等分为末。以栝蒌水丸。竹沥和淡姜汤下。
搜风化痰丸(丹溪) 治风痰。半身不遂。歪斜蜷挛。颠狂眩晕之症。
胆南星(二两) 僵蚕(一两) 白矾(一两) 天麻(一两) 荆芥(一两) 白附子 陈皮 辰砂(各五钱) 半
夏(一两)
上为末。姜汁丸。以辰砂为衣。每服四十丸。淡姜汤下。瘫痪症。酒下。
稀涎散 治风痰壅盛。不语。(方见中风)
千缗汤(大全)
半夏(七个) 皂角(去弦皮) 甘草(各一寸) 生姜(如指大)
水煎。
黄芩利膈丸 治热痰。眩晕。嘈杂。吞酸。呕吐。咯痰青黄色者。
生黄芩 炒黄芩(各一两) 半夏 泽泻 黄连(各五钱) 南星 枳壳 陈皮(各三钱) 白术(二钱)
蒸饼丸。
星半蛤粉丸 治湿痰。倦怠痿弱。泻利肿胀。上为咳嗽。下为白浊之症。
南星 半夏 苍术(九蒸洗) 白术(各一两) 蛤粉(二两) 橘皮(一两半)
神曲糊为丸。姜汤下。
中和丸 治湿热气痰。
苍术 黄芩 半夏 香附
姜桂丸(洁古) 治寒痰。
南星 半夏 官桂(各三两)
为末。蒸饼丸如桐子大。每服五十丸。姜汤下。
枳术丸 治脾虚食积生痰。(方见伤食)
六君子汤 治气虚挟痰之症。(方见中风)
茯苓丸 治中脘停痰伏饮。手臂一肢麻木不举。不可作风症虚症治者。此方主之。
半夏(二两) 茯苓(一两) 风化硝(二钱五分) 枳壳(五钱)
姜汁、竹沥和糊丸。
控涎丹 治痰涎在心膈上下。使人胸背手足颈项腰胁引痛。有似瘫痪者。
甘遂(去心) 大戟(去皮) 白芥子(各等分)
小胃丹 上取胸膈之痰。下利肠胃之痰。胃弱者戒之。
甘遂(面裹水浸半日煮晒) 大戟(长流水煮) 芫花(醋拌瓦器内炒各五钱) 大黄(酒蒸拌一两五钱) 黄柏
(炒三两)
粥丸。此方与坠痰丸。俱为脾家湿痰臌胀之剂。可与沉香化气丸相间服。则不伤元气而胀渐平。
坠痰丸 治湿痰在脾胃成胀满者。用此下之。
黑牵牛 枳实 白矾 朴硝 枳壳 牙皂
萝卜汁丸。每服五十丸。鸡鸣时服。初则有粪。后则有痰。元气实者。每日一服。元气虚者。间一日服。以大
腹和软平复为度。
滚痰丸(王隐君) 治一切壮实人痰滞肠胃。变成诸般奇怪之症。
大黄(略蒸) 黄芩(各八两) 青礞石(以焰硝同 黄金色) 沉香 百药煎(各五钱)
上为末。滴水丸如桐子大。每服三十丸。清晨白汤下。服后仰卧片时。使药气少停膈上。然后下行。妊妇忌用。
瓜蒂散 痰在膈上。用此吐之。
瓜蒂(七枚) 赤小豆(七粒) 甘草(三分)
为末。每服一钱。或五分。空心。以齑汁或豆豉汤下。鹅翎探吐。令快为度。
润字丸 开结润肠。通痰去垢。亦可为外感家秘结症。代承气汤功用。
橘红(一两) 杏仁(二两) 牙皂(一两) 前胡 天花粉 枳实 山楂肉(各二两) 甘草(三钱) 槟榔(七
钱) 半夏(一两) 生地黄(十二两)
水发丸。空心。白滚汤下二三钱。
白龙丸 治酒积有痰。
半夏 滑石 茯苓 白矾(等分)
神曲糊丸。
将药物等分为末。用栝蒌汁制作丸剂。用竹沥配合淡姜汤送服。
搜风化痰丸(出自朱丹溪):治疗风痰证。症状包括半身不遂、口眼歪斜、肢体蜷缩痉挛,以及癫狂、眩晕等病症。
药材组成:胆南星(二两)、僵蚕(一两)、白矾(一两)、天麻(一两)、荆芥(一两)、白附子、陈皮、辰砂(各五钱)、半夏(一两)。
制法与用法:将上述药物研为细末,用姜汁泛丸,以辰砂为衣。每次服用四十丸,用淡姜汤送下。若为瘫痪症,则用酒送服。
稀涎散:治疗风痰壅盛导致的神志不清、不能言语。(方剂详情见“中风”章节)
千缗汤(出自《大全》):
药材组成:半夏(七个)、皂角(去除弦皮)、甘草(各一寸)、生姜(如手指大小)。
制法与用法:加水煎煮。
黄芩利膈丸:治疗热痰证。症状包括眩晕、胃中嘈杂、吞酸、呕吐,以及咳出青黄色痰液者。
药材组成:生黄芩、炒黄芩(各一两)、半夏、泽泻、黄连(各五钱)、南星、枳壳、陈皮(各三钱)、白术(二钱)。
制法与用法:用蒸饼糊制作丸剂。
星半蛤粉丸:治疗湿痰证。症状包括倦怠乏力、肢体痿弱无力、腹泻痢疾、肿胀,上表现为咳嗽,下表现为白浊(小便浑浊或白带过多)等病症。
药材组成:南星、半夏、苍术(经过九次蒸洗处理)、白术(各一两)、蛤粉(二两)、橘皮(一两半)。
制法与用法:用神曲糊制作丸剂,姜汤送服。
中和丸:治疗湿热之气形成的痰证。
药材组成:苍术、黄芩、半夏、香附。
姜桂丸(出自张洁古):治疗寒痰证。
药材组成:南星、半夏、官桂(各三两)。
制法与用法:研为细末,用蒸饼糊制作如梧桐子大小的丸剂。每次服用五十丸,姜汤送服。
枳术丸:治疗因脾虚食积而生成的痰证。(方剂详情见“伤食”章节)
六君子汤:治疗气虚兼夹痰证的病症。(方剂详情见“中风”章节)
茯苓丸:治疗中脘部停聚痰饮。症状表现为手臂或单侧肢体麻木、抬举困难。此症不可当作风症或虚症来治疗,本方为主治方。
药材组成:半夏(二两)、茯苓(一两)、风化硝(二钱五分)、枳壳(五钱)。
制法与用法:用姜汁和竹沥调和制作丸剂。
控涎丹:治疗痰涎积聚在心膈上下部位,导致胸背、手足、颈项、腰胁牵引疼痛,症状类似瘫痪者。
药材组成:甘遂(去心)、大戟(去皮)、白芥子(各等分)。
小胃丹:上方取胸膈之痰,下方通利肠胃之痰。脾胃虚弱者慎用。
药材组成:甘遂(面粉包裹在水中浸泡半天后煮熟晒干)、大戟(长流水煮)、芫花(醋拌在瓦器内炒,各五钱)、大黄(酒蒸拌,一两五钱)、黄柏(炒,三两)。
制法与用法:用粥糊制作丸剂。此方与坠痰丸,均为治疗脾家湿痰引起鼓胀的方剂。可与沉香化气丸交替服用,这样既不损伤元气,又能使胀满逐渐消退。
坠痰丸:治疗湿痰在脾胃形成胀满者,用此方攻下。
药材组成:黑牵牛、枳实、白矾、朴硝、枳壳、牙皂。
制法与用法:用萝卜汁制作丸剂。每次服用五十丸,于鸡鸣时(凌晨3-5点)服用。起初排出粪便,随后排出痰涎。元气充实者,每日一服;元气虚弱者,隔日一服。以大腹变得柔软平复为停药标准。
滚痰丸(出自王隐君):治疗一切体质壮实之人,痰滞留在肠胃,变成各种奇怪病症的情况。
药材组成:大黄(略蒸)、黄芩(各八两)、青礞石(用焰硝同煅至金黄色)、沉香、百药煎(各五钱)。
制法与用法:研为细末,滴水制作如梧桐子大小的丸剂。每次服用三十丸,清晨用白开水送服。服药后仰卧片刻,使药气稍停留于膈上,然后下行。孕妇忌用。
瓜蒂散:痰在膈上部,用此方催吐。
药材组成:瓜蒂(七枚)、赤小豆(七粒)、甘草(三分)。
制法与用法:研为细末。每次服用一钱或五分,空腹时,用醋汁或豆豉汤送服。用鹅毛探喉催吐,以吐出畅快为标准。
润字丸:开通结滞,润肠通便,通痰去垢。也可用于外感病导致的秘结症,替代承气汤的功效。
药材组成:橘红(一两)、杏仁(二两)、牙皂(一两)、前胡、天花粉、枳实、山楂肉(各二两)、甘草(三钱)、槟榔(七钱)、半夏(一两)、生地黄(十二两)。
制法与用法:用水泛丸。空腹时,用白开水送服二三钱。
Divide the ingredients equally and grind into powder. Form pills using Trichosanthis Fructus juice (Gualou). Administer with Pericarpium Arecae Semen (Zhuli) combined with light Ginger Decoction (Danjiang Tang).
Soufeng Huatan Wan (Wind-Searching Phlegm-Resolving Pill, from Zhu Danxi): Treats Wind-Phlegm syndrome. Symptoms include hemiplegia (Ban Shen Bu Sui), facial deviation (Wai Xie), limb curling and spasms (Quan Luan), as well as mania (Dian Kuang) and vertigo (Xuan Yun).
Ingredients: Arisaema Cum Bile (Dannanxing, 2 liang), Bombyx Batryticatus (Jiangcan, 1 liang), Alumen (Bai Fan, 1 liang), Gastrodia Elata (Tianma, 1 liang), Schizonepetae Herba (Jingjie, 1 liang), Typhonii Rhizoma (Baifuzi), Tangerine Peel (Chenpi), Cinnabar (Chensha, each 5 qian), Pinelliae Rhizoma (Banxia, 1 liang).
Preparation and Administration: Grind the above ingredients into fine powder. Make pills using Ginger Juice (Jiangzhi), coating them with Cinnabar (Chensha). Take 40 pills per dose, administered with Light Ginger Decoction (Danjiang Tang). For paralysis syndrome, administer with wine.
Xixian San: Treats severe obstruction of Wind-Phlegm leading to aphasia (Bu Yu). (See "Stroke" chapter for formula details).
Qianmin Tang (from Daquan):
Ingredients: Pinelliae Rhizoma (Banxia, 7 pieces), Gleditsiae Sinensis Fructus (Zaojiao, remove strings and peel), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao, each 1 cun), Zingiberis Rhizoma Recens (Shengjiang, size of a finger).
Preparation and Administration: Decoct in water.
Huangqin Lige Wan: Treats Heat-Phlegm syndrome. Symptoms include vertigo (Xuan Yun), gastric discomfort/burning sensation (Zaocha), acid regurgitation (Tun Suan), vomiting (Ou Tu), and expectoration of greenish-yellow phlegm (Ge Tan Qing Huang Se).
Ingredients: Raw Scutellariae Radix (Sheng Huangqin), Stir-fried Scutellariae Radix (Chao Huangqin, each 1 liang), Pinelliae Rhizoma (Banxia), Alismatis Rhizoma (Zexie), Coptidis Rhizoma (Huanglian, each 5 qian), Arisaematis Rhizoma (Nanxing), Aurantii Fructus Immaturus (Zhiqiao), Tangerine Peel (Chenpi, each 3 qian), Atractylodis Macrocephalae Rhizoma (Baizhu, 2 qian).
Preparation and Administration: Make pills using steamed bread paste (Zhengbing Wan).
Xingban Hafan Fen Wan: Treats Damp-Phlegm syndrome. Symptoms include fatigue and weakness (Juan Dai Wei Ruo), diarrhea and dysentery (Xie Li), edema/swelling (Zhong Zhang), coughing above (Shang wei ke sou), and turbid urine or leukorrhea below (Xia wei bai zhuo).
Ingredients: Arisaematis Rhizoma (Nanxing), Pinelliae Rhizoma (Banxia), Atractylodis Rhizoma (Cangzhu, steamed and washed nine times), Atractylodis Macrocephalae Rhizoma (Baizhu, each 1 liang), Margarita Powder (Ha Fen, 2 liang), Tangerine Peel (Jupi, 1.5 liang).
Preparation and Administration: Make pills using Medicated Leaven paste (Shenqu hu), administer with Ginger Decoction (Jiang Tang).
Zhonghe Wan: Treats Phlegm caused by Damp-Heat Qi.
Ingredients: Atractylodis Rhizoma (Cangzhu), Scutellariae Radix (Huangqin), Pinelliae Rhizoma (Banxia), Cyperi Rhizoma (Xiangfu).
Jianggui Wan (from Zhang Jiegou): Treats Cold-Phlegm syndrome.
Ingredients: Arisaematis Rhizoma (Nanxing), Pinelliae Rhizoma (Banxia), Cinnamon Twig (Guangui, each 3 liang).
Preparation and Administration: Grind into powder. Make pills using steamed bread paste, sized like paulownia seeds. Take 50 pills per dose, administer with Ginger Decoction (Jiang Tang).
Zhizhu Wan: Treats Phlegm generated from food retention due to Spleen deficiency. (See "Food Retention" chapter for formula details).
Liujunzi Tang: Treats Qi deficiency complicated by Phlegm. (See "Stroke" chapter for formula details).
Fuling Wan: Treats Phlegm-fluid retention in the Zhongwan region. Symptoms include numbness and inability to lift one arm or limb. This condition should not be treated as Wind syndrome or Deficiency syndrome; this formula is the primary treatment.
Ingredients: Pinelliae Rhizoma (Banxia, 2 liang), Poria (Fuling, 1 liang), Efflorescent Natrii Sulfas (Fenghua Xiao, 2.5 qian), Aurantii Fructus Immaturus (Zhiqiao, 5 qian).
Preparation and Administration: Make pills using Ginger Juice (Jiangzhi) and Pericarpium Arecae Semen (Zhuli) mixed with paste.
Kongxian Dan: Treats Phlegm-saliva accumulating above and below the chest and diaphragm, causing pulling pain in the chest, back, hands, feet, neck, waist, and hypochondrium, resembling paralysis.
Ingredients: Kansui Radix (Gansui, remove heart), Euphorbiae Pekinensis Radix (Daji, remove skin), Mustard Seed (Baijiezi, equal parts).
Xiaowei Dan: Clears Phlegm from the chest and diaphragm above, and purges Phlegm from the intestines and stomach below. Contraindicated in those with weak Stomach.
Ingredients: Kansui Radix (Gansui, wrapped in flour, soaked in water for half a day, boiled, dried), Euphorbiae Pekinensis Radix (Daji, boiled in running water), Genkwa Flos (Yuanhua, mixed with vinegar and stir-fried in a clay pot, each 5 qian), Rheum Palmatum Radix et Rhizoma (Dahuang, steamed with wine and mixed, 1.5 liang), Phellodendri Cortex (Huangbai, stir-fried, 3 liang).
Preparation and Administration: Make pills using congee paste. This formula, along with Zhuitan Wan, is used for damp-phlegm distension related to the Spleen. It can be taken alternately with Chenxiang Huaqi Wan to avoid damaging Yuan Qi while gradually reducing distension.
Zhuitan Wan: Treats distension and fullness caused by Damp-Phlegm in the Spleen and Stomach; use this formula to purge it.
Ingredients: Black Morning Glory Seed (Hei Qianniu), Immature Bitter Orange (Zhishi), Alumen (Bai Fan), Mirabilite (Puxiao), Aurantii Fructus Immaturus (Zhiqiao), Gleditsiae Sinensis Fructus (Ya Zao).
Preparation and Administration: Make pills using Radish Juice (Luobo Zhi). Take 50 pills at Ji Ming time (3-5 AM). Initially, feces will be discharged, followed by phlegm. For those with solid Yuan Qi, take once daily; for those with deficient Yuan Qi, take every other day. Continue until the abdomen becomes soft and flat.
Tanchi Wan (Rolling Phlegm Pill, from Wang Yinjun): Treats all cases where robust individuals have phlegm stagnation in the intestines and stomach, manifesting as various strange symptoms.
Ingredients: Rheum Palmatum Radix et Rhizoma (Dahuang, slightly steamed), Scutellariae Radix (Huangqin, each 8 liang), Flammulated Oligoclase (Qingmengshi, calcined with Saltpeter until golden yellow), Agarwood (Chenxiang), Baiyao Jian (each 5 qian).
Preparation and Administration: Grind into powder. Make pills using drops of water, sized like paulownia seeds. Take 30 pills per dose, administer with plain warm water in the early morning. After taking, lie supine for a moment to allow the medicinal qi to linger in the diaphragm before descending. Contraindicated in pregnancy.
Gua Di San: For phlegm located above the diaphragm, use this formula to induce vomiting.
Ingredients: Momordicae Fructus (Gua Di, 7 pieces), Adzuki Bean (Chixiaodou, 7 grains), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao, 3 fen).
Preparation and Administration: Grind into powder. Take 1 qian or 0.5 qian per dose. On an empty stomach, administer with Vinegar Juice (Ji Zhi) or Fermented Soybean Decoction (Dou Chi Tang). Induce vomiting using a goose feather probe. Stop when vomiting is thorough.
Runzi Wan: Opens blockages, moistens the intestines, clears phlegm, and removes filth. It can also serve as a substitute for Chengqi Tang for constipation caused by external pathogens.
Ingredients: Exocarpium Citri Reticulatae (Juhong, 1 liang), Apricot Seed (Xingren, 2 liang), Gleditsiae Sinensis Fructus (Ya Zao, 1 liang), Peucedani Radix (Qianhu), Trichosanthis Radix (Tianhuafen), Immature Bitter Orange (Zhishi), Hawthorn Fruit (Shanzha Rou, each 2 liang), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao, 3 qian), Areca Seed (Binglang, 7 qian), Pinelliae Rhizoma (Banxia, 1 liang), Rehmanniae Radix (Sheng Dihuang, 12 liang).
Preparation and Administration: Make pills using water. Take on an empty stomach, administering 2-3 qian with plain boiling water.
Bailong Wan: Treats alcohol accumulation complicated by phlegm.
Ingredients: Pinelliae Rhizoma (Banxia), Talcum (Huashi), Poria (Fuling), Alumen (Bai Fan, equal parts).
Preparation and Administration: Make pills using Medicated Leaven paste (Shenqu hu).