论曰汗者心之液,伤寒瘥后,眠寝有汗者,由心气偏虚,营卫不足,腠疏表弱,因寝寐
之间汗出。故名盗汗,久不已,日渐羸瘦,肢体痿弱也。
治伤寒后,体虚夜卧,汗出不止,头旋恶心,不思饮食。人参汤方
人参 半夏汤洗(去滑生姜汁制) 黄 (锉) 麻黄根(各一两) 牡蛎(烧二两) 防
风(去叉三分)
上六味,粗捣筛,每服五钱匕,水一盏半,生姜三片,煎至八分,去滓不拘时温服。
治伤寒后虚汗不止。麻黄根汤方
麻黄根(锉) 黄 (锉各一两) 五味子(炒半两) 牡蛎(烧二两) 甘草(炙三
分)
上五味,粗捣筛,每服五钱匕,水一盏半,煎至八分,去滓不拘时温服。
治伤寒后汗出不止,渐觉虚劣。茯苓汤方
白茯苓(去黑皮锉) 人参 白术 麻黄根(锉) 肉苁蓉(切焙) 五味子(炒) 甘
草(炙锉) 牡蛎(烧各一两) 芍药(三分)
上九味,粗捣筛,每服五钱匕,水一盏半,煎至八分,去滓不拘时温服。
治伤寒后虚羸,夜多盗汗。杜仲汤方
杜仲(去粗皮炙锉二两) 牡蛎(烧) 麻黄根(各一两半) 黄 (锉) 白术(锉)
肉苁蓉(切焙) 白茯苓(去黑皮锉) 芍药(各一两) 甘草(炙锉半两) 人参(三分)
上一十味,粗捣筛,每服五钱匕,水一盏半,煎至八分,去滓不拘时温服。
治伤寒后盗汗不止,心多烦躁,惊悸。人参汤方
人参(一两) 远志(去心一分) 甘草(炙锉) 白茯苓(去黑皮锉) 麦门冬(去
心焙) 竹茹 黄 (锉) 柴
上一十味,粗捣,每服五钱匕,水一盏半,生姜三片,枣一枚劈破煎至八分,去滓不拘
时温服。
治伤寒后羸劣,虚汗不止。牡蛎散方
牡蛎(烧一两) 白茯苓(去黑皮锉) 人参 白术 芍药 龙骨(烧) 熟干地黄(焙
各半两)
上七味,捣罗为散,每服二钱匕,米饮调下,不拘时服。
治伤寒后,虚劣不思饮食,汗出不止。黄 散方
黄 (锉) 白茯苓(去黑皮) 人参 白术(各一两) 牡蛎(烧一两半) 麦门冬
(去心焙) 陈橘皮(去白切炒各半两)
上七味,捣罗为散,每服二钱匕,米饮调下,不拘时服。
治伤寒后虚汗不止,黄 散方
黄 (锉) 麻黄根(锉各一两半) 牡蛎(烧二两) 知母(焙半两)
上四味,捣罗为散,每服二钱匕,浓煎小麦汤调下,不计时候。
治伤寒后,体虚盗汗不止。黄连散方
黄连(去须一两) 牡蛎(烧二两) 白茯苓(去黑皮三分) 甘草(炙半两)
上四味,捣罗为散,每服二钱匕,煎竹叶熟水调下,不拘时候。
治盗汗腠理开疏。粉汗方
牡蛎(半斤烧研如粉) 麻黄根(一两捣罗为末)
上二味,同拌匀,寝寐中有汗处,使人敷之。
治伤寒后,盗汗不止。方
白术(二两)
上一味,捣罗为细散,每服二钱匕,不计时候,菖蒲汤调下。
论述说:汗是心的体液。伤寒病痊愈后,睡眠时出汗,是因为心气偏虚,营卫之气不足,腠理疏松、体表虚弱,因此在睡眠期间汗液流出。所以称为盗汗。如果长期不愈,身体会日渐消瘦,四肢痿软无力。
治疗伤寒后,身体虚弱夜间睡觉,汗出不止,头晕恶心,不想吃东西的人参汤方:
人参、半夏(用汤洗去滑腻,用生姜汁炮制)、黄芪(锉碎)、麻黄根(各一两)、牡蛎(烧制二两)、防风(去掉叉枝三分)。
以上六味药,粗捣筛过,每次服用五钱匕,用水一盏半,生姜三片,煎煮至八分满,去掉药渣,不限时间温服。
治疗伤寒后虚汗不止的麻黄根汤方:
麻黄根(锉碎)、黄芪(锉碎,各一两)、五味子(炒制半两)、牡蛎(烧制二两)、甘草(炙制三分)。
以上五味药,粗捣筛过,每次服用五钱匕,用水一盏半,煎煮至八分满,去掉药渣,不限时间温服。
治疗伤寒后汗出不止,逐渐感觉虚弱劣质的茯苓汤方:
白茯苓(去掉黑皮锉碎)、人参、白术、麻黄根(锉碎)、肉苁蓉(切片焙干)、五味子(炒制)、甘草(炙制锉碎)、牡蛎(烧制,各一两)、芍药(三分)。
以上九味药,粗捣筛过,每次服用五钱匕,用水一盏半,煎煮至八分满,去掉药渣,不限时间温服。
治疗伤寒后身体虚弱消瘦,夜间多盗汗的杜仲汤方:
杜仲(去掉粗皮炙制锉碎二两)、牡蛎(烧制)、麻黄根(各一两半)、黄芪(锉碎)、白术(锉碎)、肉苁蓉(切片焙干)、白茯苓(去掉黑皮锉碎)、芍药(各一两)、甘草(炙制锉碎半两)、人参(三分)。
以上十味药,粗捣筛过,每次服用五钱匕,用水一盏半,煎煮至八分满,去掉药渣,不限时间温服。
治疗伤寒后盗汗不止,心中烦躁,惊悸不安的人参汤方:
人参(一两)、远志(去掉心一分)、甘草(炙制锉碎)、白茯苓(去掉黑皮锉碎)、麦门冬(去掉心焙干)、竹茹、黄芪(锉碎)、柴胡(原文此处似有缺字,依上下文及常见配伍推测为柴胡或类似解表/清热药,但严格按原文仅列“柴”,此处暂译为“柴[某]”或保留原意,鉴于需忠实原文,译为“柴”并注疑,但在标准翻译中通常补全,此处依原文直译“柴”可能指柴胡,为严谨起见,列出药材名即可,译文对应部分处理为“柴”)。*注:原文“柴”后无字,疑似脱文,按常规中医文献习惯多为柴胡,但此处严格遵循原文文本,译为“柴”。* 上一十味,粗捣,每次服用五钱匕,用水一盏半,生姜三片,大枣一枚劈破,煎煮至八分满,去掉药渣,不限时间温服。
治疗伤寒后身体虚弱消瘦,虚汗不止的牡蛎散方:
牡蛎(烧制一两)、白茯苓(去掉黑皮锉碎)、人参、白术、芍药、龙骨(烧制)、熟干地黄(焙干,各半两)。
以上七味药,捣碎过罗成散剂,每次服用二钱匕,用米饮调下,不限时间服用。
治疗伤寒后,虚弱劣质不想吃东西,汗出不止的黄芪散方:
黄芪(锉碎)、白茯苓(去掉黑皮)、人参、白术(各一两)、牡蛎(烧制一两半)、麦门冬(去掉心焙干)、陈橘皮(去掉白切后炒制,各半两)。
以上七味药,捣碎过罗成散剂,每次服用二钱匕,用米饮调下,不限时间服用。
治疗伤寒后虚汗不止的黄芪散方:
黄芪(锉碎)、麻黄根(锉碎,各一两半)、牡蛎(烧制二两)、知母(焙干半两)。
以上四味药,捣碎过罗成散剂,每次服用二钱匕,用浓煎的小麦汤调下,不计较时间。
治疗伤寒后,身体虚弱盗汗不止的黄连散方:
黄连(去掉须一两)、牡蛎(烧制二两)、白茯苓(去掉黑皮三分)、甘草(炙制半两)。
以上四味药,捣碎过罗成散剂,每次服用二钱匕,用煎好的竹叶热水调下,不限时间服用。
治疗盗汗导致腠理开疏的粉汗方:
牡蛎(半斤烧制研成粉末)、麻黄根(一两捣罗成末)。
以上两味药,混合拌匀,在睡眠中有汗的地方,让人涂抹敷上。
Commentary states: Sweat is the fluid of the Heart. After the recovery from Cold Damage (Shanghan), sweating during sleep occurs due to deficiency of Heart Qi, insufficiency of Ying and Wei (Nutritive and Defensive) Qi, loose interstices (Cou Li), and weakness of the exterior. Thus, sweat flows out during slumber. Hence it is called "Stealing Sweat" (Dao Han). If prolonged without resolution, the body will gradually become emaciated, and the limbs will become flaccid and weak.
Formula for Ginseng Decoction (Renshen Tang) to treat post-Cold Damage with physical weakness, night sweats that do not stop, dizziness, nausea, and loss of appetite:
Ginseng Radix et Rhizoma (Renshen), Pinelliae Rhizoma Preparatum (Banxia - washed with decoction to remove slipperiness, processed with Zingiberis Recens Juice), Astragali Radix (Huangqi - sliced), Ephedrae Radix et Rhizoma Root End (Mahuanggen - each 1 liang), Ostreae Concha (Muli - calcined 2 liang), Saposhnikoviae Radix (Fangfeng - removed branched parts 3 qian).
The above six herbs are coarsely crushed and sieved. Take 5 qian bi per dose, add 1.5 zhan of water and 3 slices of Zingiberis Recens (Shengjiang), decoct until reduced to 0.8 zhan, remove the dregs, and take warm at any time.
Formula for Mahuanggen Decoction to treat persistent deficient sweating after Cold Damage:
Ephedrae Radix et Rhizoma Root End (Mahuanggen - sliced), Astragali Radix (Huangqi - sliced, each 1 liang), Schisandrae Fructus (Wuweizi - stir-fried 0.5 liang), Ostreae Concha (Muli - calcined 2 liang), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao - honey-fried 3 qian).
The above five herbs are coarsely crushed and sieved. Take 5 qian bi per dose, add 1.5 zhan of water, decoct until reduced to 0.8 zhan, remove the dregs, and take warm at any time.
Formula for Poria Decoction (Fuling Tang) to treat persistent sweating after Cold Damage with gradual feeling of debility:
Poria (Fuling - removed black skin and sliced), Ginseng Radix et Rhizoma (Renshen), Atractylodis Macrocephalae Rhizoma (Baizhu), Ephedrae Radix et Rhizoma Root End (Mahuanggen - sliced), Cistanches Herba (Roucongrong - sliced and dried), Schisandrae Fructus (Wuweizi - stir-fried), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao - honey-fried and sliced), Ostreae Concha (Muli - calcined, each 1 liang), Paeoniae Radix Alba (Shaoyao - 3 qian).
The above nine herbs are coarsely crushed and sieved. Take 5 qian bi per dose, add 1.5 zhan of water, decoct until reduced to 0.8 zhan, remove the dregs, and take warm at any time.
Formula for Eucommia Decoction (Duzhong Tang) to treat post-Cold Damage emaciation and frequent stealing sweat at night:
Eucommiae Cortex (Duzhong - removed rough bark, honey-fried and sliced 2 liang), Ostreae Concha (Muli - calcined), Ephedrae Radix et Rhizoma Root End (Mahuanggen - each 1.5 liang), Astragali Radix (Huangqi - sliced), Atractylodis Macrocephalae Rhizoma (Baizhu - sliced), Cistanches Herba (Roucongrong - sliced and dried), Poria (Fuling - removed black skin and sliced), Paeoniae Radix Alba (Shaoyao - each 1 liang), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao - honey-fried and sliced 0.5 liang), Ginseng Radix et Rhizoma (Renshen - 3 qian).
The above ten herbs are coarsely crushed and sieved. Take 5 qian bi per dose, add 1.5 zhan of water, decoct until reduced to 0.8 zhan, remove the dregs, and take warm at any time.
Formula for Ginseng Decoction (Renshen Tang) to treat persistent stealing sweat after Cold Damage with mental restlessness, palpitations, and fright:
Ginseng Radix et Rhizoma (Renshen - 1 liang), Polygalae Radix (Yuanzhi - removed heart 1 qian), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao - honey-fried and sliced), Poria (Fuling - removed black skin and sliced), Ophiopogonis Tuber (Maidong - removed heart and dried), Bamboo Shavings (Zhuru), Astragali Radix (Huangqi - sliced), Bupleuri Radix (Chai [text incomplete, likely Chaihu]).
The above ten herbs are coarsely crushed. Take 5 qian bi per dose, add 1.5 zhan of water, 3 slices of Zingiberis Recens (Shengjiang), and one Jujubae Fructus (Zao) split open, decoct until reduced to 0.8 zhan, remove the dregs, and take warm at any time.
Formula for Muli Powder (Muli San) to treat post-Cold Damage emaciation and persistent deficient sweating:
Ostreae Concha (Muli - calcined 1 liang), Poria (Fuling - removed black skin and sliced), Ginseng Radix et Rhizoma (Renshen), Atractylodis Macrocephalae Rhizoma (Baizhu), Paeoniae Radix Alba (Shaoyao), Longgu (Longgu - calcined), Rehmanniae Radix Praeparata (Shudihuang - dried, each 0.5 liang).
The above seven herbs are crushed, sifted into a powder. Take 2 qian bi per dose, mix with rice drink (Mi Yin) and take orally at any time.
Formula for Huangqi Powder to treat post-Cold Damage debility, loss of appetite, and persistent sweating:
Astragali Radix (Huangqi - sliced), Poria (Fuling - removed black skin), Ginseng Radix et Rhizoma (Renshen), Atractylodis Macrocephalae Rhizoma (Baizhu - each 1 liang), Ostreae Concha (Muli - calcined 1.5 liang), Ophiopogonis Tuber (Maidong - removed heart and dried), Citri Reticulatae Pericarpium (Chenpi - removed white pith, sliced and stir-fried, each 0.5 liang).
The above seven herbs are crushed, sifted into a powder. Take 2 qian bi per dose, mix with rice drink (Mi Yin) and take orally at any time.
Formula for Huangqi Powder to treat persistent deficient sweating after Cold Damage:
Astragali Radix (Huangqi - sliced), Ephedrae Radix et Rhizoma Root End (Mahuanggen - sliced, each 1.5 liang), Ostreae Concha (Muli - calcined 2 liang), Anemarrhenae Rhizoma (Zhimu - dried 0.5 liang).
The above four herbs are crushed, sifted into a powder. Take 2 qian bi per dose, mix with concentrated decoction of Tritici Fructus (Xiaomai) and take orally at any time.
Formula for Coptidis Powder (Huanglian San) to treat post-Cold Damage debility and persistent stealing sweat:
Coptidis Rhizoma (Huanglian - removed roots 1 liang), Ostreae Concha (Muli - calcined 2 liang), Poria (Fuling - removed black skin 3 qian), Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Gancao - honey-fried 0.5 liang).
The above four herbs are crushed, sifted into a powder. Take 2 qian bi per dose, mix with hot water decocted from Phyllostachydis Folium (Zhuyez) and take orally at any time.
Formula for Fenhan (Powder Sweat) to treat stealing sweat with loose interstices:
Ostreae Concha (Muli - half jin, calcined and ground into powder), Ephedrae Radix et Rhizoma Root End (Mahuanggen - 1 liang, ground into powder).
The above two herbs are mixed evenly. Apply the mixture to areas where sweating occurs during sleep.
Formula to treat persistent stealing sweat after Cold Damage:
Atractylodis Macrocephalae Rhizoma (Baizhu - 2 liang).
The above single herb is crushed, sifted into a fine powder. Take 2 qian bi per dose, mix with Calami Decoction (Changpu Tang) and take orally at any time.