〔和解〕小柴胡汤 见一卷温。
〔泻热〕犀角地黄汤 见一卷温。
〔凉血〕加味四物汤 四物汤加 丹 栀 柴 龙胆草
〔化痰〕一呷散 蒌 贝 芩 连 丹 栀 柴 草
〔散瘀〕陶氏小柴胡汤 柴 芩 夏 草 地 丹 桃仁 楂肉 或加犀角、栝蒌。
〔血结〕桂枝红花汤 桂 芍 草 丹 红花 或加海蛤、桃仁。方出王海藏。
〔燥脾〕干姜柴胡汤 柴胡(四两) 花粉 桂枝(各一两半) 牡蛎粉 干姜 炙草(各一两) 每服五钱,
温服取汗。
〔谵狂〕牛黄膏 牛黄(二钱半) 朱砂 郁金 丹皮(各三钱) 脑子 甘草(各一钱) 为末。蜜丸桐子
大,每服一丸。
〔胸痞〕小陷胸汤 见三卷痞满。
〔攻瘀〕桃仁承气汤 见一卷疫。
〔去瘀〕玉烛散 见六卷腹痛。
〔血结〕海蛤散 海蛤 滑石 甘草(各五钱) 芒硝(一两) 为末。每服二钱,用鸡蛋清调下。
丁氏 秋间寒热似疟,入暮谵语潮热,少腹满,此为热入血
室。用小柴胡汤去参、姜,枣,加丹皮、赤芍、生地、楂肉(生)、归尾,三五剂瘳。
危氏 夏初时疫,恰值经断,血海亏虚,壮热陷里,口燥汗多,夜烦不寐。用清化饮加山栀、泽兰、藕汁,
清理血分而愈。
胡氏 冬温化热,月信适来,邪热搏血,医用清解。外不甚热,而脐腹胀痛,小水赤涩。用导赤散加红花、
桃仁、延胡、车前子,再剂愈。
眭妇 伤寒发热咳呕,右胁刺痛,邪在少阳未解,忽经行,少腹烦懑。医不知热陷血海,且有无犯胃气
及中上焦之戒。犹用杏、蒌、谷芽等味,烦懑益剧。仿陶氏加减小柴胡汤,去参、枣,加生地、丹皮、赤芍、
郁金、山栀、枳壳,数服而病霍然。
韦氏 温热症烦渴昏谵,脉虚促不受按,此必病中经行也。询之,则初病旬日内再至矣。以泽兰、赤芍、
生地、麦冬、山栀、赤茯、连翘,石菖蒲汁、藕汁冲服,先清血分热邪,昏谵已减。后去泽兰、赤芍,加白芍、
当归、炙草、红枣,酸甘和血得安。
【和解法】小柴胡汤(见第一卷温病篇)。
【泻热法】犀角地黄汤(见第一卷温病篇)。
【凉血法】加味四物汤(在四物汤基础上加入牡丹皮、栀子、柴胡、龙胆草)。
【化痰法】一呷散(包含瓜蒌、贝母、黄芩、黄连、牡丹皮、栀子、柴胡、甘草)。
【散瘀法】陶氏小柴胡汤(包含柴胡、黄芩、半夏、甘草、生地、牡丹皮、桃仁、山楂肉;或者加入犀角、瓜蒌)。
【血结证】桂枝红花汤(包含桂枝、芍药、甘草、牡丹皮、红花;或者加入海蛤、桃仁。此方出自王海藏)。
【燥脾法】干姜柴胡汤(柴胡四两,天花粉、桂枝各一两半,牡蛎粉、干姜、炙甘草各一两。每次服用五钱,温服以取汗)。
【谵语狂乱证】牛黄膏(牛黄二钱半,朱砂、郁金、牡丹皮各三钱,冰片、甘草各一钱。研为细末,用蜂蜜制成如梧桐子大小的丸剂,每次服用一丸)。
【胸脘痞闷证】小陷胸汤(见第三卷痞满篇)。
【攻逐瘀血法】桃仁承气汤(见第一卷疫病篇)。
【祛除瘀血法】玉烛散(见第六卷腹痛篇)。
【血结证】海蛤散(海蛤、滑石、甘草各五钱,芒硝一两。研为细末。每次服用二钱,用鸡蛋清调服)。
丁姓患者:秋季出现寒热往来类似疟疾的症状,入夜后出现谵语和潮热,少腹部胀满,这是热邪陷入血室的表现。使用小柴胡汤去掉人参、生姜、大枣,加入牡丹皮、赤芍、生地黄、山楂肉(生用),服用三五剂后痊愈。
危姓患者:夏初时节感染时疫,恰逢月经中断,血海亏虚,壮热内陷,口干燥,出汗多,夜间烦躁不能入睡。使用清化饮加入山栀、泽兰、藕汁,清理血分邪气而痊愈。
胡姓患者:冬季感受温邪化为热邪,月经恰好来潮,邪热与血液搏结,医生使用清热解表法治疗。体表发热不明显,但脐部和小腹胀痛,小便短赤涩痛。使用导赤散加入红花、桃仁、延胡索、车前子,服用两剂后痊愈。
眭家妇女:患伤寒发热并伴有咳嗽呕吐,右胁部刺痛,邪气在少阳经未解,忽然月经来潮,少腹部烦闷不适。医生不知道是热邪陷入血海,且违背了“勿犯胃气及中上焦”的禁忌。仍然使用杏仁、瓜蒌、谷芽等药物,导致烦闷症状更加严重。仿照陶氏加减的小柴胡汤,去掉人参、大枣,加入生地黄、牡丹皮、赤芍、郁金、山栀、枳壳,服用数剂后病势突然缓解。
韦姓患者:患温热病,出现烦躁口渴、神志昏乱谵语,脉象虚弱急促且不耐按压,这一定是患病期间月经来潮所致。询问得知,初病十日内月经来了两次。使用泽兰、赤芍、生地黄、麦冬、山栀、赤茯苓、连翘,配合石菖蒲汁、藕汁冲服,先清除血分的热邪,神志昏乱谵语症状减轻。后来去掉泽兰、赤芍,加入白芍、当归、炙甘草、红枣,通过酸甘化阴调和血脉而安宁。
[Harmonizing Method] Xiao Chai Hu Tang (Minor Bupleurum Decoction) (see Vol. 1, Warm Diseases).
[Draining Heat Method] Xi Jiao Di Huang Tang (Rhinoceros Horn and Rehmannia Decoction) (see Vol. 1, Warm Diseases).
[Cooling Blood Method] Jia Wei Si Wu Tang (Modified Four Substances Decoction) (Si Wu Tang added with Mu Dan Pi [Moutan Cortex], Zhi Zi [Gardeniae Fructus], Chai Hu [Bupleuri Radix], Long Dan Cao [Gentianae Radix]).
[Resolving Phlegm Method] Yi Xia San (One-Sip Powder) (containing Gua Lou [Trichosanthis Fructus], Bei Mu [Fritillariae Bulbus], Qin [Scutellariae Radix], Lian [Coptidis Rhizoma], Mu Dan Pi [Moutan Cortex], Zhi Zi [Gardeniae Fructus], Chai Hu [Bupleuri Radix], Gan Cao [Glycyrrhizae Radix et Rhizoma]).
[Dispersing Stasis Method] Tao Shi Xiao Chai Hu Tang (Tao's Minor Bupleurum Decoction) (containing Chai Hu [Bupleuri Radix], Qin [Scutellariae Radix], Xia [Pinelliae Rhizoma], Gan Cao [Glycyrrhizae Radix et Rhizoma], Di [Rehmanniae Radix], Mu Dan Pi [Moutan Cortex], Tao Ren [Persicae Semen], Zha Rou [Crataegi Fructus]; or added with Xi Jiao [Rhinocerotis Cornu], Gua Lou [Trichosanthis Fructus]).
[Blood Knot Syndrome] Gui Zhi Hong Hua Tang (Cinnamon Twig and Safflower Decoction) (containing Gui Zhi [Cinnamomi Ramulus], Shao Yao [Paeoniae Radix], Gan Cao [Glycyrrhizae Radix et Rhizoma], Mu Dan Pi [Moutan Cortex], Hong Hua [Carthami Flos]; or added with Hai Ge [Arcae Concha], Tao Ren [Persicae Semen]. This formula originates from Wang Haizang).
[Drying Spleen Method] Gan Jiang Chai Hu Tang (Dried Ginger and Bupleurum Decoction) (Chai Hu [Bupleuri Radix] 4 liang, Hua Fen [Trichosanthis Radix], Gui Zhi [Cinnamomi Ramulus] 1.5 liang each, Mu Li Fen [Ostreae Concha], Gan Jiang [Zingiberis Rhizoma], Zhi Gan Cao [Prepared Glycyrrhizae Radix et Rhizoma] 1 liang each. Take 5 qian per dose, take warm to induce sweating).
[Delirium and Mania Syndrome] Niu Huang Gao (Calculus Bovis Paste) (Niu Huang [Calculus Bovis] 2.5 qian, Zhu Sha [Cinnabaris], Yu Jin [Curcumae Radix], Mu Dan Pi [Moutan Cortex] 3 qian each, Nao Zi [Borneolum Syntheticum], Gan Cao [Glycyrrhizae Radix et Rhizoma] 1 qian each. Grind into fine powder. Make pills the size of tung tree seeds using honey. Take one pill per dose).
[Chest Fullness Syndrome] Xiao Xian Xiong Tang (Minor Chest-Harshening Decoction) (see Vol. 3, Chest Fullness).
[Attacking Stasis Method] Tao Ren Cheng Qi Tang (Persica Seed and Magnolia Bark Decoction) (see Vol. 1, Epidemic Diseases).
[Removing Stasis Method] Yu Zhu San (Jade Candle Powder) (see Vol. 6, Abdominal Pain).
[Blood Knot Syndrome] Hai Ge San (Arcae Concha Powder) (Hai Ge [Arcae Concha], Hua Shi [Talcum], Gan Cao [Glycyrrhizae Radix et Rhizoma] 5 qian each, Mang Xiao [Natrii Sulfas] 1 liang. Grind into fine powder. Take 2 qian per dose, mix with egg white for administration).
Patient Ding: In autumn, experienced alternating chills and fever resembling malaria. At nightfall, developed delirium and tidal fever, with fullness in the lower abdomen. This is Heat entering the Blood Chamber (Xue Shi). Used Xiao Chai Hu Tang removing Ren Shen [Codonopsis Radix/Panax Ginseng], Sheng Jiang [Zingiberis Rhizoma Recens], Da Zao [Jujubae Fructus], adding Mu Dan Pi [Moutan Cortex], Chi Shao [Paeoniae Radix Rubra], Sheng Di [Rehmanniae Radix], Zha Rou [Crataegi Fructus] (raw). After three to five doses, recovered.
Patient Wei: Early summer, contracted epidemic disease, coinciding with cessation of menstruation. The Sea of Blood was deficient, leading to high heat sinking inward, dry mouth, profuse sweating, nighttime irritability, and insomnia. Used Qing Hua Yin (Clearing Transformation Drink) adding Shan Zhi [Gardeniae Fructus], Ze Lan [Lycopus Herba], Ou Zhi [Nelumbinis Rhizoma Juice], clearing the Blood level pathogens, resulting in recovery.
Patient Hu: Winter warmth transformed into heat, menstruation arrived just then. Pathogenic heat contended with blood. Physicians used clearing and resolving methods. External heat was not significant, but there was abdominal distension and pain around the navel, and scanty, dark, painful urination. Used Dao Chi San (Guiding Out Redness Powder) adding Hong Hua [Carthami Flos], Tao Ren [Persicae Semen], Yan Hu [Corydalis Rhizoma], Che Qian Zi [Plantaginis Semen]. After two doses, recovered.
Madame Sui: Suffered from Shang Han (Cold Damage) with fever, cough, and vomiting. Sharp stabbing pain in the right hypochondrium. Pathogen remained in the Shaoyang (Lesser Yang) channel unresolved. Suddenly menstruation started, causing irritability and oppression in the lower abdomen. The physician did not realize heat had sunk into the Sea of Blood, violating the contraindication against harming Stomach Qi and the Middle/Upper Jiao. Continued using Xing [Pruni Armeniaci Semen Amarus], Gua Lou [Trichosanthis Fructus], Gu Ya [Setariae Germinatus], etc., worsening the irritability. Imitated Tao's modified Xiao Chai Hu Tang, removing Ren Shen [Codonopsis Radix/Panax Ginseng], Da Zao [Jujubae Fructus], adding Sheng Di [Rehmanniae Radix], Mu Dan Pi [Moutan Cortex], Chi Shao [Paeoniae Radix Rubra], Yu Jin [Curcumae Radix], Shan Zhi [Gardeniae Fructus], Zhi Ke [Aurantii Fructus Immaturus]. After several doses, the illness suddenly resolved.
Patient Wei: Suffered from Warm-Heat disease with irritability, thirst, confusion, and delirium. Pulse was weak, rapid, and unresponsive to pressure. This must be due to menstruation occurring during the illness. Upon inquiry, menstruation had occurred twice within ten days of onset. Used Ze Lan [Lycopus Herba], Chi Shao [Paeoniae Radix Rubra], Sheng Di [Rehmanniae Radix], Mai Dong [Ophiopogonis Tuber], Shan Zhi [Gardeniae Fructus], Chi Fu Ling [Poria Cocos with Red Mycelium], Lian Qiao [Forsythiae Fructus], mixed with Shi Chang Pu [Acori Tatarinowii Rhizoma] juice and Ou Zhi [Nelumbinis Rhizoma Juice] for administration. First cleared Heat pathogens from the Blood level; confusion and delirium decreased. Later removed Ze Lan [Lycopus Herba], Chi Shao [Paeoniae Radix Rubra], added Bai Shao [Paeoniae Radix Alba], Dang Gui [Angelicae Sinensis Radix], Zhi Gan Cao [Prepared Glycyrrhizae Radix et Rhizoma], Hong Zao [Jujubae Fructus]. Harmonized the blood via Sour and Sweet flavors, achieving peace.