山根之上,有青筋直现者,乃肝热也,方用∶
柴胡(三分) 白芍(一钱) 当归(五分) 半夏(三分) 白术(五分) 茯苓(一
钱) 山楂(三
有青筋横现者,亦肝热也。但直者风上行,横者风下行,亦用前方,加柴胡五分,麦芽
一钱
有红筋直现者,心热也,亦用前方,加黄连一分,麦冬五分,去半夏加桑白皮、天花粉
各二
有红筋斜现者,亦心热也,亦用前方,加黄连二分。热积〔《石室秘录》中《小儿科》(以
下简称《石室儿科》)作热极〕于胸中者,不可用半夏,用桑白皮、花粉可也。
又有黄筋现于山根者,不论横直,总是脾胃之症,或吐泻,或腹痛,〔或〕不思食,方
用∶
白术(五分) 茯苓(五分) 陈皮(二分) 人参(二分) 神曲(一分) 甘草(一
分) 麦芽(二
有痰〔者〕,加半夏一分、白芥子三分。如口渴有热者,加麦冬三分、黄芩一分。有寒
者
大黄三分、枳实一分。按之不号叫者,寒也,加干姜三分。如身发热者,不可用此方。
不拘早晚发热,俱用万全汤,神效∶
柴胡(三分) 白芍(一钱) 当归(五分) 白术(三分) 茯苓(二分) 甘草(一
分) 山楂(三
服
冬加麻黄一分,夏加石膏三分,春加青蒿三分,秋加桔梗三分。有食加枳壳三分,有痰
加白
之。如其有惊风,加人参五分,其效如神。
又方∶凡潮热、积热、疟热,乃脾积寒热,俱当用姜梨引。
柴胡 人参 黄芩 前胡 秦艽 甘草 (各一分) 青 蒿(童便浸,晒干,一分) 生
地(
在山根(鼻根部)上方,若有青色筋脉直现的,是肝热证,方剂用:
柴胡(三分) 白芍(一钱) 当归(五分) 半夏(三分) 白术(五分) 茯苓(一钱) 山楂(三钱)
若有青色筋脉横现的,也是肝热证。但直行的表示风邪上行,横行的表示风邪下行,也使用前方,加柴胡五分,麦芽一钱。
若有红色筋脉直现的,是心热证,也使用前方,加黄连一分,麦冬五分,去掉半夏,加入桑白皮、天花粉各二钱。
若有红色筋脉斜现的,也是心热证,也使用前方,加黄连二分。若热邪积聚在胸中者(《石室秘录》中《小儿科》作“热极”),不可用半夏,可用桑白皮、天花粉。
又有黄色筋脉现于山根的,不论横直,总是脾胃的病证,或呕吐腹泻,或腹痛,或不思饮食,方剂用:
白术(五分) 茯苓(五分) 陈皮(二分) 人参(二分) 神曲(一分) 甘草(一分) 麦芽(二钱)
若有痰,加半夏一分、白芥子三分。如口渴有热的,加麦冬三分、黄芩一分。有寒的,加干姜三分。若腹部按之疼痛叫喊的,加大黄三分、枳实一分。若按之不叫喊的,是寒证,加干姜三分。如身体发热的,不可用此方。
无论早晚发热,都使用万全汤,效果神奇:
柴胡(三分) 白芍(一钱) 当归(五分) 白术(三分) 茯苓(二分) 甘草(一分) 山楂(三钱)
服用方法略。冬季加麻黄一分,夏季加石膏三分,春季加青蒿三分,秋季加桔梗三分。有食积的加枳壳三分,有痰的加白芥子。如有惊风,加人参五分,其效如神。
又一方:凡是潮热、积热、疟疾发热,属于脾脏积聚引起的寒热往来,都应当用姜梨作为引经药。
柴胡 人参 黄芩 前胡 秦艽 甘草 (各一分) 青蒿(童便浸,晒干,一分) 生地(...)
Above the Shan Gen (root of the nose), if green meridians appear vertically, it indicates Liver Heat. The prescription is:
Chai Hu (Bupleuri Radix) (3 fen), Bai Shao (Paeoniae Radix Alba) (1 qian), Dang Gui (Angelicae Sinensis Radix) (5 fen), Ban Xia (Pinelliae Rhizoma Preparatum) (3 fen), Bai Zhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma) (5 fen), Fu Ling (Poria) (1 qian), Shan Zha (Crataegi Fructus) (3 qian).
If green meridians appear horizontally, it is also Liver Heat. However, vertical appearance indicates Wind moving upward, while horizontal appearance indicates Wind moving downward. Use the same prescription as above, adding Chai Hu (Bupleuri Radix) 5 fen and Mai Ya (Hordei Fructus Germinatus) 1 qian.
If red meridians appear vertically, it indicates Heart Heat. Use the same prescription as above, adding Huang Lian (Coptidis Rhizoma) 1 fen, Mai Dong (Ophiopogonis Tuber) 5 fen, removing Ban Xia (Pinelliae Rhizoma Preparatum), and adding Sang Bai Pi (Mori Cortex) and Tian Hua Fen (Trichosanthis Radix) each 2 qian.
If red meridians appear diagonally, it is also Heart Heat. Use the same prescription as above, adding Huang Lian (Coptidis Rhizoma) 2 fen. If heat accumulates in the chest (in *Shi Shi Mi Lu* "Pediatrics", this is written as "Extreme Heat"), Ban Xia (Pinelliae Rhizoma Preparatum) should not be used; instead, use Sang Bai Pi (Mori Cortex) and Tian Hua Fen (Trichosanthis Radix).
If yellow meridians appear on the Shan Gen (root of the nose), regardless of whether they are vertical or horizontal, it is always a Spleen-Stomach disorder, manifesting as vomiting or diarrhea, abdominal pain, or loss of appetite. The prescription is:
Bai Zhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma) (5 fen), Fu Ling (Poria) (5 fen), Chen Pi (Citri Reticulatae Pericarpium) (2 fen), Ren Shen (Ginseng Radix et Rhizoma) (2 fen), Shen Qu (Massa Medicata Fermentata) (1 fen), Gan Cao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma) (1 fen), Mai Ya (Hordei Fructus Germinatus) (2 qian).
If there is phlegm, add Ban Xia (Pinelliae Rhizoma Preparatum) 1 fen and Bai Jie Zi (Sinapis Semen) 3 fen. If there is thirst and heat, add Mai Dong (Ophiopogonis Tuber) 3 fen and Huang Qin (Scutellariae Radix) 1 fen. If there is cold, add Gan Jiang (Zingiberis Rhizoma) 3 fen. If pressing the abdomen causes crying out in pain, add Da Huang (Rhei Radix et Rhizoma) 3 fen and Zhi Shi (Aurantii Fructus Immaturus) 1 fen. If pressing the abdomen does not cause crying out, it is a Cold syndrome, add Gan Jiang (Zingiberis Rhizoma) 3 fen. If the body has fever, do not use this prescription.
For fever occurring at any time (morning or evening), use Wan Quan Tang (Wanquan Decoction), which is highly effective:
Chai Hu (Bupleuri Radix) (3 fen), Bai Shao (Paeoniae Radix Alba) (1 qian), Dang Gui (Angelicae Sinensis Radix) (5 fen), Bai Zhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma) (3 fen), Fu Ling (Poria) (2 fen), Gan Cao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma) (1 fen), Shan Zha (Crataegi Fructus) (3 qian).
Administration instructions omitted. In winter, add Ma Huang (Ephedrae Herba) 1 fen; in summer, add Shi Gao (Gypsum Fibrosum) 3 fen; in spring, add Qing Hao (Artemisiae Annuae Herba) 3 fen; in autumn, add Jie Geng (Platycodonis Radix) 3 fen. If there is food stagnation, add Zhi Ke (Aurantii Fructus) 3 fen; if there is phlegm, add Bai Jie Zi (Sinapis Semen)... If there is convulsive disease (Jing Feng), add Ren Shen (Ginseng Radix et Rhizoma) 5 fen, with miraculous efficacy.
Another prescription: For tidal fever, accumulated heat, and malaria fever, which are chills and fever caused by Spleen accumulation, Ginger and Pear should be used as guiding herbs.
Chai Hu (Bupleuri Radix), Ren Shen (Ginseng Radix et Rhizoma), Huang Qin (Scutellariae Radix), Qian Hu (Peucedani Radix), Qin Jiao (Gentianae Macrophyllae Radix), Gan Cao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma) (each 1 fen), Qing Hao (Artemisiae Annuae Herba) (soaked in children's urine, dried, 1 fen), Sheng Di Huang (Rehmanniae Radix) (...)