(舌苦,是胆热;甘,是脾热;酸,是湿热;涩,是风热;辛,是燥热; 咸,是脾湿;
淡,是胃虚;麻,是血虚;生胎,是脾热闭;出血,是心火郁;肿胀,是心脾火毒;疮裂,
是上焦热;木强,是风痰湿热;短缩,是风热。舌出数寸有伤寒、产后、中毒、大惊数种。
口糜,是膀胱移热于小肠;口臭,是胃火食郁;喉腥,是肺火痰滞)
【舌胀】〔草谷〕甘草(木强肿胀塞口,不治杀人,浓煎噙漱。) 芍药(同甘草煎。) 半
夏羊蹄 络石(并漱。) 蓖麻油(燃熏。)附子尖(同巴豆。) 黄葵花(同黄丹。) 蒲
黄(同干姜。) 青黛(同朴硝、片脑。) 赤小豆(同醋。) 醋(和釜墨。) 粟米 〔木
器〕桑根
汁(并涂之。) 龙脑香(伤寒舌出数寸,掺之随消。) 冬青叶(舌胀退场门,浓煎浸之。) 巴
豆(伤寒后舌出不收,纸卷一枚纳鼻中,自收。) 黄柏(浸竹沥。) 木兰皮(汁。) 皂
荚刺
灰(煎汁。并漱重舌。) 桂 甑带灰 箕舌灰 〔土石〕伏龙肝(和醋,或加牛蒡汁。) 釜
墨黄丹(并涂重舌。) 铁锁锈 铁落(并为末噙服。) 铁秤锤(舌胀,咽生息肉,烧赤
淬醋服。) 蓬砂(姜片蘸,擦木舌。) 玄精石(同牛黄、朱砂等掺。) 白矾(同朴硝掺;
同桂心,安舌下。) 硝石(同竹沥含。) 芒硝(同蒲黄掺。中仙茅毒,舌胀退场门,以硝、
黄下之;
小儿舌胀塞口,紫雪、竹沥多服之。) 朱砂(妇人产子,舌出不收,敷之,仍惊之,则入。)
石胆 皂矾 〔虫鳞禽兽〕五倍子(并掺之。) 白僵蚕(或加黄连。) 蜂房(炙。) 鼠
妇(杵。) 海螵蛸(同鸡子黄。) 鲫鱼头
冠血(中蜈蚣毒,舌胀退场门,浸之咽下。) 五灵脂(重舌,煎醋漱。) 三家屠肉(小儿重
舌,切片磨之,即啼。) 鹿角(炙熨,亦磨涂。) 羊乳 牛乳(饮。) 发灰(敷。) 〔草
木〕玄参 连翘 黄连 薄
荷升麻 防风 桔梗 赤芍药 大青 生地黄 黄芩 牛蒡子 牡丹皮 黄柏 木通 半
夏茯苓 〔石部〕芒硝 石膏
【舌胎】薄荷(舌胎语涩,取汁,同姜、蜜擦。) 生姜(诸病舌上生胎,以青布蘸井
水
抹后,时时以姜擦之。) 白矾(小儿初生,白膜裹舌,刮出血,以少
【舌衄】〔草谷〕生地黄(同阿胶末,米饮服。汁和童尿、酒服。) 黄药子(同青黛水
服。) 蒲黄(同青黛水服,并敷之。同乌贼骨敷。) 香薷(煎汁,日服三升。) 大小蓟
(汁,和
酒服。) 蓖麻油(点灯熏鼻,自止。) 茜根 黄芩 大
罗面(水服。) 豆豉(水煎服。) 赤小豆(绞汁服。) 〔木石〕黄柏(蜜炙,米饮服。)
槐花(炒服并掺。) 龙脑(引经。) 栀子 百草霜(同蚌粉服。)醋(调涂。) 石膏 〔虫
人〕
五倍子(同牡蛎、白胶香掺。) 紫金沙(蜂房顶也。同贝母、芦荟,蜜丸水服。) 发灰(水
服一钱。或加巴豆,同烧灰。)
【强痹】雄黄(中风舌强,同荆芥末,豆淋酒服。) 醋(小儿舌强肿,和饴含之。) 乌
药(固气舌麻。) 皂荚 矾石(并擦痰壅舌麻。) 人参(主气虚舌短。) 黄连 石膏(主
心热舌短。)
【舌苦】柴胡 黄芩 苦参 黄连 龙胆(泻胆。) 麦门
【舌甘】生地黄 芍药 黄连
【舌酸】黄连 龙胆(泻肝。) 神曲 萝卜(消食,嚼。)
【舌辛】黄芩 栀子(泻肺。) 芍药(泻脾。) 麦门冬(清心。)
【舌淡】白术(燥脾。) 半夏 生姜(行水。) 茯苓(渗湿。)
【舌咸】知母(泻肾。) 乌贼骨(淡胃。)
【舌涩】黄芩(泻火。) 葛根(生津。)
痰热。)
【口糜】〔内治〕〔草部〕桔梗(同
薄荷 升麻 黄连 黄芩 生地黄 知母 牡丹 木通 甘草 石斛 射干 附子
久服凉药不愈,理中加附子反治之,含以官桂。) 〔果木〕栗子(小儿口疮,日煮食之。)
蜀椒(口疮久患者,水洗面拌煮熟,空腹吞之,以饭压下,不过再服。) 龙脑(经络火邪,
梦遗口疮,同黄柏,蜜丸服。) 地骨皮(口舌糜烂,同柴胡煎服。) 黄柏 茯苓 猪苓 〔金
石〕朴硝 蓬砂 石膏 滑石 青钱(口内热疮,烧淬酒饮。) 猪膏(口疮塞咽,同黄连
煎
服。) 〔噙漱〕细辛(口舌生疮糜烂,同黄连或黄柏末掺之,名赴筵散。外以醋调贴脐。) 黄
连(煎酒,呷含。同干姜末,掺之,名水火散。) 升麻(同黄连末噙。) 甘草(同白矾。)
天
门冬(口疮连年,同麦门冬、玄参丸噙。) 蔷薇根(日久延及胸中,三年以上者,浓煎含
漱。
夏用枝叶。) 大青叶(浸蜜。) 荷根(汁。) 蛇莓(汁。) 牛膝 忍冬(并漱口疮。)
蒲
黄黄葵花(烧。) 赤葵茎 缩砂壳灰 角蒿灰(并涂口疮。) 贝母(小儿口生白疮,如
鹅
口疮,为末,入蜜抹之,日五、六上。) 白芨(乳调。) 燕脂(乳调。) 黍米(嚼。) 赤
小豆(醋调。并涂小儿鹅口。) 豉(口舌疮,炒焦,含一夜愈。) 米醋(浸黄柏。) 萝
卜汁 姜
汁(并漱满口烂疮。) 瓠(烧,涂口鼻中肉烂痛。) 茄科(烧,同盐敷口中生蕈。) 茄
蒂灰 桃
枝(煎漱。) 杏仁(少入腻粉,卧时细嚼,吐涎。) 槟榔(烧,入轻粉掺。) 甜瓜(含。)
西
瓜(含。) 细茶(同甘草。) 凫茈灰 梧桐子灰 没石子(同甘草。并掺口疮。) 黄柏
(口
舌疮,蜜浸含之。同
(白
口疮,同没药、雄黄、轻粉涂;赤口疮,同没药、铜绿、枯矾,涂。) 楝根(口中漏疮,
煎
服。) 冬青叶汁 黄竹沥 小檗汁(并含漱。) 桂
汁柘
浆甑带灰(并涂鹅口。)
粉(猪髓和。) 黄丹(蜜蒸。) 密陀僧( 研。) 铁屑(水调。) 黑石脂
铜
绿(同白芷掺,以醋漱之。) 水银(口疮,同黄连,煮热含之。) 寒水石(口疮膈热, ,
和朱砂、片脑掺之。) 朴硝(口舌生疮,含之,亦擦小儿鹅口,或加青黛。或入寒水石,
少
入朱砂。) 白矾(漱鹅口;同朱砂,敷小儿鹅口;同黄丹掺。) 蓬砂(同硝石含。) 胆
矾( 。)
蜂蜜 竹蜂蜜(并涂口疮。) 五倍子(掺之,立可饮食。同黄柏、滑石。或加密陀僧。或
同
青黛、铜绿,治大人、小儿白口疮,似木耳状,急者吹入咽喉。) 蚕茧
掺。)
白僵蚕(炒研,蜜和。) 晚蚕
(烧,
敷一切口疮。) 白鹅屎(敷鹅口。) 羊胫髓(同胡粉涂。) 牛羊乳(含。) 酥(含。) 鹿
角(磨汁,涂鹅口。) 人中白(同枯矾,涂口疮、鹅口。)
【上治】天南星(同密陀僧末,醋调贴眉心,二时洗去。) 巴豆油纸(贴眉心。或贴
囟
门,起泡,以菖蒲水洗去。)
【下治】细辛(醋调贴脐。) 生南星(或加草乌,或加黄柏。) 生半夏 生附子 吴
茱萸(或加地龙。) 密陀僧 汤瓶碱(并醋调,贴足心。) 生硫黄 生矾 硝石(俱水入
少面调,贴足心。) 黄连(同黄芩、黄柏,水调,贴足心。) 白
【口臭】〔草菜〕大黄(烧研揩牙。) 细辛(同白豆蔻含。) 香薷 鸡苏 藿香 益
智缩砂 草果 山
荆芥
芎 蒲 茴香 莳萝 胡荽 邪蒿 莴苣 生姜 梅脯 橄榄 橘皮 橙皮 卢橘
蜀椒 茗 沙糖 甜瓜子 木樨花 乳香 龙脑及子 无患子仁 丁香 檀香 〔水石〕井
华水(正旦含,吐厕中。) 密陀僧(醋调漱。) 明矾(入麝香,擦牙。) 蓬砂 食盐 石
膏象胆
【喉腥】知母 黄芩(并泻肺热,喉中腥气。) 桔梗 桑白皮 地骨皮 五味子 麦
门冬
(舌味苦,是胆经有热;舌味甘,是脾经有热;舌味酸,是湿热内蕴;舌味涩,是风热侵袭;舌味辛,是燥热伤津;舌味咸,是脾虚湿盛;舌味淡,是胃气虚弱;舌发麻,是血虚不荣;舌生胎垢,是脾热闭塞;舌出血,是心火郁结;舌肿胀,是心脾火毒炽盛;舌生疮裂,是上焦有热;舌体僵硬强硬,是风痰湿热阻滞;舌体短缩,是风热所致。舌头伸出数寸长,多见于伤寒、产后、中毒或受大惊惊吓等几种情况。口腔糜烂,是膀胱移热于小肠;口臭,是胃火与食积郁滞;喉间腥气,是肺火与痰浊停滞。)
【舌胀】〔草谷类〕甘草(若舌体强硬肿胀塞满口腔,不治会致死,需浓煎含漱。)芍药(与甘草同煎。)半夏、羊蹄、络石(均用于含漱。)蓖麻油(点燃熏蒸。)附子尖(与巴豆同用。)黄葵花(与黄丹同用。)蒲黄(与干姜同用。)青黛(与朴硝、片脑同用。)赤小豆(与醋同用。)醋(与釜墨调和。)粟米。〔木器类〕桑根汁(均涂抹患处。)龙脑香(伤寒致舌出数寸,掺入此药随即消退。)冬青叶(舌胀退至口角,浓煎浸洗。)巴豆(伤寒后舌出不收,将一枚用纸卷好纳入鼻中,舌自回缩。)黄柏(浸竹沥。)木兰皮(取汁。)皂荚刺灰(煎汁,均用于含漱重舌。)桂甑带灰、箕舌灰。〔土石类〕伏龙肝(与醋和,或加牛蒡汁。)釜墨、黄丹(均涂抹重舌。)铁锁锈、铁落(均研末含服。)铁秤锤(舌胀,咽部生息肉,烧红后淬入醋中服用。)蓬砂(用姜片蘸取,擦拭木舌。)玄精石(与牛黄、朱砂等同掺。)白矾(与朴硝同掺;或与桂心同放舌下。)硝石(与竹沥同含。)芒硝(与蒲黄同掺。中仙茅毒致舌胀退至口角,用芒硝、大黄泻下;小儿舌胀塞口,多服紫雪、竹沥。)朱砂(妇人产子舌出不收,敷之,并惊吓使其回缩。)石胆、皂矾。〔虫鳞禽兽类〕五倍子(均掺用。)白僵蚕(可加黄连。)蜂房(炙过。)鼠妇(捣碎。)海螵蛸(与鸡蛋黄同用。)鲫鱼头冠血(中蜈蚣毒致舌胀退至口角,浸液咽下。)五灵脂(重舌,煎醋含漱。)三家屠肉(小儿重舌,切片磨擦,患儿即哭。)鹿角(炙熨,或磨涂。)羊乳、牛乳(饮用。)发灰(敷贴。)〔草木类〕玄参、连翘、黄连、薄荷、升麻、防风、桔梗、赤芍药、大青、生地黄、黄芩、牛蒡子、牡丹皮、黄柏、木通、半夏、茯苓。〔石部〕芒硝、石膏。
【舌苔】薄荷(舌苔伴言语涩滞,取汁,与姜、蜜擦舌。)生姜(各种病证舌上生苔,先用青布蘸井水擦拭,再时时以姜擦之。)白矾(小儿初生,白膜裹舌,刮出血,以少许……)
【舌衄】〔草谷类〕生地黄(与阿胶末,米饮送服。汁液与童尿、酒调服。)黄药子(与青黛水服。)蒲黄(与青黛水服,并外敷。或与乌贼骨外敷。)香薷(煎汁,日服三升。)大小蓟(取汁,和酒服。)蓖麻油(点灯熏鼻,出血自止。)茜根、黄芩、大罗面(水服。)豆豉(水煎服。)赤小豆(绞汁服。)〔木石类〕黄柏(蜜炙,米饮服。)槐花(炒服并外掺。)龙脑(引经。)栀子、百草霜(与蚌粉同服。)醋(调涂。)石膏。〔虫人类〕五倍子(与牡蛎、白胶香同掺。)紫金沙(蜂房顶也。与贝母、芦荟,蜜丸水服。)发灰(水服一钱。或加巴豆,同烧灰。)
【强痹】雄黄(中风致舌强,与荆芥末,豆淋酒服。)醋(小儿舌强肿,和饴糖含之。)乌药(固气治舌麻。)皂荚、矾石(均擦治痰壅舌麻。)人参(主气虚舌短。)黄连、石膏(主心热舌短。)
【舌辛】黄芩、栀子(泻肺火。)芍药(泻脾火。)麦门冬(清心火。)
【舌淡】白术(燥脾湿。)半夏、生姜(行水湿。)茯苓(渗湿气。)
【口糜】〔内治〕〔草部〕桔梗(与薄荷、升麻、黄连、黄芩、生地黄、知母、牡丹、木通、甘草、石斛、射干、附子久服凉药不愈者,理中汤加附子反治之,含官桂。)〔果木〕栗子(小儿口疮,每日煮食。)蜀椒(口疮久患,用水洗净拌煮熟,空腹吞下,以饭压下,不超过两次服用。)龙脑(经络火邪,梦遗口疮,与黄柏,蜜丸服。)地骨皮(口舌糜烂,与柴胡煎服。)黄柏、茯苓、猪苓。〔金石〕朴硝、蓬砂、石膏、滑石、青钱(口内热疮,烧红淬酒饮。)猪膏(口疮塞咽,与黄连煎服。)〔噙漱〕细辛(口舌生疮糜烂,与黄连或黄柏末掺之,名赴筵散。外用醋调贴脐。)黄连(煎酒,呷含。与干姜末掺之,名水火散。)升麻(与黄连末噙。)甘草(与白矾同。)天门冬(口疮连年,与麦门冬、玄参丸噙。)蔷薇根(日久延及胸中,三年以上者,浓煎含漱。夏用枝叶。)大青叶(浸蜜。)荷根(取汁。)蛇莓(取汁。)牛膝、忍冬(均漱口疮。)蒲黄、黄葵花(烧。)赤葵茎、缩砂壳灰、角蒿灰(均涂口疮。)贝母(小儿口生白疮,如鹅口疮,为末,入蜜抹之,日五、六次。)白芨(乳调。)燕脂(乳调。)黍米(嚼。)赤小豆(醋调。均涂小儿鹅口。)豉(口舌疮,炒焦,含一夜愈。)米醋(浸黄柏。)萝卜汁、姜汁(均漱满口烂疮。)瓠(烧,涂口鼻中肉烂痛。)茄科(烧,同盐敷口中生蕈。)茄蒂灰、桃枝(煎漱。)杏仁(少入腻粉,卧时细嚼,吐涎。)槟榔(烧,入轻粉掺。)甜瓜(含。)西瓜(含。)细茶(与甘草同。)凫茈灰、梧桐子灰、没石子(与甘草同。均掺口疮。)黄柏(口舌疮,蜜浸含之。与……)(白口疮,与没药、雄黄、轻粉涂;赤口疮,与没药、铜绿、枯矾涂。)楝根(口中漏疮,煎服。)冬青叶汁、黄竹沥、小檗汁(均含漱。)桂汁、柘浆、甑带灰(均涂鹅口。)粉(猪髓和。)黄丹(蜜蒸。)密陀僧(研。)铁屑(水调。)黑石脂、铜绿(与白芷掺,以醋漱之。)水银(口疮,与黄连,煮热含之。)寒水石(口疮膈热,与朱砂、片脑掺之。)朴硝(口舌生疮,含之,亦擦小儿鹅口,或加青黛。或入寒水石,少入朱砂。)白矾(漱鹅口;与朱砂,敷小儿鹅口;与黄丹掺。)蓬砂(与硝石含。)胆矾(……)蜂蜜、竹蜂蜜(均涂口疮。)五倍子(掺之,立可饮食。与黄柏、滑石。或加密陀僧。或与青黛、铜绿,治大人、小儿白口疮,似木耳状,急者吹入咽喉。)蚕茧、白僵蚕(炒研,蜜和。)晚蚕(烧,敷一切口疮。)白鹅屎(敷鹅口。)羊胫髓(与胡粉涂。)牛羊乳(含。)酥(含。)鹿角(磨汁,涂鹅口。)人中白(与枯矾,涂口疮、鹅口。)
【上治】天南星(与密陀僧末,醋调贴眉心,二时洗去。)巴豆油纸(贴眉心。或贴囟门,起泡,以菖蒲水洗去。)
【下治】细辛(醋调贴脐。)生南星(或加草乌,或加黄柏。)生半夏、生附子、吴茱萸(或加地龙。)密陀僧、汤瓶碱(均醋调,贴足心。)生硫黄、生矾、硝石(俱水入少面调,贴足心。)黄连(与黄芩、黄柏,水调,贴足心。)白……
【口臭】〔草菜〕大黄(烧研揩牙。)细辛(与白豆蔻含。)香薷、鸡苏、藿香、益智、缩砂、草果、山……荆芥、芎、蒲、茴香、莳萝、胡荽、邪蒿、莴苣、生姜、梅脯、橄榄、橘皮、橙皮、卢橘、蜀椒、茗、沙糖、甜瓜子、木樨花、乳香、龙脑及子、无患子仁、丁香、檀香。〔水石〕井华水(正旦含,吐厕中。)密陀僧(醋调漱。)明矾(入麝香,擦牙。)蓬砂、食盐、石膏、象胆。
(Tongue taste bitter indicates Gallbladder Heat (Dan Re, 胆热); sweet taste indicates Spleen Heat (Pi Re, 脾热); sour taste indicates Damp-Heat (Shi Re, 湿热); astringent taste indicates Wind-Heat (Feng Re, 风热); pungent taste indicates Dryness-Heat (Zao Re, 燥热); salty taste indicates Spleen Dampness (Pi Shi, 脾湿); bland taste indicates Stomach Deficiency (Wei Xu, 胃虚); numbness indicates Blood Deficiency (Xue Xu, 血虚); tongue coating indicates Spleen Heat obstruction (Pi Re Bi, 脾热闭); bleeding indicates Heart Fire stagnation (Xin Huo Yu, 心火郁); swelling indicates Heart and Spleen Fire-Toxin (Xin Pi Huo Du, 心脾火毒); sores and cracks indicate Upper Jiao Heat (Shang Jiao Re, 上焦热); rigidity indicates Wind-Phlegm-Damp-Heat (Feng Tan Shi Re, 风痰湿热); shortening indicates Wind-Heat (Feng Re, 风热). Tongue protrusion of several inches occurs in conditions such as Shanghan (Cold Damage), postpartum state, poisoning, or severe fright. Oral ulceration (Kou Mi, 口糜) results from Bladder heat transferring to the Small Intestine; bad breath (Kou Chou, 口臭) is due to Stomach Fire and food stagnation; fishy odor in the throat is caused by Lung Fire and Phlegm stagnation.)
[Tongue Swelling] [Grains & Herbs] Gancao (Licorice Root): For rigid tongue swelling blocking the mouth, which can be fatal if untreated, decoct strongly for holding and rinsing. Shaoyao (Peony Root): Decoct with Gancao. Banxia (Pinellia Tuber), Yangti (Rhubarb Root), Luoshi (Trachelospermum Vine): All for rinsing. Bimayou (Castor Oil): Burn and fumigate. Fuzi Jian (Aconite Tip): Used with Badou (Croton Seed). Huanghuikua (Yellow Hibiscus Flower): Used with Huangdan (Lead Monoxide). Puhuang (Lygodium Spore): Used with Ganjiang (Dried Ginger). Qingdai (Indigo Naturalis): Used with Puxiao (Mirabilite) and Pian Nao (Borneol). Chixiaodou (Adzuki Bean): Used with Cu (Vinegar). Cu (Vinegar): Mixed with Fu Mo (Pot Kiln Soot). Sumi (Millet). [Wood] Sanggen Zhi (Mulberry Root Juice): Apply all externally. Longnao Xiang (Borneol): For Shanghan causing tongue protrusion, sprinkle to resolve immediately. Dongqing Ye (Ilex Leaf): For tongue swelling retreating to the corner of the mouth, decoct strongly for soaking. Badou (Croton Seed): For tongue protrusion after Shanghan that does not retract, roll one seed in paper and insert into nostril, tongue will retract naturally. Huangbai (Phellodendron Bark): Soak in Zhuli (Bamboo Sap). Mulan Pi (Magnolia Bark): Use juice. Zaojia Ci Hui (Gleditsia Thorn Ash): Decoct juice, rinse for double tongue (Chong She, 重舌). Gui Zeng Dai Hui (Caulking Ash), Ji She Hui (Basket Tongue Ash). [Earth & Stone] Fulonggan (Long-stove Earth): Mix with vinegar, or add Niubang Zi (Arctium Fruit) juice. Fu Mo (Pot Kiln Soot), Huangdan (Lead Monoxide): Apply for double tongue. Tiesuo Xiu (Iron Lock Rust), Tielpuo (Iron Filings): Grind to powder, hold in mouth. Tiechengchui (Iron Scale Weight): For tongue swelling and throat polyps, heat red-hot and quench in vinegar, then drink. Pengsha (Borax): Dip in ginger slice, rub on wooden tongue (Mu She, 木舌). Xuanjing Shi (Crystal Gypsum): Mix with Niuhuang (Calculus Bovis), Zhusha (Cinnabar) and sprinkle. Bai Fan (Alum): Mix with Puxiao; or mix with Guixin (Cinnamon Heart) and place under tongue. Xiaoshi (Niter): Hold with Zhuli. Mangxiao (Mirabilite): Mix with Puhuang. For Xianmao poison causing tongue swelling retreating to corner, purge with Mangxiao and Dahuang (Rhubarb); for children's tongue swelling blocking mouth, take Zixue (Purple Snow) and Zhuli frequently. Zhusha (Cinnabar): For women with tongue protrusion after childbirth that does not retract, apply and startle to induce retraction. Shidan (Chalcanthite), Zaofan (Vitriol). [Insects, Fish, Birds, Beasts] Wubeizi (Chinese Gall): Sprinkle all. Bai Jiangcan (Silkworm): Can add Huanglian (Coptis). Fengfang (Honeycomb): Roast. Shufu (Crab): Pound. Haipiaoxiao (Cuttlefish Bone): Mix with Jizi Huang (Egg Yolk). Jiyu Tou Guan Xue (Carps Head Crown Blood): For Centipede poison causing tongue swelling retreating to corner, soak and swallow. Wulingzhi (Trogopterus Dung): For double tongue, decoct with vinegar and rinse. Sanjia Tu Rou (Meat from Three Households' Butchers): For children's double tongue, slice and rub, child will cry. Lujiao (Deer Horn): Roast and compress, or grind and apply. Yangru (Sheep Milk), Niu Ru (Cow Milk): Drink. Fa Hui (Hair Ash): Apply. [Herbs] Xuanshen (Scrophularia Root), Lianqiao (Forsythia Fruit), Huanglian (Coptis Rhizome), Bohe (Mint), Shengma (Cimicifuga Rhizome), Fangfeng (Saposhnikovia Root), Jiegeng (Platycodon Root), Chi Shaoyao (Red Peony Root), Daqing (Isatis Leaf), Sheng Dihuang (Rehmannia Root), Huangqin (Scutellaria Root), Niubang Zi (Arctium Fruit), Mudanpi (Tree Peony Bark), Huangbai (Phellodendron Bark), Mutong (Akebia Stem), Banxia (Pinellia Tuber), Fuling (Poria). [Stone Section] Mangxiao (Mirabilite), Shigao (Gypsum Fibrosum).
[Tongue Coating] Bohe (Mint): For tongue coating with speech difficulty, take juice, mix with ginger and honey to rub tongue. Shengjiang (Fresh Ginger): For various diseases with tongue coating, first wipe with green cloth dipped in well water, then rub with ginger occasionally. Bai Fan (Alum): For newborns with white membrane covering tongue, scrape until bleeding, use a small amount...
[Tongue Bleeding] [Grains & Herbs] Sheng Dihuang (Rehmannia Root): Mix with Ejiao Powder, take with rice drink. Juice mixed with child's urine and wine. Huangyaozi (Dioscorea Bulbil): Take with Qingdai water. Puhuang (Lygodium Spore): Take with Qingdai water, also apply externally. Mix with Ouhei Gu (Cuttlefish Bone) for application. Xiangru (Elsholtzia Herb): Decoct juice, take three sheng daily. Daxiao Ji (Great and Small Thistle): Take juice, mix with wine. Bimayou (Castor Oil): Light lamp to fumigate nose, bleeding stops. Qiangen (Rubia Root), Huangqin (Scutellaria Root), Daluomian (Flour). Douchi (Fermented Soybean): Decoct in water and take. Chixiaodou (Adzuki Bean): Take squeezed juice. [Wood & Stone] Huangbai (Phellodendron Bark): Honey-fry, take with rice drink. Huaihua (Sophora Flower): Roast and take, also sprinkle. Longnao (Borneol): Guide drugs. Zhizi (Gardenia Fruit), Baicaoshuang (Soot). Cu (Vinegar): Mix and apply. Shigao (Gypsum Fibrosum). [Insect & Human] Wubeizi (Chinese Gall): Mix with Muli (Oyster Shell), Bai Jiaoxiang (Dragon's Blood) and sprinkle. Zijinsha (Honeycomb Top): Mix with Beimu (Fritillaria Bulb), Lvhui (Aloe), make honey pills, take with water. Fa Hui (Hair Ash): Take one qian with water. Or add Badou, roast to ash.
[Stiffness & Obstruction] Xionghuang (Realgar): For wind-stroke causing stiff tongue, mix with Jingjie powder, take with Doulin Jiu (Soybean Wine). Cu (Vinegar): For children's stiff swollen tongue, mix with Yi (Malt Sugar) and hold. Wuyao (Lindera Root): Stabilize Qi for numb tongue. Zaojia (Gleditsia Fruit), Fanshi (Alum): Rub for Phlegm obstruction and numb tongue. Renshen (Ginseng Root): Treats Qi deficiency causing short tongue. Huanglian (Coptis Rhizome), Shigao (Gypsum Fibrosum): Treats Heart Heat causing short tongue.
[Bitter Tongue] Chaihu (Bupleurum Root), Huangqin (Scutellaria Root), Kushen (Sophora Root), Huanglian (Coptis Rhizome), Longdan (Gentian Root): Drain Gallbladder. Maidong (Ophiopogon Tuber).
[Sweet Tongue] Sheng Dihuang (Rehmannia Root), Shaoyao (Peony Root), Huanglian (Coptis Rhizome).
[Sour Tongue] Huanglian (Coptis Rhizome), Longdan (Gentian Root): Drain Liver. Shenqu (Medicated Leaven), Luobo (Radish): Digest food, chew.
[Pungent Tongue] Huangqin (Scutellaria Root), Zhizi (Gardenia Fruit): Drain Lung. Shaoyao (Peony Root): Drain Spleen. Maidong (Ophiopogon Tuber): Clear Heart.
[Bland Tongue] Baizhu (Atractylodes Rhizome): Dry Spleen. Banxia (Pinellia Tuber), Shengjiang (Fresh Ginger): Move Water. Fuling (Poria): Leach Dampness.
[Salty Tongue] Zhimu (Anemarrhena Rhizome): Drain Kidney. Ouhei Gu (Cuttlefish Bone): Pale Stomach.
[Astringent Tongue] Huangqin (Scutellaria Root): Drain Fire. Gegen (Kudzu Root): Generate Fluids. Phlegm-Heat.)
[Oral Ulceration] [Internal Treatment] [Herbs] Jiegeng (Platycodon Root): With Bohe (Mint), Shengma (Cimicifuga Rhizome), Huanglian (Coptis Rhizome), Huangqin (Scutellaria Root), Sheng Dihuang (Rehmannia Root), Zhimu (Anemarrhena Rhizome), Mudan (Tree Peony Bark), Mutong (Akebia Stem), Gancao (Licorice Root), Shihu (Dendrobium Stem), Shegan (Belamcanda Rhizome), Fuzi (Aconite Root). If long-term cooling herbs fail, treat inversely with Lizhong Tang plus Fuzi, hold Guirui (Cinnamon Bark). [Fruits/Woods] Lizi (Chestnut): For children's oral ulcers, boil and eat daily. Shujiao (Sichuan Pepper): For chronic ulcers, wash, cook with water, swallow empty stomach, cover with rice, no more than two doses. Longnao (Borneol): For meridian fire evil, nocturnal emission ulcers, mix with Huangbai, make honey pills. Digupi (Dogwood Bark): For oral/tongue erosion, decoct with Chaihu. Huangbai (Phellodendron Bark), Fuling (Poria), Zhuling (Polyporus). [Metals/Stones] Puxiao (Mirabilite), Pengsha (Borax), Shigao (Gypsum Fibrosum), Huashi (Talc), Qingqian (Ancient Coin): For hot sores in mouth, heat red-hot, quench in wine and drink. Zhigao (Pork Fat): For ulcers blocking throat, decoct with Huanglian. [Hold/Rinse] Xixin (Asarum): For oral/tongue sores/erosion, mix with Huanglian or Huangbai powder, named "Feiyan San". Externally, mix with vinegar and apply to navel. Huanglian (Coptis Rhizome): Decoct in wine, sip and hold. Mix with Ganjiang powder, named "Shuihuo San". Shengma (Cimicifuga Rhizome): Hold with Huanglian powder. Gancao (Licorice Root): With Bai Fan. Tianmendong (Asparagus Tuber): For chronic ulcers, mix with Maidong, Xuanshen, make pills to hold. Qiangweigen (Rose Root): For ulcers extending to chest over 3 years, decoct strongly for rinse. Use branches/leaves in summer. Daqingye (Isatis Leaf): Soak in honey. Hegen (Lotus Root): Take juice. Semei (Duchesnea Fruit): Take juice. Niuxi (Achyranthes Root), Rendong (Honeysuckle): Rinse ulcers. Puhuang (Lygodium Spore), Huanghuikua (Yellow Hibiscus Flower): Burn. Chikuijing (Red Hibiscus Stem), Suoshake Hui (Cardamom Shell Ash), Jiaohao Hui (Artemisia Ash): Apply to ulcers. Beimu (Fritillaria Bulb): For children's white sores like goose-mouth, powder, mix with honey, apply 5-6 times daily. Baiji (Bletilla Rhizome): Mix with milk. Yanzhi (Vermilion): Mix with milk. Shumi (Millet): Chew. Chixiaodou (Adzuki Bean): Mix with vinegar. Apply to children's goose-mouth. Chi (Fermented Soybean): For oral/tongue sores, roast until charred, hold overnight to heal. Mici (Rice Vinegar): Soak Huangbai. Luobozhi (Radish Juice), Jiangzhi (Ginger Juice): Rinse full-mouth rot. Hu (Gourd): Burn, apply to rotting flesh in mouth/nose. Qieke (Eggplant Family): Burn, mix with salt, apply to mushrooms in mouth. Qidihui (Eggplant Stem Ash), Taozhi (Peach Twig): Decoct for rinse. Xingren (Apricot Seed): Add little Nifen, chew slowly at bedtime, spit saliva. Binglang (Betel Nut): Burn, add Qingfen, sprinkle. Tiangua (Melon): Hold. Xigua (Watermelon): Hold. Xi Cha (Fine Tea): With Gancao. Fuci Ash, Wutongzi Ash, Moshizi (Myrobalan): With Gancao. Apply to ulcers. Huangbai (Phellodendron Bark): Soak in honey, hold. White ulcers: Mix with Moyao (Myrrh), Xionghuang (Realgar), Qingfen (Calomel) and apply; Red ulcers: Mix with Moyao, Tonglv (Malachite), Kufan (Burnt Alum) and apply. Lian Gen (Chinaberry Root): For leaking ulcers in mouth, decoct and take. Dongqingye Zhi (Ilex Juice), Huangzhuli (Bamboo Sap), Xiaobo Zhi (Berberis Juice): Hold and rinse. Gui Zhi (Cinnamon Twig), Zhe Jiang (Torreya Sap), Zengdai Hui (Caulking Ash): Apply to goose-mouth. Fen (Powder): Mix with pig marrow. Huangdan (Lead Monoxide): Steam with honey. Mituoseng (Litharge): Grind. Tiexie (Iron Filings): Mix with water. Heishizhi (Black Lipite). Tonglv (Malachite): Mix with Baizhi (Angelica Dahurica), rinse with vinegar. Shuiyin (Mercury): For ulcers, decoct with Huanglian, heat and hold. Hanshui Shi (Halloysite): For ulcers with diaphragm heat, mix with Zhusha (Cinnabar), Pian Nao (Borneol) and sprinkle. Puxiao (Mirabilite): For oral/tongue sores, hold, also rub children's goose-mouth, or add Qingdai. Or add Hanshui Shi, little Zhusha. Bai Fan (Alum): Rinse goose-mouth; with Zhusha, apply to children's goose-mouth; with Huangdan, sprinkle. Pengsha (Borax): Hold with Xiaoshi. Danfan (Chalcanthite). Fengmi (Honey), Zhufengmi (Bee Honey): Apply to ulcers. Wubeizi (Chinese Gall): Sprinkle, allows eating immediately. With Huangbai, Huashi. Or add Mituoseng. Or with Qingdai, Tonglv, treat adult/child white ulcers resembling wood ear, blow into throat for urgent cases. Canjian (Silkworm Cocoon), Bai Jiangcan (Silkworm): Roast, grind, mix with honey. Wan Can (Late Silkworm): Burn, apply to all ulcers. Bai E Shi (Goose Droppings): Apply to goose-mouth. Yangjing Sui (Sheep Marrow): Mix with Hufen (White Lead) and apply. Niu Yang Ru (Cow/Sheep Milk): Hold. Su (Ghee): Hold. Lujiao (Deer Horn): Grind juice, apply to goose-mouth. Renzhong Bai (Human Waste Deposit): With Kufan, apply to ulcers/goose-mouth.
[Upper Treatment] Tiannanxing (Arisaema Rhizome): Mix with Mituoseng powder, vinegar paste apply to glabella, wash off after two hours. Badou You Zhi (Croton Oil Paper): Apply to glabella. Or apply to fontanelle, when blisters form, wash with Changpu water.
[Lower Treatment] Xixin (Asarum): Vinegar paste apply to navel. Sheng Nanxing (Raw Arisaema): Or add Caowu (Aconitum Carmandii), or Huangbai. Sheng Banxia (Raw Pinellia), Sheng Fuzi (Raw Aconite), Wu Zhu Yu (Evodia Fruit): Or add Dilong (Earthworm). Mituoseng (Litharge), Tangping Jian (Porcelain Kiln Alkali): Vinegar paste apply to sole. Sheng Liuhuang (Raw Sulfur), Sheng Fan (Raw Alum), Xiaoshi (Niter): All with water and little flour, paste apply to sole. Huanglian (Coptis Rhizome): With Huangqin, Huangbai, water paste apply to sole. Bai...
[Bad Breath] [Herbs/Vegetables] Dahuang (Rhubarb): Roast, grind, brush teeth. Xixin (Asarum): Hold with Baidoukou (Cardamom). Xiangru (Elsholtzia Herb), Jisu (Perilla Leaf), Huoxiang (Patchouli Herb), Yizhi (Alpinia Oxyphylla), Suosha (Amomum Fruit), Caoguo (Tsaoko Fruit), Shan... Jingjie (Schizonepeta), Xiong (Ligusticum), Pu (Iris), Huixiang (Fennel), Shiluo (Dill), Huisu (Coriander), Xiehao (Artemisia Annua), Woju (Lettuce), Shengjiang (Fresh Ginger), Meifu (Plum Preserved), Ganlan (Olive), Jupi (Orange Peel), Chengpi (Tangerine Peel), Luojü (Loquat), Shujiao (Sichuan Pepper), Ming (Tea), Shatang (Rock Sugar), Tianguazi (Melon Seed), Muxihua (Osmanthus Flower), Rushiang (Frankincense), Longnao (Borneol) and seeds, Wuhuanzi Ren (Soapberry Seed), Dingxiang (Clove), Tanxiang (Sandalwood). [Water/Stone] Jinghua Shui (Well Water): Hold on New Year's Day, spit in toilet. Mituoseng (Litharge): Vinegar paste rinse. Mingfan (Alum): Add Shexiang (Musk), brush teeth. Pengsha (Borax), Yan (Salt), Shigao (Gypsum Fibrosum), Xiangdan (Elephant Gall).
[Fishy Odor in Throat] Zhimu (Anemarrhena Rhizome), Huangqin (Scutellaria Root): Both drain Lung Heat, treat fishy odor in throat. Jiegeng (Platycodon Root), Sangbaipi (Mulberry Root Bark), Digupi (Dogwood Bark), Wuweizi (Schisandra Fruit), Maidong (Ophiopogon Tuber).