丹溪治一室女因事忤意,郁结在脾,半年不食,但日食熟菱枣数枚,遇喜,食馒头弹子
大,深恶粥饭。予意脾气实,非枳实不能散,以温胆汤去竹茹与之,数十帖而愈。一女许婚
后,夫经商二年不归,因不食,困卧如痴,无他病,多向里床坐。此思想气结也,药难独治
,得喜可解;不然令其怒,使其木气升发,而脾气自开,木能制土故也。因自往激之,大怒
而哭,良久,令解之,与药一帖,即求食矣。予曰∶病虽愈,必得喜方已。乃 以夫回,既
而果然,病遂不举。
六郁汤(和一四九) 解肝煎(新和十一) 化肝煎(新寒十) 越鞠丸(和一五四) 二陈汤
(和一) 异功散(补四) 和胃饮(新和五) 温胃饮(新热五) 逍遥饮(新因一) 温胆汤(和
一五二) 归脾汤(补三二) 五君子煎(新热六) 五福饮(新补六) 七福饮(新补七) 六君
子汤(补五) 一阴煎(新补八) 四阴煎(新补十二) 大补元煎(新补一) 固阴煎(新固二)
秘元煎(新固一) 启脾丸(和八六) 生韭饮(和一五一) 平胃散(和十七) 调气平胃散(和
十八) 寿脾煎(新热十六) 保阴煎(新寒一) 沉香降气散(和四十) 大营煎(新补十四)
神香散(新和二十)
朱丹溪治疗一位少女,因事情不合心意,导致气郁结在脾脏,半年不吃东西,只是每天吃几枚熟菱角和红枣,遇到高兴的事,能吃弹子大小的馒头,非常厌恶粥饭。我推测她脾气充实,非枳实不能消散,于是用温胆汤去掉竹茹给她服用,几十帖后痊愈。又有一位女子许配人家后,丈夫经商两年不回来,因此不肯进食,困倦卧床像痴呆一样,没有其他病症,总是面向里床坐着。这是思虑过度导致气机结滞,药物难以单独治愈,得到喜悦可以解除;如果不这样,就让她发怒,使肝木之气升发,而脾气自然开通,因为木能克土的缘故。于是我去激怒她,她大怒并哭泣,很久之后,让人劝解她,给了一帖药,她就要求吃东西了。我说:“病虽然好了,但必须得到喜悦才能彻底痊愈。”于是安排丈夫回来,后来果然如此,病就不再发作。
六郁汤(方剂编号:和一四九) 解肝煎(方剂编号:新和十一) 化肝煎(方剂编号:新寒十) 越鞠丸(方剂编号:和一五四) 二陈汤(方剂编号:和一) 异功散(方剂编号:补四) 和胃饮(方剂编号:新和五) 温胃饮(方剂编号:新热五) 逍遥饮(方剂编号:新因一) 温胆汤(方剂编号:和一五二) 归脾汤(方剂编号:补三二) 五君子煎(方剂编号:新热六) 五福饮(方剂编号:新补六) 七福饮(方剂编号:新补七) 六君子汤(方剂编号:补五) 一阴煎(方剂编号:新补八) 四阴煎(方剂编号:新补十二) 大补元煎(方剂编号:新补一) 固阴煎(方剂编号:新固二) 秘元煎(方剂编号:新固一) 启脾丸(方剂编号:和八六) 生韭饮(方剂编号:和一五一) 平胃散(方剂编号:和十七) 调气平胃散(方剂编号:和十八) 寿脾煎(方剂编号:新热十六) 保阴煎(方剂编号:新寒一) 沉香降气散(方剂编号:和四十) 大营煎(方剂编号:新补十四) 神香散(方剂编号:新和二十)
Zhu Danxi treated a young unmarried woman who, due to matters not going as she wished, had qi stagnation in the Spleen. For half a year, she ate nothing, consuming only a few cooked water chestnuts and dates daily. When happy, she could eat a steamed bun the size of a marble, but deeply disliked porridge and rice. I surmised that her Spleen Qi was full/excess, and only Zhi Shi (Immature Bitter Orange) could dissipate it. I prescribed Wendan Tang (Gallbladder-Warming Decoction) with Zhuru (Bamboo Shavings) removed. After dozens of doses, she recovered.
Another case involved a woman whose fiancé had been away trading for two years after their betrothal. Consequently, she refused to eat, lay listlessly in bed appearing dazed, had no other illnesses, and always sat facing inward toward the bed. This was qi knotting caused by excessive thinking. Medication alone would be difficult to cure; finding joy could resolve it. Alternatively, one could provoke anger to cause Liver Wood Qi to ascend, thereby naturally opening the Spleen Earth, as Wood controls Earth. I went personally to provoke her. She became furious and cried for a long time. Afterwards, she was calmed down, given one dose of medicine, and immediately requested food. I said, "Although the illness has subsided, true recovery requires joy." Therefore, I arranged for her husband's return. Later, this indeed happened, and the illness did not recur.
Liuyue Tang (Six Depression Decoction) [Ref: He-149] Jiegan Jian (Liver-Unbinding Decoction) [Ref: Xinhe-11] Huagan Jian (Liver-Melting Decoction) [Ref: Xinhan-10] Yueju Wan (Yueju Pill) [Ref: He-154] Erchen Tang (Two-Aged Decoction) [Ref: He-1] Yigong San (Extraordinary Merit Powder) [Ref: Bu-4] Hewei Yin (Stomach-Harmonizing Drink) [Ref: Xinhe-5] Wenwei Yin (Stomach-Warming Drink) [Ref: Xinre-5] Xiaoyao Yin (Free Wanderment Drink) [Ref: Xinyin-1] Wendan Tang (Gallbladder-Warming Decoction) [Ref: He-152] Guipi Tang (Spleen-Restoring Decoction) [Ref: Bu-32] Wu Junzi Jian (Five Gentlemen Decoction) [Ref: Xinre-6] Wufu Yin (Five Blessings Drink) [Ref: Xinbu-6] Qifu Yin (Seven Blessings Drink) [Ref: Xinbu-7] Liujunzi Tang (Six Gentlemen Decoction) [Ref: Bu-5] Yiyin Jian (Single Yin Decoction) [Ref: Xinbu-8] Siyin Jian (Four Yin Decoction) [Ref: Xinbu-12] Dabu Yuanjian (Great Tonification of Origin Decoction) [Ref: Xinbu-1] Guyin Jian (Yin-Securing Decoction) [Ref: Xingu-2] Miyuan Jian (Origin-Sealing Decoction) [Ref: Xingu-1] Qipi Wan (Spleen-Initiating Pill) [Ref: He-86] Shengjiu Yin (Raw Leek Drink) [Ref: He-151] Pingwei San (Stomach-Pacifying Powder) [Ref: He-17] Tiaoqi Pingwei San (Qi-Regulating Stomach-Pacifying Powder) [Ref: He-18] Shoupi Jian (Spleen-Nourishing Decoction) [Ref: Xinre-16] Baoyin Jian (Yin-Preserving Decoction) [Ref: Xinhan-1] Chenxiang Jiangqi San (Aromatic Wood Descending Qi Powder) [Ref: He-40] Daying Jian (Great Camp Decoction) [Ref: Xinbu-14] Shenxiang San (Divine Fragrance Powder) [Ref: Xinhe-20]