鸡矢醴(素问) 治鼓胀内有湿热停积。旦食不能暮食。
骟鸡矢白(但与陈米喂养。勿与杂食。则矢干有白)
上取八合微炒。入无灰酒三升。煮取一升五合。五更热服。(如无。以不落水鸡内金炙胆为末。
荷叶裹陈米饭为丸。每服二三钱。空心温酒送下。)此方出黄帝内经。
世本。有加大黄、桃仁者大谬。
启峻汤 治脾肾俱虚。腹胀少食。
人参 黄 当归 白术(炒枯。各一钱五分) 陈皮(八分。) 甘草(炙。五分
)
肉桂(半钱) 茯苓(一钱五分) 干姜(炮四分) 肉果 沉香(各八分) 附子(炮。一钱五
分)
水煎。温服。气滞硬满者。去黄 加浓朴。此方出医林黄治。启东之方不多见。仅一夔耳。
散血消胀汤 治血胀小便多。大便溏黑光亮。
归尾(一钱五分。) 五灵脂 观桂 乌药 甘草(炙) 木香(各六分) 川芎(一钱
二分)
半夏 蓬术(煨。各八分) 紫苏(三分) 砂仁(一钱。炒) 生姜(五片)
水煎。食前温服。
琥珀人参丸 治血蛊。
人参 五灵脂(各一两) 琥珀 肉桂 附子(生。各五钱) 赤茯苓 川芎
沉香 穿山甲( 。各三钱)
为末。浓煎苏木汁为丸。每服二钱。早暮温酒各一服。 此人参与五灵脂并用。最能浚血。血
蛊之的方也。
二陈汤(方祖) 中满分消汤(腹满门) 中满分消丸(腹满门) 下瘀血汤(抵当汤下)
六君子汤(四君子汤下)
平胃散(方祖) 五苓散(方祖) 金匮肾气丸(崔氏八味丸下) 小建中汤(桂枝汤下) 苏
合香丸(中风门) 黑锡丹(金液丹下) 大黄附子(小承气汤下)
鸡矢醴(出自《素问》):治疗鼓胀病,体内有湿热停滞积聚。早晨吃了饭,晚上就不能再吃。
取骟鸡的粪便白色部分(只喂陈米喂养的鸡,不要喂其他食物,这样排出的粪便是干的且带有白色部分)。
以上药材取八合,轻微炒制。加入无灰酒三升,煮至剩余一升五合。在五更天(凌晨3-5点)热服。(如果没有条件制作此药,可用未落水过的鸡内金,炙烤后研磨成胆状粉末,用荷叶包裹陈米饭制成丸剂。每次服用二三钱,空腹时温酒送下。)此方出自《黄帝内经》。
后世流传的版本中,有人加入大黄、桃仁的做法是极大的错误。
启峻汤:治疗脾肾两虚,腹部胀满,食欲减退。
人参、黄芪、当归、白术(炒至枯黄,各一钱五分)、陈皮(八分)、甘草(炙,五分)、肉桂(半钱)、茯苓(一钱五分)、干姜(炮制,四分)、肉豆蔻、沉香(各八分)、附子(炮制,一钱五分)。
加水煎煮,温服。若气滞导致腹部坚硬胀满者,去掉黄芪,加厚朴。此方出自《医林撮要》,启东先生的方子很少见,只有这一首“夔”方较为独特。
散血消胀汤:治疗血胀,小便多,大便溏泄且黑亮。
当归尾(一钱五分)、五灵脂、官桂、乌药、甘草(炙)、木香(各六分)、川芎(一钱二分)、半夏、蓬术(煨,各八分)、紫苏(三分)、砂仁(一钱,炒)、生姜(五片)。
加水煎煮,饭前温服。
琥珀人参丸:治疗血蛊。
人参、五灵脂(各一两)、琥珀、肉桂、附子(生用,各五钱)、赤茯苓、川芎、沉香、穿山甲(炮制,各三钱)。
研磨成粉末,用浓煎的苏木汁泛丸。每次服用二钱,早晚各一次,温酒送服。此人参与五灵脂同用,最能疏通血脉,是治疗血蛊的确切方剂。
二陈汤(见方祖篇)、中满分消汤(见腹满门)、中满分消丸(见腹满门)、下瘀血汤(见抵当汤下篇)、六君子汤(见四君子汤下篇)、平胃散(见方祖篇)、五苓散(见方祖篇)、金匮肾气丸(见崔氏八味丸下篇)、小建中汤(见桂枝汤下篇)、苏合香丸(见中风门)、黑锡丹(见金液丹下篇)、大黄附子汤(见小承气汤下篇)。
Jishi Li (Chicken Dropping Sweet Wine) [from *Suwen*]: Treats distension with damp-heat stagnation and accumulation within. The patient can eat in the morning but not in the evening.
Take the white part of the droppings from a castrated chicken (ensure the chicken is fed only aged rice and no other food, so that the droppings are dry and contain white parts).
Take eight *he* of the above, stir-fry lightly. Add three *sheng* of unadulterated wine, boil until one *sheng* five *he* remains. Take hot in the early morning hours (Wu Geng). (If unavailable, take the dried gall-bladder lining of a chicken gizzard that has never touched falling water, roast it, grind into powder, wrap aged rice in lotus leaves to form pills. Take two or three *qian* per dose, swallow with warm wine on an empty stomach.) This formula originates from the *Huangdi Neijing*.
It is a major error for later versions to add Dahuang (Rhubarb Root and Rhizome) and Taoren (Peach Seed).
Qijun Tang: Treats deficiency of both Spleen and Kidney, abdominal distension, and poor appetite.
Renshen (Ginseng Root), Huangqi (Astragalus Root), Danggui (Angelicae Sinensis Radix), Baizhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma) [stir-fried until yellowed, 1.5 qian each], Chenpi (Tangerine Peel, 0.8 qian), Gancao (Licorice Root) [roasted, 0.5 qian], Rougui (Cinnamon Bark, 0.5 qian), Fuling (Poria, 1.5 qian), Jiangjiang (Dried Ginger) [processed, 0.4 qian], Roudoukou (Nutmeg), Chenxiang (Agarwood) [0.8 qian each], Fuzi (Aconite Lateralis Radix Praeparata) [processed, 1.5 qian].
Decoct in water, take warm. If there is Qi stagnation causing hardness and fullness, remove Huangqi and add Houpo (Magnolia Bark). This formula comes from *Yilin Cuoyao*; formulas by Qidong are rare; this "Kui" formula is unique.
Sanxue Xiaozhang Tang: Treats blood distension, characterized by polyuria and loose, black, shiny stools.
Dangguiwei (Tail of Angelicae Sinensis Radix, 1.5 qian), Wulingzhi (Trogopteri Dung), Guigui (Cassiae Ramulus), Wuyao (Linderae Radix), Gancao (Licorice Root) [roasted], Muxiang (Aucklandiae Radix) [0.6 qian each], Chuanxiong (Ligusticum Chuanxiong Rhizoma, 1.2 qian), Banxia (Pinelliae Tuber), Pengzhu (Curcumae Rhizoma) [baked, 0.8 qian each], Zisu (Perilla Leaf, 0.3 qian), Sharen (Amomi Fructus Rotundus) [1 qian, stir-fried], Shengjiang (Fresh Ginger) [5 slices].
Decoct in water, take warm before meals.
Hupo Renshen Wan: Treats blood gu (parasitic infestation manifesting as mass/distension).
Renshen (Ginseng Root), Wulingzhi (Trogopteri Dung) [1 liang each], Hupo (Fossilized Wood Resin), Rougui (Cinnamon Bark), Fuzi (Aconite Lateralis Radix Praeparata) [raw, 5 qian each], Chi Fuling (Red Poria), Chuanxiong (Ligusticum Chuanxiong Rhizoma), Chenxiang (Agarwood), Shanjiajia (Pangolin Scale) [processed, 3 qian each].
Grind into powder, use concentrated decoction of Sumu (Sappan Wood) to form pills. Take 2 qian per dose, once in the morning and once in the evening, with warm wine. The combination of Renshen and Wulingzhi is most effective for dredging blood; this is the specific formula for treating blood gu.
Erchen Tang (see Fangzu), Zhongman Fenxiao Tang (see Fun Man Men), Zhongman Fenxiao Wan (see Fun Man Men), Xiayuxue Tang (see Didang Tang section), Liu Junzi Tang (see Si Junzi Tang section), Pingwei San (see Fangzu), Wuling San (see Fangzu), Jingui Shenqi Wan (see Cui Shi Bawei Wan section), Xiao Jianzhong Tang (see Guizhi Tang section), Suhexiang Wan (see Zhong Feng Men), Heixi Dan (see Jin Ye Dan section), Dahuang Fuzi Tang (see Xiao Chengqi Tang section).