胎热之证,必多烦热。或渴,或燥,或上下不清,或漏血、溺赤,或六脉滑数。而胎有不安者,宜凉胎饮、
保阴煎。
凉胎饮
生地黄 白芍(各二钱) 黄芩 当归(各一二钱) 甘草(七分) 枳壳(麸炒) 石斛(各一钱)
茯苓(一钱五分)
水煎,食远温服。
如热甚加黄柏一钱。
保阴煎
生地黄 熟地黄 白芍药(各二钱) 淮山药(姜制) 川续断 黄芩 黄柏(各一钱五分) 甘草(一钱)
水煎,食远温服。
如小水多热,或怒火动血加栀子(炒焦)一钱。夜热身热加地骨皮一钱五分,肺热多汗加麦冬、酸枣仁各
一钱。血热甚者加黄连一钱。血虚血滞、筋骨肿痛加当归一二钱。气
滞而痛,去熟地黄,加陈皮、香附各一钱。血脱血滑,日久不止,加地榆一钱或乌梅一个。肢节筋骨肿痛,加
秦艽、丹皮各一钱。
胎气有虚而不安者,最费调停,要皆以胎元饮为主。若心脾气虚者,宜逍遥饮,归脾汤。若肝肾血虚者,宜
左归饮、固阴煎。若脾肾气虚而兼带浊者,宜秘元煎、菟丝煎。若气血俱虚者,宜八珍汤、十全大补汤。
胎元饮
人参 当归 杜仲(盐水炒断丝) 白芍(炒,各二钱) 熟地黄(二三钱) 白术(蜜炙,一钱五分)
炙甘草(一钱) 陈皮(七分,无滞不用)
水煎服。
如下元不固而多遗浊者,加淮山药、补骨脂各一钱。气虚倍白术加黄 (蜜炙一钱、胸膈不快者 、术俱勿
用)。虚而兼寒,多呕加炮姜一钱。虚而兼热,去杜仲加黄芩一钱五分,或加生地黄二钱。阴虚小腹痛,加枸杞
二钱。多怒气逆加香附(制)一钱,或加砂仁(炒)一钱。触伤动血加川续断、阿胶(炒珠)各一钱。呕吐不止加半
夏(制、炒黄)一钱,生姜三五片。
逍遥散
当归(一二钱) 白芍(一钱五分) 熟地黄(三五钱) 酸枣仁(炒,二钱) 茯苓(一钱五分)
远志肉(三五分) 陈皮(八分) 炙甘草(一钱)
水煎,温服。
如气虚加人参一二钱,气滞加香附(制)一钱。
归脾汤
人参 黄 (蜜炙) 白术(蜜炙) 茯苓 酸枣仁(炒,各二钱) 远志肉 当归(各一钱) 木香
(不见火) 炙甘草(各五分) 圆眼肉(七枚)
水煎,食远服。
左归饮
熟地黄(二三钱) 淮山药 枸杞(各二钱) 炙甘草(一钱) 茯苓(一钱五分) 山萸肉(一钱,畏酸
者少用)
水煎,食远服。
如肺热而烦加麦冬(去心)二钱。血滞加丹皮二钱。心热而燥加玄参二钱。脾热易饥加白芍二钱。肾热骨蒸
多汗加地骨皮二钱。血热妄动加生地黄二钱。阴虚不宁加女贞子二钱。血虚而燥加当归二钱。
固阴煎
人参(一二钱) 熟地黄(三五钱) 淮山药(姜制,二钱) 山萸肉(一钱五分) 远志肉(炒,七分)
炙甘草(一钱) 五味子(十四粒) 菟丝子(炒香,二钱)
水煎,食远服。
如阴虚微热加续断二钱。腹痛溏泄加补骨脂一钱。肝肾血虚,小腹疼痛加当归二三钱。脾虚多湿,或兼呕
恶加白术一二钱。元气不固加升麻(炒)一钱。心虚不眠多汗加酸枣仁(炒)二钱。
秘元煎
远志肉(炒,八分) 淮山药(姜制,二钱) 芡实(炒,一钱) 酸枣仁(炒、杵,二钱) 白术(蜜炙)
茯苓(各一钱五分) 炙甘草(一钱) 人参(一二钱) 北五味(十四粒,畏酸者去之)
水煎,食远服。
气虚加黄 (蜜炙)一钱,有热加苦参一钱。
菟丝煎
人参 淮山药 当归 菟丝子(制炒) 酸枣仁(炒) 茯苓 炙甘草 远志肉(制,四分)
上加白术(蜜炙)一钱,水煎,调鹿角霜研末一钱服。
八珍汤
人参 白术(蜜炙) 茯苓 炙甘草 熟地黄 当归 川芎 白芍(各等分) 姜(三片) 枣(二枚)
水煎服。
十全大补汤
人参 白术(蜜炙) 茯苓 黄 (蜜炙) 当归 熟地黄 白芍 川芎(各一钱) 肉桂 炙甘草(各五分)
姜(三片) 枣(二枚)
水煎服。
Syndrome of fetal heat is characterized by irritability and fever. It may present with thirst, dryness, turbidity in the upper and lower jiao (upper and lower burner), vaginal bleeding, or dark urine, and the pulse may be slippery and rapid throughout all six positions. In cases where the fetus is unstable due to heat, Liang Tai Yin (Cooling Fetus Decoction) or Bao Yin Jian (Protecting Yin Decoction) are indicated.
Liang Tai Yin (Cooling Fetus Decoction)
Sheng Di Huang (Rehmanniae Radix Praeparata), Bai Shao (Paeoniae Radix Alba) (each 2 qian); Huang Qin (Scutellariae Radix), Dang Gui (Angelicae Sinensis Radix) (each 1-2 qian); Gan Cao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma) (0.7 qian); Zhi Ke (Aurantii Fructus), Shi Hu (Dendrobii Caulis) (each 1 qian); Fu Ling (Poria) (1.5 qian).
Decoct in water and take warm after meals.
If heat is severe, add Huang Bo (Phellodendri Cortex) 1 qian.
Bao Yin Jian (Protecting Yin Decoction)
Sheng Di Huang (Rehmanniae Radix Praeparata), Shu Di Huang (Rehmanniae Radix Preparata), Bai Shao Yao (Paeoniae Radix Alba) (each 2 qian); Huai Shan Yao (Dioscoreae Rhizoma), Chuan Xu Duan (Dipsaci Radix), Huang Qin (Scutellariae Radix), Huang Bo (Phellodendri Cortex) (each 1.5 qian); Gan Cao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma) (1 qian).
Decoct in water and take warm after meals.
If there is frequent urination with a sensation of heat, or if anger triggers bleeding, add Zhi Zi (Gardeniae Fructus) (charred) 1 qian. If there is night fever, add Di Gu Pi (Lycii Cortex) 1.5 qian; if lung heat causes excessive sweating, add Mai Dong (Ophiopogonis Tuber) and Suan Zao Ren (Ziziphi Spinosae Semen) each 1 qian. If blood heat is severe, add Huang Lian (Coptidis Rhizoma) 1 qian. If there is blood deficiency with blood stasis causing swelling and pain in bones and joints, add Dang Gui (Angelicae Sinensis Radix) 1-2 qian. If qi stagnation causes pain, remove Shu Di Huang (Rehmanniae Radix Preparata) and add Chen Pi (Citri Reticulatae Pericarpium) and Xiang Fu (Cyperi Rhizoma) each 1 qian. If there is blood loss with slippery flow persisting for a long time, add Di Yu (Sanguisorbae Radix) 1 qian or Wu Mei (Mume Fructus) one piece. For swelling and pain in limbs and joints, add Qin Jiao (Gentianae Macrophyllae Radix) and Dan Pi (Moutan Cortex) each 1 qian.
When fetal qi is deficient and unstable, it is most difficult to regulate; generally, Tai Yuan Yin (Fetal Origin Decoction) is the primary formula. If there is heart and spleen qi deficiency, Xiao Yao Yin (Wandering Free Drink) or Gui Pi Tang (Restore the Spleen Decoction) are indicated. If there is liver and kidney blood deficiency, Zuo Gui Yin (Left Restoring Drink) or Gu Yin Jian (Consolidating Yin Decoction) are indicated. If there is spleen and kidney qi deficiency accompanied by turbid leukorrhea, Mi Yuan Jian (Secret Origin Decoction) or Tu Si Jian (Dodder Seed Decoction) are indicated. If there is combined qi and blood deficiency, Ba Zhen Tang (Eight Treasures Decoction) or Shi Quan Da Bu Tang (Ten Great Tonifying Decoction) are indicated.
Tai Yuan Yin (Fetal Origin Decoction)
Ren Shen (Ginseng Radix), Dang Gui (Angelicae Sinensis Radix), Du Zhong (Eucommiae Cortex) (stir-fried with salt water until fibers break), Bai Shao (Paeoniae Radix Alba) (stir-fried) (each 2 qian); Shu Di Huang (Rehmanniae Radix Preparata) (2-3 qian); Bai Zhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma) (honey-fried) (1.5 qian); Zhi Gan Cao (Prepared Glycyrrhizae Radix et Rhizoma) (1 qian); Chen Pi (Citri Reticulatae Pericarpium) (0.7 qian, omit if no stagnation).
Decoct in water and take.
If the lower yuan is insecure with frequent turbid discharge, add Huai Shan Yao (Dioscoreae Rhizoma) and Bu Gu Zhi (Psoraleae Fructus) each 1 qian. If qi is deficient, double the dose of Bai Zhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma) and add Huang Qi (Astragali Radix) (honey-fried, 1 qian; if chest and diaphragm feel uncomfortable, use neither Bai Zhu nor Huang Qi). If deficiency is accompanied by cold and frequent vomiting, add Pao Jiang (Prepared Zingiberis Rhizoma) 1 qian. If deficiency is accompanied by heat, remove Du Zhong (Eucommiae Cortex) and add Huang Qin (Scutellariae Radix) 1.5 qian, or add Sheng Di Huang (Rehmanniae Radix Praeparata) 2 qian. If yin deficiency causes lower abdominal pain, add Gou Qi (Lycii Fructus) 2 qian. If excessive anger causes rebellious qi, add Xiang Fu (Cyperi Rhizoma) (processed) 1 qian, or add Sha Ren (Amomi Fructus) (stir-fried) 1 qian. If trauma causes bleeding, add Chuan Xu Duan (Dipsaci Radix) and E Jiao (Colla Corii Asini) (charred into beads) each 1 qian. If vomiting persists, add Ban Xia (Pinelliae Tuber) (processed, stir-fried yellow) 1 qian and Sheng Jiang (Zingiberis Rhizoma Recens) 3-5 slices.
Xiao Yao San (Wandering Free Powder)
Dang Gui (Angelicae Sinensis Radix) (1-2 qian); Bai Shao (Paeoniae Radix Alba) (1.5 qian); Shu Di Huang (Rehmanniae Radix Preparata) (3-5 qian); Suan Zao Ren (Ziziphi Spinosae Semen) (stir-fried, 2 qian); Fu Ling (Poria) (1.5 qian); Yuan Zhi Rou (Polygalae Radix) (0.3-0.5 qian); Chen Pi (Citri Reticulatae Pericarpium) (0.8 qian); Zhi Gan Cao (Prepared Glycyrrhizae Radix et Rhizoma) (1 qian).
Decoct in water and take warm.
If qi is deficient, add Ren Shen (Ginseng Radix) 1-2 qian; if qi stagnation exists, add Xiang Fu (Cyperi Rhizoma) (processed) 1 qian.
Gui Pi Tang (Restore the Spleen Decoction)
Ren Shen (Ginseng Radix), Huang Qi (Astragali Radix) (honey-fried), Bai Zhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma) (honey-fried), Fu Ling (Poria), Suan Zao Ren (Ziziphi Spinosae Semen) (stir-fried, each 2 qian), Yuan Zhi Rou (Polygalae Radix), Dang Gui (Angelicae Sinensis Radix) (each 1 qian), Mu Xiang (Aucklandiae Radix) (avoid high heat), Zhi Gan Cao (Prepared Glycyrrhizae Radix et Rhizoma) (each 0.5 qian), Yuan Yan Rou (Longan Aril) (7 pieces).
Decoct in water and take after meals.
Zuo Gui Yin (Left Restoring Drink)
Shu Di Huang (Rehmanniae Radix Preparata) (2-3 qian); Huai Shan Yao (Dioscoreae Rhizoma), Gou Qi (Lycii Fructus) (each 2 qian); Zhi Gan Cao (Prepared Glycyrrhizae Radix et Rhizoma) (1 qian); Fu Ling (Poria) (1.5 qian); Shan Yu Rou (Corni Fructus) (1 qian, use less if sour taste is disliked).
Decoct in water and take after meals.
If lung heat causes irritability, add Mai Dong (Ophiopogonis Tuber) (heart removed) 2 qian. If blood stasis exists, add Dan Pi (Moutan Cortex) 2 qian. If heart heat causes dryness, add Xuan Shen (Scrophulariae Radix) 2 qian. If spleen heat causes easy hunger, add Bai Shao (Paeoniae Radix Alba) 2 qian. If kidney heat causes bone-steaming fever and excessive sweating, add Di Gu Pi (Lycii Cortex) 2 qian. If blood heat moves recklessly, add Sheng Di Huang (Rehmanniae Radix Praeparata) 2 qian. If yin deficiency causes restlessness, add Nv Zhen Zi (Ligustri Lucidi Fructus) 2 qian. If blood deficiency causes dryness, add Dang Gui (Angelicae Sinensis Radix) 2 qian.
Gu Yin Jian (Consolidating Yin Decoction)
Ren Shen (Ginseng Radix) (1-2 qian); Shu Di Huang (Rehmanniae Radix Preparata) (3-5 qian); Huai Shan Yao (Dioscoreae Rhizoma) (processed with ginger, 2 qian); Shan Yu Rou (Corni Fructus) (1.5 qian); Yuan Zhi Rou (Polygalae Radix) (stir-fried, 0.7 qian); Zhi Gan Cao (Prepared Glycyrrhizae Radix et Rhizoma) (1 qian); Wu Wei Zi (Schisandrae Chinensis Fructus) (14 grains); Tu Si Zi (Cuscutae Semen) (stir-fried until fragrant, 2 qian).
Decoct in water and take after meals.
If yin deficiency with slight heat, add Xu Duan (Dipsaci Radix) 2 qian. If abdominal pain with loose stools, add Bu Gu Zhi (Psoraleae Fructus) 1 qian. If liver and kidney blood deficiency causes lower abdominal pain, add Dang Gui (Angelicae Sinensis Radix) 2-3 qian. If spleen deficiency with dampness or accompanying nausea/vomiting, add Bai Zhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma) 1-2 qian. If primordial qi is insecure, add Sheng Ma (Cimicifugae Rhizoma) (stir-fried) 1 qian. If heart deficiency causes insomnia and excessive sweating, add Suan Zao Ren (Ziziphi Spinosae Semen) (stir-fried) 2 qian.
Mi Yuan Jian (Secret Origin Decoction)
Yuan Zhi Rou (Polygalae Radix) (stir-fried, 0.8 qian); Huai Shan Yao (Dioscoreae Rhizoma) (processed with ginger, 2 qian); Qian Shi (Euryales Semen) (stir-fried, 1 qian); Suan Zao Ren (Ziziphi Spinosae Semen) (stir-fried, pounded, 2 qian); Bai Zhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma) (honey-fried), Fu Ling (Poria) (each 1.5 qian); Zhi Gan Cao (Prepared Glycyrrhizae Radix et Rhizoma) (1 qian); Ren Shen (Ginseng Radix) (1-2 qian); Bei Wu Wei (Schisandrae Chinensis Fructus) (14 grains, omit if sour taste is disliked).
Decoct in water and take after meals.
If qi is deficient, add Huang Qi (Astragali Radix) (honey-fried) 1 qian; if heat exists, add Ku Shen (Sophorae Flavescentis Radix) 1 qian.
Tu Si Jian (Dodder Seed Decoction)
Ren Shen (Ginseng Radix), Huai Shan Yao (Dioscoreae Rhizoma), Dang Gui (Angelicae Sinensis Radix), Tu Si Zi (Cuscutae Semen) (processed and stir-fried), Suan Zao Ren (Ziziphi Spinosae Semen) (stir-fried), Fu Ling (Poria), Zhi Gan Cao (Prepared Glycyrrhizae Radix et Rhizoma), Yuan Zhi Rou (Polygalae Radix) (processed, 0.4 qian).
Add Bai Zhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma) (honey-fried) 1 qian, decoct in water, and take mixed with Lu Jiao Shuang (Cornu Cervi Pantotrichum Praeparatum) powder 1 qian.
Ba Zhen Tang (Eight Treasures Decoction)
Ren Shen (Ginseng Radix), Bai Zhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma) (honey-fried), Fu Ling (Poria), Zhi Gan Cao (Prepared Glycyrrhizae Radix et Rhizoma), Shu Di Huang (Rehmanniae Radix Preparata), Dang Gui (Angelicae Sinensis Radix), Chuan Xiong (Chuanxiong Rhizoma), Bai Shao (Paeoniae Radix Alba) (equal parts); Sheng Jiang (Zingiberis Rhizoma Recens) (3 slices), Da Zao (Jujubae Fructus) (2 pieces).
Decoct in water and take.
Shi Quan Da Bu Tang (Ten Great Tonifying Decoction)
Ren Shen (Ginseng Radix), Bai Zhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma) (honey-fried), Fu Ling (Poria), Huang Qi (Astragali Radix) (honey-fried), Dang Gui (Angelicae Sinensis Radix), Shu Di Huang (Rehmanniae Radix Preparata), Bai Shao (Paeoniae Radix Alba), Chuan Xiong (Chuanxiong Rhizoma) (each 1 qian); Rou Gui (Cinnamomi Cortex), Zhi Gan Cao (Prepared Glycyrrhizae Radix et Rhizoma) (each 0.5 qian); Sheng Jiang (Zingiberis Rhizoma Recens) (3 slices), Da Zao (Jujubae Fructus) (2 pieces).
Decoct in water and take.