(上气 又见咳逆)
魄户、气舍、 、(甲乙)期门、右手屈臂中横文外骨上。主咳逆上气。(千)天容等
、主咳
逆上气。喘息呕沫。(见齿噤。)魄户、中府、主肺寒热呼吸不得卧。咳逆上气。呕沫。喘
气相追逐。天突、华盖、(明云。喘不能言。)主咳逆上气。喘暴。俞府、(明下同。)神
藏、主咳逆上气。喘不得息。经渠、主咳逆上气喘。掌中热。扶突、主咳逆上气。咽中
鸣喘。咳喘、曲泽出血立已。又主卒咳逆、逆气。紫宫、玉堂、太溪、主咳逆上气心烦
。(明云。紫宫玉堂。主咳逆。) 中、石门、主咳逆上气。涎出多唾。 中、云门、主
咳逆上气。涎出多唾。呼吸喘悸。坐不安席。库房、中府、周荣、尺泽、主咳逆上气。呼
吸多唾。浊沫脓血。气舍、治咳逆上气。瘤瘿。喉痹咽肿。颈项强。(铜)水突、治咳逆上
气。咽喉壅肿。呼吸短气。喘息不得。厥阴俞、治逆气呕吐。心痛留结。胸中烦闷。扶
突、治咳多唾上气。咽引喘息。喉如水鸡鸣。魄户、治背膊痛。咳逆上气。呕吐烦满。
库房、(见胸胁满。)屋翳、(见唾血。)膏肓俞、治上气咳逆。(见劳瘵。)天突、治咳逆
上气。胸中气噎。喉中如水鸡声。下云、胸中气鲠鲠。天溪、(见胸痛。)中府、治吐逆
上气。(见肺气。)气海、治一切气。(见少气。)明下云、疗五脏气逆上攻。经渠、治
咳嗽上气。数欠。幽门、治逆气数咳。女子逆气。鱼际、疗短气心痹。悲怒逆气。狂惕
。胃气逆。(明)建里、疗呕吐上气。心痛身肿。厥阴俞、疗逆气呕逆。牙痛。留结胸满
。石门、疗身寒热。咳逆上气。呕吐血。(下)库房、疗胸胁满。咳逆上气。呼吸不至息
。建里、治呕逆上气。气户、治喘逆上气。(见嗽。)凡上气多有服吐药得瘥。亦有针
灸得除者。宜深体悟之。(千)上气咳嗽。短气。气满食不下。灸肺募五十壮。上气咳逆
。短气。风劳百病。肩井二百壮。上气短气。咳逆。胸背痛。风门、热府百壮。上气咳逆
。短气胸满。多唾恶冷痰。肺俞五十壮。上气气闭。咳逆咽冷。声破。喉猜猜。天瞿五十壮
。上气胸满。短气咳逆。云门五十壮。上气咳逆。胸痹背痛。胸堂百壮。不针。上气
咳逆。膻中五十壮。上气咳逆。胸满短气。牵背痛。巨阙、期门各五十壮。逆气虚劳。
寒损忧恚。筋骨挛痛。心中咳逆。泄注腹满。喉痹。颈项强。肠痔逆气。痔血阴急。鼻衄。
骨痛。大小便涩。鼻中干。烦满狂走易气。凡二十二病。皆灸绝骨五十壮。凡上气冷发。
腹中雷鸣转叫。呕逆不食。灸太冲、不限壮数。从痛至不痛。从不痛至痛止。上气厥逆。
灸胸堂百壮。穴在两乳间。呕吐上气。灸尺泽。不三则七壮。肩俞、主上气。天府、主
上气喘不得息。天池、主上气喉鸣。阳气大逆。上满于胸中。愤 肩息。大气逆上喘鸣
。坐伏不得息。取之天容。上气胸痛。取之廉泉。(甲乙)天井、治咳嗽上气。(铜)廉泉
、治咳嗽上气。喘息呕沫。风门、治呕逆上气。(见风劳。)肺俞、治上气呕吐支满。(
明有脊强寒热字。)不嗜食、汗不出。
玉堂、治上气。(见胸满。)云门、治气上冲心。(见胸满。)气冲、治肠中大热。不
得安卧。腹有逆气上攻。心腹胀满淫泺。云门、疗呕逆气上。胸胁彻背痛。(明)天突、膻中、
天池、解溪、(下)肩中俞、疗咳嗽上气。(并见咳嗽。)
(上气,又见于咳逆)魄户穴、气舍穴、期门穴、右手屈臂时横纹外侧骨上处。主治咳逆上气。(出自《千金方》)天容穴等,主治咳逆上气,喘息伴有呕吐泡沫痰。(参见齿噤相关条文)魄户穴、中府穴,主治肺寒热证,呼吸不能平卧,咳逆上气,呕吐泡沫痰,喘气相互追逐感。天突穴、华盖穴(《明堂经》云:气喘严重至不能言语),主治咳逆上气,突发气喘。俞府穴、神藏穴,主治咳逆上气,气喘导致气息不通畅。经渠穴,主治咳逆上气喘促,手掌心发热。扶突穴,主治咳逆上气,咽喉中有鸣响气喘。咳喘症,刺曲泽穴出血可立即痊愈。又主治突然发作的咳逆、逆气。紫宫穴、玉堂穴、太溪穴,主治咳逆上气伴心烦。(《明堂经》云:紫宫、玉堂主治咳逆)。中脘穴、石门穴,主治咳逆上气,涎液流出多唾。云门穴、云门穴(原文此处疑为重复或衍文,依原文译),主治咳逆上气,涎液流出多唾,呼吸气喘心悸,坐立不安。库房穴、中府穴、周荣穴、尺泽穴,主治咳逆上气,呼吸多唾,浊沫脓血。气舍穴,治疗咳逆上气,瘤瘿,喉痹咽肿,颈项强直。(出自《铜人腧穴针灸图经》)水突穴,治疗咳逆上气,咽喉壅肿,呼吸短气,喘息不能。厥阴俞穴,治疗逆气呕吐,心痛留结,胸中烦闷。扶突穴,治疗咳多唾上气,咽喉牵引气喘,喉中声音如水鸡鸣叫。魄户穴,治疗背膊疼痛,咳逆上气,呕吐烦满。库房穴(参见胸胁满),屋翳穴(参见唾血),膏肓俞穴,治疗上气咳逆(参见劳瘵)。天突穴,治疗咳逆上气,胸中气噎,喉中声音如水鸡声。下文说:胸中气梗塞感。天溪穴(参见胸痛),中府穴,治疗吐逆上气(参见肺气)。气海穴,治疗一切气病(参见少气)。《明堂经》下云:治疗五脏气逆上攻。经渠穴,治疗咳嗽上气,频繁呵欠。幽门穴,治疗逆气频繁咳嗽,女子逆气。鱼际穴,治疗短气心痹,悲怒逆气,惊恐不安,胃气逆。(《明堂经》)建里穴,治疗呕吐上气,心痛身肿。厥阴俞穴,治疗逆气呕逆,牙痛,留结胸满。石门穴,治疗身体寒热,咳逆上气,呕吐血。(《千金方》)库房穴,治疗胸胁满,咳逆上气,呼吸暂停。建里穴,治疗呕逆上气。气户穴,治疗喘逆上气(参见嗽)。凡是上气病症多有服用催吐药而痊愈的,也有通过针灸去除的。应当深入体会领悟。(出自《千金方》)上气咳嗽,短气,气满食物不下,灸肺募穴五十壮。上气咳逆,短气,风劳百病,灸肩井穴二百壮。上气短气,咳逆,胸背痛,灸风门、热府穴各百壮。上气咳逆,短气胸满,多唾恶冷痰,灸肺俞穴五十壮。上气气闭,咳逆咽冷,声音破裂,喉中作响,灸天瞿穴五十壮。上气胸满,短气咳逆,灸云门穴五十壮。上气咳逆,胸痹背痛,灸胸堂穴百壮,此穴不针。上气咳逆,灸膻中穴五十壮。上气咳逆,胸满短气,牵拉背痛,灸巨阙、期门穴各五十壮。逆气虚劳,寒损忧恚,筋骨挛痛,心中咳逆,泄泻注下腹满,喉痹,颈项强,肠痔逆气,痔血阴急,鼻衄,骨痛,大小便涩滞,鼻中干燥,烦满狂走易气。以上二十二种病症,都灸绝骨穴五十壮。凡是上气冷发,腹中雷鸣转叫,呕逆不食,灸太冲穴,不限壮数,从痛处灸到不痛,从不痛处灸到痛止。上气厥逆,灸胸堂穴百壮,穴位在两乳之间。呕吐上气,灸尺泽穴,三壮或七壮。肩俞穴,主治上气。天府穴,主治上气喘促不得息。天池穴,主治上气喉鸣,阳气大逆,上满于胸中,愤郁肩息,大气逆上喘鸣,坐伏不得息,取天容穴。上气胸痛,取廉泉穴。(出自《甲乙经》)天井穴,治疗咳嗽上气。(出自《铜人腧穴针灸图经》)廉泉穴,治疗咳嗽上气,喘息呕沫。风门穴,治疗呕逆上气(参见风劳)。肺俞穴,治疗上气呕吐支满(《明堂经》有脊强寒热字样)。不嗜食、汗不出。玉堂穴,治疗上气(参见胸满)。云门穴,治疗气上冲心(参见胸满)。气冲穴,治疗肠中大热,不得安卧,腹有逆气上攻,心腹胀满淫泺。云门穴,治疗呕逆气上,胸胁彻背痛。(《明堂经》)天突穴、膻中穴、天池穴、解溪穴、(《千金方》)肩中俞穴,治疗咳嗽上气(并见咳嗽)。
(Shangqi, also seen in KeNi) Pohu (BL42), Qishe (ST11), Qimen (LR14), and the area on the outer bone above the transverse crease of the flexed right arm. Mainly treats KeNi Shangqi (cough with rebellious Qi). (From *Qianjin Fang*) Tianrong (SI17) etc., mainly treat KeNi Shangqi, panting with vomiting of frothy saliva. (See entries for JinJin). Pohu (BL42), Zhongfu (LU1), mainly treat Lung Cold-Heat syndrome, inability to lie flat due to breathing difficulties, KeNi Shangqi, vomiting frothy saliva, a sensation of panting breaths chasing each other. Tiantu (CV22), Huagai (CV20) (*Mingtang Jing* states: severe asthma so bad one cannot speak), mainly treat KeNi Shangqi, sudden asthma. Shufu (BL16), Shencang (BL17), mainly treat KeNi Shangqi, asthma causing difficulty in breathing. Jingqu (LU8), mainly treat KeNi Shangqi with panting, heat in the palm. Futu (LI18), mainly treat KeNi Shangqi, wheezing with ringing in the throat. For KeChuan (cough and asthma), bleeding Quze (PC3) stops it immediately. Also treats sudden KeNi and rebellious Qi. Zigong (CV19), Yutang (CV18), Taixi (KI3), mainly treat KeNi Shangqi with vexation. (*Mingtang Jing* states: Zigong and Yutang treat KeNi). Zhongwan (CV12), Shimen (CV5), mainly treat KeNi Shangqi with excessive salivation and drooling. Yunmen (LU2), Yunmen (LU2) [Textual repetition], mainly treat KeNi Shangqi with excessive salivation and drooling, panting palpitations, inability to sit at ease. Kukufang (ST19), Zhongfu (LU1), Zhourong (ST22), Chize (LU5), mainly treat KeNi Shangqi, excessive drooling during breathing, turbid froth, pus and blood. Qishe (ST11) treats KeNi Shangqi, Li Ying (goiter/thyroid swelling), HouBi (sore throat with swelling), neck stiffness. (From *Tongren Shuxue Zhenjiu Tujing*) Shuitu (ST10) treats KeNi Shangqi, pharyngeal congestion and swelling, shortness of breath, inability to breathe due to panting. Jueyinshu (BL44) treats rebellious Qi with vomiting, lingering heart pain, chest oppression and vexation. Futu (LI18) treats excessive sputum with Shangqi, throat traction with panting, throat sounds like a water frog. Pohu (BL42) treats back and shoulder pain, KeNi Shangqi, vomiting with vexation and fullness. Kukufang (ST19) (See XiongXie Man), Wuyi (ST15) (See TuoXue), Gaohuangshu (BL43) treats Shangqi KeNi (See Lao Zhai). Tiantu (CV22) treats KeNi Shangqi, chest Qi obstruction, throat sounds like a water frog. The following text says: chest Qi blockage sensation. Tianxi (ST21) (See XiongTong), Zhongfu (LU1) treats vomiting with rebellious Shangqi (See Fei Qi). Qihai (CV6) treats all Qi disorders (See Shao Qi). *Mingtang Jing* states below: treats Five Zang organs' Qi rebelling upwards. Jingqu (LU8) treats Cough with Shangqi, frequent yawning. Youmen (ST23) treats rebellious Qi with frequent coughing, female rebellious Qi. Yuji (LU10) treats shortness of breath and XinBi (heart bi-syndrome), grief/anger-induced rebellious Qi, mania/fright, Stomach Qi rebellion. (*Mingtang Jing*) Jianli (CV11) treats vomiting with Shangqi, heart pain with body swelling. Jueyinshu (BL44) treats rebellious Qi with vomiting, toothache, lingering chest fullness. Shimen (CV5) treats body chills and fever, KeNi Shangqi, vomiting blood. (*Qianjin Fang*) Kukufang (ST19) treats chest and hypochondriac fullness, KeNi Shangqi, respiratory arrest. Jianli (CV11) treats vomiting with rebellious Shangqi. Qihu (ST22) treats panting with rebellious Shangqi (See Sou). Generally, Shangqi often improves after taking emetic medicines; some are cured by acupuncture and moxibustion. One should deeply comprehend this. (*Qianjin Fang*) Shangqi with cough, shortness of breath, Qi fullness preventing food intake: Moxibustion on Fei Mu (Lung Front-Mu point) 50 Zhu. Shangqi with KeNi, shortness of breath, Feng Lao (wind-labor) hundred diseases: Moxibustion on Jianjing (GB21) 200 Zhu. Shangqi, shortness of breath, KeNi, chest and back pain: Moxibustion on Fengmen (BL12), Refu (GV13) 100 Zhu each. Shangqi with KeNi, shortness of breath, chest fullness, excessive cold phlegm/saliva: Moxibustion on Feishu (BL13) 50 Zhu. Shangqi with Qi closure, KeNi with cold throat, broken voice, throat rattling: Moxibustion on Tianju (EX-HN1) 50 Zhu. Shangqi with chest fullness, shortness of breath, KeNi: Moxibustion on Yunmen (LU2) 50 Zhu. Shangqi with KeNi, XiongBi (chest bi-syndrome) and back pain: Moxibustion on Xiong tang (CV17? Text implies Danzhong but names Xiong tang, noted as non-acupuncture point in context or variant name) 100 Zhu, do not needle. Shangqi with KeNi: Moxibustion on Danzhong (CV17) 50 Zhu. Shangqi with KeNi, chest fullness, shortness of breath, pulling back pain: Moxibustion on Jueque (CV14), Qimen (LR14) 50 Zhu each. Rebellious Qi with Xu Lao (deficiency-labor), cold damage, sorrow/distress, tendon/bone spasms, heart KeNi, diarrhea with abdominal fullness, HouBi, neck stiffness, Chang Zhi rebellious Qi, hemorrhoid blood, Yin urgency, Bi Nu (epistaxis), bone pain, difficult urination/defecation, dry nose, vexation/fullness, mania/wandering, Qi changes. All twenty-two conditions: Moxibustion on Jiegu (GB39) 50 Zhu. Whenever Shangqi cold attacks, borborygmus in abdomen, vomiting/rebellious Qi preventing eating: Moxibustion on Taichong (LR3), number of Zhu unlimited, stop when pain ceases from painful area, or starts again from painless area. Shangqi Jue Ni (reversal): Moxibustion on Xiong tang (CV17/Danzhong area) 100 Zhu, located between the two breasts. Vomiting with Shangqi: Moxibustion on Chize (LU5), 3 or 7 Zhu. Jian shu (SI12) mainly treats Shangqi. Tianfu (LU3) mainly treats Shangqi with panting unable to breathe. Tianchi (PC1) mainly treats Shangqi with throat ringing, Yang Qi major rebellion, filling the chest, oppressed shoulder breathing, massive Qi rebelling upward with wheezing, inability to sit or lie down to breathe, take Tianrong (SI17). Shangqi with chest pain, take Lianquan (CV23). (From *Jia Yi Jing*) Tianjing (TE10) treats cough with Shangqi. (From *Tongren...*) Lianquan (CV23) treats cough with Shangqi, panting with vomiting of froth. Fengmen (BL12) treats vomiting with rebellious Shangqi (See Feng Lao). Feishu (BL13) treats Shangqi with vomiting and flank fullness. (*Mingtang* has characters for Ji Qiang Han Re). Lack of appetite, no sweating. Yutang (CV18) treats Shangqi (See Xiong Man). Yunmen (LU2) treats Qi rushing to the heart (See Xiong Man). Qichong (ST30) treats large heat in intestines, inability to sleep peacefully, rebellious Qi attacking upwards, abdominal distension and fullness. Yunmen (LU2) treats vomiting with rebellious Qi, chest and hypochondriac penetrating back pain. (*Mingtang*) Tiantu (CV22), Danzhong (CV17), Tianchi (PC1), JieXi (ST41), (*Qianjin Fang*) Jianzhongshu (SI13) treat cough with Shangqi (Also see Cough).