凡用灸法,必其元阳暴脱,及营卫血气不调,欲收速效,惟艾火为良。然用火之法,惟
阳虚多寒,经络凝滞者为宜。若火盛金衰,水亏多燥,脉数发热,咽干面赤,口渴便热等证
,则不可妄加艾火。若误用之,必致血愈燥而热愈甚,是反速其危矣。
一、凡灸法,头面上艾炷宜小不宜大,手足上乃可粗也。又须自上而下,不可先灸下,
后灸上。
灸非风卒厥危急等证∶
神阙∶用净盐炒干,纳于脐中令满,上加浓姜一片盖定,灸百壮至五百壮,愈多愈妙。
姜焦则易之。或以川椒代盐;或用椒于下,上盖以盐,再盖以姜灸之,亦佳。
丹田、气海∶二穴俱连命门,实为生气之海,经脉之本,灸之皆有大效。
灸非风连脏,气塞涎上,昏危不语等证∶
百会、风池、大椎、肩井、曲池、间使、足三里。
灸口眼歪斜∶
听会(灸眼)、客主人(灸眼)、颊车(灸口)、地仓(灸口)、承浆(灸口)、合谷。
灸手足不遂,偏枯等证∶
百会、肩 、曲池、风市、环跳、足三里、绝骨(即悬钟)。
华元化曰∶心风者,宜灸心俞。肺风者,宜灸肺俞。脾风者,宜灸脾俞。肝风者,宜灸
肝俞。肾风者,宜灸肾俞。又治阳脱灸法,见热阵四十六。
四君子汤(补一) 六君子汤(补五) 金水六君煎(新和一) 大补元煎(新补一) 五福饮
(新补六) 五味异功散(补四) 大营煎(新补十四) 小营煎(新补十五) 十全大补汤(补二
十) 四物汤(补八) 归脾汤(补三二) 补中益气汤(补三十) 二阴煎(新补十) 一阴煎(新
补八) 加减一阴煎(新补九) 三阴煎(新补十一) 四逆汤(热十四) 十味香薷饮(和一七一
)独参汤(补三五) 生脉散(补五六) 六味回阳饮(新热二) 理中汤(热一) 理阴煎(新热
三) 温胃饮(新热五) 左归饮(新补二) 右归饮(新补三) 六味丸(补百二十) 左归丸(新
补四) 右归丸(新补五) 八味丸(补一二一) 二陈汤(和一) 六安煎(新和二) 白虎汤(寒
二) 抽薪饮(新寒三) 徙薪饮(新寒四) 绿豆饮(新寒十四) 抱龙丸(小八五) 牛黄丸(和
三六五) 苏合丸(和三七一) 吐法(新攻一) 独圣散(攻百六) 茶调散(攻百七) 稀涎散(
攻四三) 人参竹叶石膏汤(寒五)
凡是使用灸法,必须是在元气阳气突然暴脱,以及营卫气血不调的情况下,想要迅速见效,只有艾火是最好的。然而,用火的方法,只适合阳虚多寒、经络凝滞的患者。如果火势过盛而肺金虚弱,肾水亏损导致多燥,出现脉象数疾、发热、咽喉干燥、面色发红、口渴、大便热等症状,则不可随意施加艾火。如果误用,必然导致血液更加干燥而热势更甚,这反而加速了危重情况的发生。
第一,凡是灸法,头面部的艾炷宜小不宜大,手足部位才可以粗一些。而且必须从上往下灸,不可先灸下部,后灸上部。
治疗非风(中风)、卒厥等危急病症的灸法:
神阙穴:用纯净的盐炒干,填入脐中使其充满,上面加一片厚姜盖住固定,灸一百壮至五百壮,越多越好。姜烧焦了就更换。或者用川椒代替盐;或者在下面放椒,上面盖盐,再盖上姜进行灸治,也很好。
丹田穴、气海穴:这两个穴位都连通命门,实际上是生气的海洋,经脉的根本,灸治它们都有很大的疗效。
治疗非风连及内脏,气塞痰上涌,昏迷危险不能说话等病症的灸法:
百会穴、风池穴、大椎穴、肩井穴、曲池穴、间使穴、足三里穴。
治疗口眼歪斜的灸法:
听会穴(灸眼睛周围)、客主人穴(即上关穴,灸眼睛周围)、颊车穴(灸嘴巴周围)、地仓穴(灸嘴巴周围)、承浆穴(灸嘴巴周围)、合谷穴。
治疗手足不遂、偏枯等病症的灸法:
百会穴、肩髃穴、曲池穴、风市穴、环跳穴、足三里穴、绝骨穴(即悬钟穴)。
华元化说:心风病,适宜灸心俞穴。肺风病,适宜灸肺俞穴。脾风病,适宜灸脾俞穴。肝风病,适宜灸肝俞穴。肾风病,适宜灸肾俞穴。另外治疗阳气脱失的灸法,详见《热阵》第四十六篇。
四君子汤(补益类一) 六君子汤(补益类五) 金水六君煎(新和一类一) 大补元煎(新补益类一) 五福饮(新补益类六) 五味异功散(补益类四) 大营煎(新补益类十四) 小营煎(新补益类十五) 十全大补汤(补益类二十) 四物汤(补益类八) 归脾汤(补益类三十二) 补中益气汤(补益类三十) 二阴煎(新补益类十) 一阴煎(新补益类八) 加减一阴煎(新补益类九) 三阴煎(新补益类十一) 四逆汤(温热类十四) 十味香薷饮(和一类七十一) 独参汤(补益类三十五) 生脉散(补益类五十六) 六味回阳饮(新温热类二) 理中汤(温热类一) 理阴煎(新温热类三) 温胃饮(新温热类五) 左归饮(新补益类二) 右归饮(新补益类三) 六味丸(补益类一百二十) 左归丸(新补益类四) 右归丸(新补益类五) 八味丸(补益类一百二十一) 二陈汤(和一类) 六安煎(新和一类二) 白虎汤(寒凉类二) 抽薪饮(新寒凉类三) 徙薪饮(新寒凉类四) 绿豆饮(新寒凉类十四) 抱龙丸(小型丸剂八十五) 牛黄丸(和三类六十五) 苏合丸(和一类七十一) 吐法(新攻下类一) 独圣散(攻下类一百六) 茶调散(攻下类一百七) 稀涎散(攻下类四十三) 人参竹叶石膏汤(寒凉类五)
Whenever moxibustion is employed, it must be indicated for sudden collapse of primordial yang (Yuan Yang) and disharmony of Ying-Wei (Defensive and Nutritive Qi) and blood and qi. To achieve rapid effects, only mugwort fire is suitable. However, the application of fire therapy is appropriate only for patients with yang deficiency accompanied by excessive cold and stagnation of meridians and collaterals. If there is excessive fire depleting lung metal (Lung), kidney water deficiency leading to dryness, rapid pulse, fever, dry throat, flushed face, thirst, and hot stools, moxibustion should not be applied recklessly. Misapplication will inevitably cause the blood to become drier and heat to intensify, thereby accelerating the critical condition.
First, regarding moxibustion technique: on the head and face, moxa cones should be small rather than large; on the hands and feet, they may be thicker. Moxibustion must proceed from top to bottom; one should not moxa the lower parts first and then the upper parts.
Moxibustion for critical conditions such as Feifeng (Non-wind stroke/Cerebral Apoplexy) and sudden syncope:
Shenque (CV-8): Fill the navel completely with purified salt that has been stir-fried until dry. Cover with a thick slice of fresh ginger and moxa 100 to 500 cones; more is better. Replace the ginger when it burns. Alternatively, use Sichuan pepper (Chuanjiao) instead of salt; or place pepper at the bottom, cover with salt, and then cover with ginger for moxibustion, which is also excellent.
Dantian (CV-17 area/Conception Vessel intersection) and Qihai (CV-6): Both points connect to Mingmen (GV-4). They are essentially the sea of vital qi and the root of the meridians. Moxibustion on these points yields significant efficacy.
Moxibustion for Feifeng involving internal organs, qi obstruction with phlegm surging upward, coma, danger, and inability to speak:
Baihui (GV-2), Fengchi (GB-20), Dazhui (GV-14), Jianjing (GB-21), Quchi (LI-11), Jiashi (PC-5), Zusanli (ST-36).
Moxibustion for facial paralysis (deviation of mouth and eyes):
Tinghui (GB-2) (moxa around the eye), Kerenren/Shangguan (GB-3) (moxa around the eye), Jiache (ST-6) (moxa around the mouth), Dicang (ST-4) (moxa around the mouth), Chengjiang (CV-24) (moxa around the mouth), Hegu (LI-4).
Moxibustion for hemiplegia, numbness of limbs, and hemiplegic paralysis:
Baihui (GV-2), Jianyu (LI-15), Quchi (LI-11), Fengshi (GB-31), Huantiao (GB-30), Zusanli (ST-36), Jiegu/Xuanshong (GB-39).
Hua Yuanhua stated: For Heart Wind, moxa Xinshu (BL-15); for Lung Wind, moxa Feishu (BL-13); for Spleen Wind, moxa Pishu (BL-20); for Liver Wind, moxa Ganshu (BL-18); for Kidney Wind, moxa Shenshu (BL-23). Regarding moxibustion for yang collapse, see "Heat Syndromes" Chapter 46.
Sijunzi Tang (Tonification Class 1), Liujunzi Tang (Tonification Class 5), Jinshui Liu Jun Jian (New Harmonizing Class 1), Dabu Yuanyuan Jian (New Tonification Class 1), Wufu Yin (New Tonification Class 6), Wuwei Yigong San (Tonification Class 4), Daying Jian (New Tonification Class 14), Xiaoying Jian (New Tonification Class 15), Shiquan Dabu Tang (Tonification Class 20), Siwu Tang (Tonification Class 8), Guipi Tang (Tonification Class 32), Buzhong Yiqi Tang (Tonification Class 30), Eryin Jian (New Tonification Class 10), Yiyin Jian (New Tonification Class 8), Jiayi Yiyin Jian (New Tonification Class 9), Sanyin Jian (New Tonification Class 11), Sini Tang (Warmth Class 14), Shiwei Xiangru Yin (Harmonizing Class 71), Dushen Tang (Tonification Class 35), Shengmai San (Tonification Class 56), Liuwei Huiyang Yin (New Warmth Class 2), Lizhong Tang (Warmth Class 1), Liyin Jian (New Warmth Class 3), Wenwei Yin (New Warmth Class 5), Zuogui Yin (New Tonification Class 2), Yougui Yin (New Tonification Class 3), Liuwei Wan (Tonification Class 120), Zuogui Wan (New Tonification Class 4), Yougui Wan (New Tonification Class 5), Bawei Wan (Tonification Class 121), Erchen Tang (Harmonizing Class 1), Liu'an Jian (New Harmonizing Class 2), Baihu Tang (Cooling Class 2), Chouxin Yin (New Cooling Class 3), Tixi Yin (New Cooling Class 4), Lvdou Yin (New Cooling Class 14), Baolong Wan (Small Pill Class 85), Niuhuang Wan (Harmonizing Class 365), Suhe Wan (Harmonizing Class 71), Vomiting Method (New Purging Class 1), Dusheng San (Purging Class 106), Chatiao San (Purging Class 107), Xixian San (Purging Class 43), Renshen Zhuye Shigao Tang (Cooling Class 5).