi Ke (Aurantii Fructus, stir-fried), Jing San Leng (Sparganii Rhizoma), Peng E Zhu (Curcumae Rhizoma), Shen Qu (Massa Medicata Fermentata, stir-fried), Gan Cao (Licorice Root, honey-fried).
Qie Ding Xiang (Eggplant Bud and Clove) [Note: Text is fragmented/corrupted]: ...felt this illness while food was cooking... taking it eliminates the root cause. [Context implies a remedy taken during symptom onset].
Zhi Pi Teng Fang (Formula for Treating Spleen Pain) (from *Yi Fang Da Cheng*):
Ba Dou (Crotonis Fructus, processed in a pottery vessel until yellow), Xing Ren (Armeniacae Semen Amarum, stir-fried until yellow), Qian Niu (Pharbitidis Semen, each 0.5 liang, stir-fried until yellow), Chen Pi (Citri Reticulatae Pericarpium, 1 liang, white part removed, stir-fried until yellow). The above are ground into powder. Use vinegar paste to make pills. [Dosage and size omitted in source].
Hu Jiao Wan (Pepper Pill) (from *Yi Fang Da Cheng*): Treats unbearable spleen pain and cold qi pain.
Chen Zhu Yu (Evodiae Fructus, 2 liang), Hu Jiao (Piperis Longi Fructus), Bang Fen (Margarita Concha, stir-fried until red, each 1 liang). The above are ground into powder. Use vinegar paste to make pills the size of Sophora seeds. Take 20 pills per dose.
Ba Zhen San (Eight Treasures Powder) (from *Zhu Shi Ji Yan Fang*): Treats loss of appetite due to spleen pain.
Bai Dou Kou Ren (Cardamomi Fructus Seed, stir-fried), Shi Lian Rou (Nelumbinis Plumula, heart not removed, stir-fried), Bai Fu Ling (Poria, stir-fried), Yi Yi Ren (Coicis Semen, stir-fried), Chen Xiang (Aquilariae Lignum Resinatum, not exposed to fire), Bai Bian Dou (Dolichoris Semen, stir-fried). Each ingredient 8 fen. [Preparation and dosage omitted in source].
Treats sudden onset of spleen yuan qi deficiency, pain occurring at any time, unbearable. (from *Yi Fang Da Cheng*):
Zhu Yu (Evodiae Fructus), Tao Ren (Persicae Semen, each 1 liang). Stir-fry together until scorched black. Remove Zhu Yu. Take Tao Ren, remove skin and tips, grind finely. Combine with three stalks of Cong Bai (Scallion White), bake until hot, and chew.
Liang Jiang Nian Tong San (Galangal Relieving Pain Powder) (from *Yi Fang Da Cheng*): Treats spleen pain.
Slice Liang Jiang (Galangal Rhizome) into large pieces. First stir-fry slowly for a moment. Then add earth from the east side of the wall on that day (must be from a place without rain). Stir-fry together. Then mix with rice vinegar.
Formula for chronic spleen pain unresponsive to medication:
Take one large Chuan Wu Tou (Aconiti Radix), weighing 3-4 qian. Process thoroughly, remove skin and navel, grind into powder. Take more than one tea cup of Bai Mian (White Flour). Mix the powder evenly with the flour. Moisten with warm water. [Form and dosage omitted in source].
Cao Guo Yin (Tsao-Ko Drink) (from *Jia Cang Jing Yan Fang*): Specifically treats spleen pain.
Cao Guo (Tsao-Ko Fructus, wrapped in flour, baked until fragrant and cooked, skin removed, pure flesh 3 liang; must scrape off all membrane), Sheng Jiang (Fresh Ginger, 0.5 jin, washed, skin not removed, 4 liang mashed; another 4 liang sliced? Source text ambiguous), Su [Food Retention]? [Note: Text fragment regarding Zhou Shilang treating the author's spleen disease due to cold accumulation from ice and papaya juice is included but incomplete].
Tao Ren San (Peach Kernel Powder) (from *Zhu Shi Ji Yan Fang*): Treats unbearable spleen pain in men, divine efficacy.
Tao Ren (Persicae Semen, any amount, stir-fried with Luo Fen [Conch Shell Powder], but do not use the powder for administration?). Grind into fine powder. Take on an empty stomach mixed with wine.
Zheng Pi Wan (Regulate Spleen Pill) (from *Wei Sheng Jia Bao Fang*): Treats spleen pain, especially when other medicines have failed over a long period.
One large Cao Guo (Tsao-Ko Fructus), drill seven holes. Insert seven Ding Xiang (Caryophylli Flos). Wrap in flour. Place seven Ba Dou (Crotonis Fructus) split into fourteen slices against the outer flour layer. Wrap again in flour. [Cooking method and dosage omitted]. Dan Jiang? [Fragment].
Wen Zhong Wan (Warm the Middle Pill) (from *Wei Sheng Jia Bao Fang*): Treats spleen pain.
Seven Da Zao (Jujubae Fructus). Insert three Hu Jiao (Piperis Longi Fructus) and one piece of He Tao Rou (Walnut Kernel) into each date. Wrap in wet paper and bake in fire. When fragrant, remove paper and date skin. Chew and swallow with She Xiang Tang (Musk Decoction).
Kuai Qi Wan (Quick Qi Regulating Pill) (from *Wei Sheng Jia Bao Fang*): Treats spleen pain.
Bang Fen (Margarita Concha, 4 liang), Mu Xiang (Aucklandiae Radix, 1 qian), Ding Xiang (Caryophylli Flos, 1 qian), Chen Pi (Citri Reticulatae Pericarpium, 2 liang), Dou Kou (Cardamomi Fructus, 2 fruits). [Text corrupted, likely these ingredients form pills taken before meals].
Ji She Xiang San (Tongue-Scented Spice Powder) (from *Yang Shi Jia Cang Fang*): Treats spleen affected by cold-dampness, causing intermittent pain.
Liang Jiang (Galangal Rhizome, 4 liang, fried in 4 liang good oil until purple). Grind into fine powder. Take 1 qian per dose. Add a pinch of salt. Dose with boiling water. Take on an empty stomach before eating.
Li An San (Immediate Peace Powder) (from *Yang Shi Jia Cang Fang*): Treats acute spleen pain; stops immediately upon ingestion.
Chuan Shan Jia (Manis Squama, any amount, wash off meat/membrane with warm water, dip in good vinegar, roast until charred). Grind into powder. At onset of pain, crush... Xie Bai (Allii Macrostemonis Bulbus)... [Text incomplete].
Gao Liang Jiang San (High-quality Galangal Powder): Treats spleen pain. Regardless of age or duration.
Zhi Pi Tong (Treating Spleen Pain) (from *Yi Fang Ji Cheng*):
Grind Li Zi He (Litchi Seed) into powder. Take 2 qian per dose, mixed with hot vinegar water.
Pi Tong Dan Fang (Single Herb Formula for Spleen Pain) (from *Zhu Shi Ji Yan Fang*):
Zhang Zhongshun, in midsummer transferred to the capital, suffered from heat, ate too much ice/snow, and drank papaya juice, causing cold accumulation in the middle jiao, leading to spleen pain. Medicine... [Case history incomplete].
Tiao Tong San (Regulating Pain Powder) (from *Zhi Zhi Fang*): Treats spleen pain with qi blockage.
Mu Xiang (Aucklandiae Radix), Ding Xiang (Caryophylli Flos), Tan Xiang (Santal Albae Lignum), Da Xiang Fu (Cyperi Rhizoma), Tian Tai Wu Yao (Linderae Radix), Peng Zhu (Curcumae Rhizoma, stir-fried), La Gui (Cinnamomi Ramulus), Pian Jiang Huang (Curcumae Longae Rhizoma), Sheng Bai Jiang (Raw Ginger), Bai Dou Kou Ren (Cardamomi Fructus Seed), Suo [Sha Ren] (Amomi Fructus).
Er Wu Tang (Two Ingredients Decoction) (from *Zhi Zhi Fang*): Treats spleen pain.
Ji Xin Da Bing Lang (Arecae Semen, chicken-heart sized), Liang Jiang (Galangal Rhizome), equal parts. Finely chop. Take 3 qian per dose. Add 100 grains of aged rice. Decoct and take.
Pi Tong Fang (Spleen Pain Formula) (from *Zhi Zhi Fang*): Treats spleen pain with distension and fullness.
Use two large Cao Guo (Tsao-Ko Fructus), remove shell and chop. Decoct in wine. Take the wine when pain occurs. If the patient can drink one cup, decoct two cups of wine down to one cup. If they can drink two cups, use three cups... [Text truncated].
Treats cold food injuring the spleen, causing intermittent pain. (from *Dan Liao Fang*):
Zhi Ke (Aurantii Fructus, pith removed, chopped, 1 liang), Qu Ke Ba Dou (Crotonis Fructus, shelled, 7 grains, stir-fried red), Gan Cao (Licorice Root, honey-fried, 1 qian). Grind into powder. Mix 3 qian with decocted pepper water. Must use a heated cup, let boiling water be very hot before taking.
Treats sudden chest and spleen pain.
Gua Lou Shi (Trichosanthis Fructus, one large), Xie Bai (Allii Macrostemonis Bulbus, half sheng). These two ingredients, cook in seven sheng of white wine to obtain two sheng. Divide into two doses. Another formula: add Ban Xia (Pinelliae Rhizoma).
Treats spleen pain.
Use real Bang Fen (Margarita Concha), any amount, grind finely. At onset, dose with boiling water, 2 qian. Avoid raw and cold foods.
Treats irregular flare-ups of spleen yuan qi, unbearable pain.
Take 1 liang of Tao Ren (Persicae Semen), remove skin and tips, select double-kernel ones. Stir-fry together with Wu Zhu Yu (Evodiae Fructus). Stop when Wu Zhu Yu is scorched black. Remove Wu Zhu Yu. Only take Tao Ren, grind finely.
Treats intestinal parasites in spleen and stomach, pain upon eating.
Use 2 liang of Shi Zhou Wu Ti Ren (Euodiae Semen? Note: Wu Ti usually refers to Euodia or similar vermifuge, here specified as from Shizhou), mix with flour, stir-fry until yellow. Grind into powder. Take 2 qian mixed with rice water occasionally.