论曰伤寒病后,心气不足,风邪乘之,则令精神不宁,恍惚惊悸,此由忧愁思虑。致心
气虚,邪气内乘,故神气不得泰定而生惊悸也。
治伤寒病后壅热,心忪惊悸。人参汤方
人参(三分) 犀角屑 甘草(炙) 黄苓(去黑心) 玄参(坚者) 秦艽(去苗土)
地骨皮(各半两)
上七味,粗捣筛,每服三钱匕,水一盏,煎至五分,去滓下竹沥一合,搅匀食后温服。
治伤寒后,心热烦闷,睡多惊悸。茯神汤方
茯神(去木三分) 犀角屑 龙齿(一两) 升麻(半两) 麦门冬(去心焙一两) 玄
参(坚者半两) 竹茹(一两) 芍药(三分) 马牙(硝一两半)
上九味,粗捣筛,每服三钱匕,水一盏,煎至五分,去滓下地黄汁一合,搅匀食后温服。
治伤寒后,心忪惊悸,烦热口干,麦门冬饮方
麦门冬(去心焙一两) 龙齿(三分) 山栀子仁 玄参(坚者各半两) 芍药(三分)
木通(锉一两) 人参(茅根各三分)
上八味,粗捣筛,每服五钱匕,水一盏半,入生姜半分拍碎,同煎至七分,去滓下生藕
生地黄汁。各一合,搅匀食后分温二服。
治伤寒后伏热在心,怔忪惊悸,不得眠睡。犀角汤方
犀角屑(半两) 茵陈蒿(三分) 茯神(去木二两) 芍药(一两半) 山栀子仁(半
两) 麦门冬(去心焙一两半) 生干地黄(焙二两)
上七味,粗捣筛,每服五钱匕,水一盏半,入生姜半分拍碎,竹叶三七片,同煎至七分,
去滓食后温服。
治伤寒后惊悸不定。前胡汤方
前胡(去芦头) 茯神(去木) 人参(各一两) 远志(去心一两半) 甘草(炙一
分)
上五味,粗捣筛每服二钱匕,水一盏,同煎至七分,去滓温服,不计时候。
治伤寒后心虚忪悸。麦门冬汤方
麦门冬(去心焙) 茯神(去木) 菊花 人参(各一两) 甘草(炙半两)
上五味,粗捣筛,每服三钱匕,水一盏,煎至半盏,去滓温服。
治伤寒后心虚惊悸,恍惚不宁。人参茯神汤方
人参 茯神(去木各一两) 陈橘皮(汤浸去白焙三分) 杏仁(汤浸去皮尖双仁炒一
分)
上四味,粗捣筛,每服三钱匕,水一盏,入生姜半分拍碎,同煎至半盏,去滓温服。
治伤寒后惊悸烦闷,虚羸少力。紫石英汤方
紫石英(研) 桂(去粗皮) 紫菀(去苗土) 白茯苓(去黑皮) 麦门冬(去心焙)
人参 黄 (锉各一两) 甘草(炙半两)
上六味,粗捣筛,每服五钱匕,水一盏半,入枣三枚劈破,同煎至七分,去滓温服,不
计时候。
治伤寒后,心气虚悸,恍惚多忘,或梦寐惊魇。龙骨汤方
龙骨(研) 人参 茯神(去木) 紫石英(研) 赤石脂 当归(切焙) 干姜(炮)
桂(去粗皮) 甘草(炙) 白术 芍药 紫菀(去苗土) 防风(去叉各一两) 远志(去
心焙半两
上一十四味,粗捣筛,每服五钱匕,水一盏半,入枣三枚劈破,同煎至七分,去滓食前
温服。
伤后治寒,或用心力劳倦,四肢羸弱,心忪惊悸,吸吸短气,补虚。茯神丸方
茯神(去木) 麦门冬(去心焙) 熟干地黄(焙各一两) 牡丹皮 人参 黄 (锉
各三分) 桂(去粗皮) 甘草(炙) 牛膝(去苗) 泽泻(各半两)
上一十味,捣罗为末,炼蜜和捣三五百杵,丸如梧桐子大,食前温酒下二十丸。
论述说:伤寒病痊愈后,心气亏虚,风邪趁机侵袭,就会导致精神不安、神志恍惚、易受惊吓和心悸。这是由于忧愁思虑导致心气虚弱,邪气乘虚内侵,致使神气不能安宁从而产生惊悸。
治疗伤寒病愈后体内壅滞之热,以及心中悸动、惊悸的人参汤方:
人参(三分) 犀角屑 甘草(炙) 黄芩(去黑心) 玄参(质地坚硬的) 秦艽(去苗土) 地骨皮(各半两)
以上七味药,粗捣筛碎,每次服用三钱匕,加水一盏,煎煮至五分水量,滤去药渣,加入竹沥一合,搅拌均匀,饭后温服。
治疗伤寒后,心热烦闷,睡眠中多梦惊悸的茯神汤方:
茯神(去木三分) 犀角屑 龙齿(一两) 升麻(半两) 麦门冬(去心焙干一两) 玄参(质地坚硬的半两) 竹茹(一两) 芍药(三分) 马牙硝(一两半)
以上九味药,粗捣筛碎,每次服用三钱匕,加水一盏,煎煮至五分水量,滤去药渣,加入地黄汁一合,搅拌均匀,饭后温服。
治疗伤寒后,心中悸动惊悸,烦热口干,麦门冬饮方:
麦门冬(去心焙干一两) 龙齿(三分) 山栀子仁 玄参(质地坚硬者各半两) 芍药(三分) 木通(锉碎一两) 人参 茅根(各三分)
以上八味药,粗捣筛碎,每次服用五钱匕,加水一盏半,放入生姜半分拍碎,一同煎煮至七分水量,滤去药渣,加入生藕汁和生地黄汁各一合,搅拌均匀,饭后分两次温服。
治疗伤寒后伏热在心,怔忪惊悸,无法入睡的犀角汤方:
犀角屑(半两) 茵陈蒿(三分) 茯神(去木二两) 芍药(一两半) 山栀子仁(半两) 麦门冬(去心焙干一两半) 生干地黄(焙干二两)
以上七味药,粗捣筛碎,每次服用五钱匕,加水一盏半,放入生姜半分拍碎,竹叶三十余片,一同煎煮至七分水量,滤去药渣,饭后温服。
治疗伤寒后惊悸不定的前胡汤方:
前胡(去芦头) 茯神(去木) 人参(各一两) 远志(去心一两半) 甘草(炙一分)
以上五味药,粗捣筛碎,每次服用二钱匕,加水一盏,一同煎煮至七分水量,滤去药渣温服,不拘泥于具体时间。
治疗伤寒后心虚悸动的麦门冬汤方:
麦门冬(去心焙干) 茯神(去木) 菊花 人参(各一两) 甘草(炙半两)
以上五味药,粗捣筛碎,每次服用三钱匕,加水一盏,煎煮至半盏水量,滤去药渣温服。
治疗伤寒后心虚惊悸,神志恍惚不安的人参茯神汤方:
人参 茯神(去木各一两) 陈皮(汤浸去白焙干三分) 杏仁(汤浸去皮尖双仁炒制一分)
以上四味药,粗捣筛碎,每次服用三钱匕,加水一盏,放入生姜半分拍碎,一同煎煮至半盏水量,滤去药渣温服。
治疗伤寒后惊悸烦闷,身体虚弱瘦弱无力的紫石英汤方:
紫石英(研碎) 桂枝(去粗皮) 紫菀(去苗土) 白茯苓(去黑皮) 麦门冬(去心焙干) 人参 黄芪(锉碎各一两) 甘草(炙半两)
以上六味药,粗捣筛碎,每次服用五钱匕,加水一盏半,放入大枣三枚劈破,一同煎煮至七分水量,滤去药渣温服,不拘泥于具体时间。
治疗伤寒后,心气虚悸,神志恍惚多忘,或梦中惊魇的龙骨汤方:
龙骨(研碎) 人参 茯神(去木) 紫石英(研碎) 赤石脂 当归(切焙干) 干姜(炮制) 桂枝(去粗皮) 甘草(炙) 白术 芍药 紫菀(去苗土) 防风(去叉各一两) 远志(去心焙干半两)
以上十四味药,粗捣筛碎,每次服用五钱匕,加水一盏半,放入大枣三枚劈破,一同煎煮至七分水量,滤去药渣,饭前温服。
伤寒后调理寒气,或因用心劳倦,四肢瘦弱无力,心中悸动惊悸,呼吸短促,补益虚损的茯神丸方:
茯神(去木) 麦门冬(去心焙干) 熟干地黄(焙干各一两) 牡丹皮 人参 黄芪(锉碎各三分) 桂枝(去粗皮) 甘草(炙) 牛膝(去苗) 泽泻(各半两)
以上十味药,捣碎过筛成粉末,用炼蜜调和并捣击三五百下,制成梧桐子大小的丸药,饭前用温酒送服二十丸。
Commentary states: After the recovery from a cold damage disease, if the Heart Qi is deficient and wind pathogens take advantage of this to invade, it will cause spiritual unrest, mental vagueness, fright, and palpitations. This arises because worry and overthinking lead to deficiency of Heart Qi, allowing pathogenic factors to invade internally, thereby preventing the Shen (Spirit) from remaining stable and resulting in fright and palpitations.
Ren Shen Tang (Ginseng Decoction), for treating residual heat accumulation and internal palpitations with fright after cold damage disease:
Ren Shen (Panax Ginseng Radix et Rhizoma, 3 fen), Xi Jiao (Rhinocerotis Cornu, powdered), Gan Cao (Licorice Radix et Rhizoma, honey-fried), Huang Qin (Scutellariae Radix, cleaned of black heart), Xuan Shen (Scrophulariae Radix, firm pieces), Qin Jiao (Gentianae Macrophyllae Radix, cleaned of seedlings and soil), Di Gu Pi (Lycii Cortex, each ban liang).
The above seven herbs are coarsely crushed and sieved. Each dose consists of three qian bi, boiled with one zhan of water until reduced to five fen. The dregs are removed, Zhu Li (Bamboo Sap, one he) is added, mixed evenly, and taken warm after meals.
Fu Shen Tang (Poria with Hostwood Decoction), for treating heart-heat, vexation, and frequent fright during sleep after cold damage disease:
Fu Shen (Poria Cum Radix, wood removed, 3 fen), Xi Jiao (Rhinocerotis Cornu, powdered), Long Chi (Draconis Os, 1 liang), Sheng Ma (Cimicifugae Rhizoma, ban liang), Mai Men Dong (Ophiopogonis Radix, core removed and baked, 1 liang), Xuan Shen (Scrophulariae Radix, firm pieces, ban liang), Zhu Ru (Bambusae Caulis in Taenia, 1 liang), Shao Yao (Paeoniae Radix, 3 fen), Ma Ya Xiao (Natrii Sulfas, 1.5 liang).
The above nine herbs are coarsely crushed and sieved. Each dose consists of three qian bi, boiled with one zhan of water until reduced to five fen. The dregs are removed, Di Huang Zhi (Rehmanniae Juice, one he) is added, mixed evenly, and taken warm after meals.
Mai Men Dong Yin (Ophiopogon Drink), for treating palpitations with fright, vexation, heat, and dry mouth after cold damage disease:
Mai Men Dong (Ophiopogonis Radix, core removed and baked, 1 liang), Long Chi (Draconis Os, 3 fen), Shan Zhi Zi Ren (Gardeniae Semen, half liang), Xuan Shen (Scrophulariae Radix, firm pieces, half liang), Shao Yao (Paeoniae Radix, 3 fen), Mu Tong (Akebiae Caulis, cut, 1 liang), Ren Shen (Panax Ginseng Radix et Rhizoma, 3 fen), Mao Gen (Imperatae Rhizoma, 3 fen).
The above eight herbs are coarsely crushed and sieved. Each dose consists of five qian bi, boiled with one and a half zhan of water along with half a fen of crushed fresh ginger until reduced to seven fen. The dregs are removed, and Sheng Ou Zhi (Fresh Lotus Rhizome Juice, one he) and Sheng Di Huang Zhi (Rehmanniae Juice, one he) are added, mixed evenly, and divided into two warm doses taken after meals.
Xi Jiao Tang (Rhinoceros Horn Decoction), for treating latent heat in the Heart, severe palpitations with fright, and insomnia after cold damage disease:
Xi Jiao (Rhinocerotis Cornu, powdered, ban liang), Yin Chen Hao (Artemisiae Scopariae Herba, 3 fen), Fu Shen (Poria Cum Radix, wood removed, 2 liang), Shao Yao (Paeoniae Radix, 1.5 liang), Shan Zhi Zi Ren (Gardeniae Semen, ban liang), Mai Men Dong (Ophiopogonis Radix, core removed and baked, 1.5 liang), Sheng Gan Di Huang (Dried Rehmanniae Root, baked, 2 liang).
The above seven herbs are coarsely crushed and sieved. Each dose consists of five qian bi, boiled with one and a half zhan of water along with half a fen of crushed fresh ginger and thirty-seven leaves of Zhu Ye (Bamboo Leaves) until reduced to seven fen. The dregs are removed, and it is taken warm after meals.
Qian Hu Tang (Peucedani Radix Decoction), for treating不定 (uncertain/unstable) fright and palpitations after cold damage disease:
Qian Hu (Peucedani Radix, rhizome head removed), Fu Shen (Poria Cum Radix, wood removed), Ren Shen (Panax Ginseng Radix et Rhizoma, each 1 liang), Yuan Zhi (Polygalae Radix, core removed, 1.5 liang), Gan Cao (Licorice Radix et Rhizoma, honey-fried, 1 fen).
The above five herbs are coarsely crushed and sieved. Each dose consists of two qian bi, boiled with one zhan of water until reduced to seven fen. The dregs are removed, and it is taken warm at any time.
Mai Men Dong Tang (Ophiopogon Decoction), for treating Heart deficiency with palpitations after cold damage disease:
Mai Men Dong (Ophiopogonis Radix, core removed and baked), Fu Shen (Poria Cum Radix, wood removed), Ju Hua (Chrysanthemi Flos), Ren Shen (Panax Ginseng Radix et Rhizoma, each 1 liang), Gan Cao (Licorice Radix et Rhizoma, honey-fried, ban liang).
The above five herbs are coarsely crushed and sieved. Each dose consists of three qian bi, boiled with one zhan of water until reduced to half a zhan. The dregs are removed, and it is taken warm.
Ren Shen Fu Shen Tang (Ginseng and Poria Decoction), for treating Heart deficiency with fright and palpitations, mental vagueness and unrest after cold damage disease:
Ren Shen (Panax Ginseng Radix et Rhizoma), Fu Shen (Poria Cum Radix, wood removed, each 1 liang), Chen Pi (Citri Reticulatae Pericarpium, soaked in water, white pith removed, baked, 3 fen), Xing Ren (Pruni Semen, soaked in water, skin and tips removed, double-kernel stir-fried, 1 fen).
The above four herbs are coarsely crushed and sieved. Each dose consists of three qian bi, boiled with one zhan of water along with half a fen of crushed fresh ginger until reduced to half a zhan. The dregs are removed, and it is taken warm.
Zi Shi Ying Tang (Hematite Decoction), for treating fright and palpitations with vexation, physical emaciation, and weakness after cold damage disease:
Zi Shi Ying (Hematitum, ground), Gui Zhi (Cinnamomi Ramulus, coarse bark removed), Zi Wan (Asteris Radix, seedlings and soil removed), Bai Fu Ling (Poria, black skin removed), Mai Men Dong (Ophiopogonis Radix, core removed and baked), Ren Shen (Panax Ginseng Radix et Rhizoma), Huang Qi (Astragali Radix, cut, each 1 liang), Gan Cao (Licorice Radix et Rhizoma, honey-fried, ban liang).
The above six herbs are coarsely crushed and sieved. Each dose consists of five qian bi, boiled with one and a half zhan of water along with three cracked dates until reduced to seven fen. The dregs are removed, and it is taken warm at any time.
Long Gu Tang (Dragon Bone Decoction), for treating Heart Qi deficiency with palpitations, mental vagueness, forgetfulness, or nightmares and night terrors after cold damage disease:
Long Gu (Draconis Os, ground), Ren Shen (Panax Ginseng Radix et Rhizoma), Fu Shen (Poria Cum Radix, wood removed), Zi Shi Ying (Hematitum, ground), Chi Shi Zhi (Halloysitum Rubrum), Dang Gui (Angelicae Sinensis Radix, sliced and baked), Gan Jiang (Zingiberis Rhizoma, processed), Gui Zhi (Cinnamomi Ramulus, coarse bark removed), Gan Cao (Licorice Radix et Rhizoma, honey-fried), Bai Zhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma), Shao Yao (Paeoniae Radix), Zi Wan (Asteris Radix, seedlings and soil removed), Fang Feng (Saposhnikoviae Radix, forked parts removed, each 1 liang), Yuan Zhi (Polygalae Radix, core removed and baked, ban liang).
The above fourteen herbs are coarsely crushed and sieved. Each dose consists of five qian bi, boiled with one and a half zhan of water along with three cracked dates until reduced to seven fen. The dregs are removed, and it is taken warm before meals.
Fu Shen Wan (Poria Pills), for post-disease cold regulation, fatigue from mental exertion, weak limbs, internal palpitations with fright, shortness of breath, and tonifying deficiency:
Fu Shen (Poria Cum Radix, wood removed), Mai Men Dong (Ophiopogonis Radix, core removed and baked), Shu Gan Di Huang (Prepared Rehmanniae Radix, baked, each 1 liang), Mu Dan Pi (Moutan Cortex), Ren Shen (Panax Ginseng Radix et Rhizoma), Huang Qi (Astragali Radix, cut, each 3 fen), Gui Zhi (Cinnamomi Ramulus, coarse bark removed), Gan Cao (Licorice Radix et Rhizoma, honey-fried), Niu Xi (Achyranthis Bidentatae Radix, seedlings removed), Ze Xie (Alismatis Rhizoma, each ban liang).
The above ten herbs are pounded into powder, mixed with refined honey, and pounded three to five hundred times. They are formed into pills the size of paulownia seeds. Twenty pills are taken with warm wine before meals.