〔补脾猛将〕白术、黄精〔次将〕山药、扁豆、苡仁、大枣、炙甘草
〔泻脾猛将〕枳实、莱菔子〔次将〕神曲、麦芽、山楂、枳壳、浓朴、大腹皮、使君子、白芷、鸡
内金、陈皮、槟榔
〔凉脾猛将〕大黄、黄芩、栝蒌霜〔次将〕黄柏、山栀、知母、银花、武夷茶
〔温脾猛将〕附子、干姜、巴豆、肉豆蔻、草果、苍术、胡椒〔次将〕木香、煨姜、乌药、藿香、益
智仁、砂仁、白蔻仁、芜荑、焦谷芽、川椒
归芍六君子汤 治脾阴虚弱。下血。
归身 白芍(各二钱) 人参 白术 茯苓(各一钱五分) 陈皮 半夏(各一钱) 炙草(五分)
大和中饮 治食积胀闷。
枳实(一钱) 浓朴(一钱五分) 麦芽 楂炭(各二钱) 陈皮(一钱) 砂仁(八分) 泽泻(一钱)
太无神功散 治一切痞积。
地 蓄 瞿麦穗 麦芽(各五钱) 神曲(二钱五分) 沉香 木香(各一钱五分) 炙草(五钱) 酒蒸大黄(二
两)
共为末。每服二三钱。灯心竹叶汤下。女人红花当归汤。
香砂二陈汤 治脾滞腹痛。
木香(一钱) 砂仁(一钱) 制半夏 陈皮 茯苓 炙草(各一钱五分) 加生姜一片大枣二枚
苍白二陈汤 治受湿身痛。
即前方去木香、砂仁。加苍术、白术各一钱。
保和丸 治伤食。
麦芽 山楂 莱菔子 浓朴 香附(各一钱) 炙草 连翘(各五分) 陈皮(一钱五分)
水煎服亦可。
香砂理中汤 治脾寒腹痛。
木香(一钱) 砂仁(一钱) 人参 白术(各二钱) 干姜 炙草(各一钱)
木香丸 治寒积腹痛拒按。名曰阴结。
木香 丁香(各一钱五分) 干姜(三钱) 炒麦芽(五钱) 陈皮(三钱) 巴豆(三十粒)
以神曲煮糊为丸。每服十丸。
黄芩芍药汤 治脾热流涎。利如蟹渤等症。
黄芩 白芍(各二钱) 生甘草(一钱)
四苓散 治伏暑泄泻。
白术 猪苓 木通(各一钱) 赤苓(三钱) 车前 泽泻(各二钱)
水煎。用益元散三钱冲服。
加味枳术汤 治酒疸。湿热发黄。
白术(二钱) 枳实 陈皮 麦芽 山楂 茯苓 神曲 连翘(各一钱) 茵陈
荷叶(各一钱五分) 泽泻(五分) 如伤酒加葛根一钱
葛花清脾汤 治酒湿生热生痰。头眩头痛。
葛花(一钱) 枳 子(三钱) 赤苓(三钱) 泽泻 茵陈 酒芩(各二钱) 山栀
车前子(各一钱五分) 甘草(五分) 橘红 浓朴(各一钱)
栀子柏皮汤 治郁热在里而发黄胆。名曰阳黄。
栀子(三钱) 黄柏(二钱) 炙草(一钱)
六君子汤 五味异功散 补中益气汤 十全大补汤 附子理中汤 泽兰汤 和中
丸小半夏加茯苓汤 平胃散 香苏散 五苓散 茵陈五苓散 益元散 葛根治
痢散 治痢奇方 开噤散(以上诸方俱见卷一) 沉香降气丸 化虫丸(二方见心部) 芍药甘草汤 橘
皮竹茹汤 柴芩煎(三方见肝部)
【补脾猛将】白术、黄精;【次将】山药、扁豆、薏苡仁、大枣、炙甘草。
【泻脾猛将】枳实、莱菔子;【次将】神曲、麦芽、山楂、枳壳、厚朴、大腹皮、使君子、白芷、鸡内金、陈皮、槟榔。
【凉脾猛将】大黄、黄芩、瓜蒌霜;【次将】黄柏、山栀、知母、银花、武夷茶。
【温脾猛将】附子、干姜、巴豆、肉豆蔻、草果、苍术、胡椒;【次将】木香、煨姜、乌药、藿香、益智仁、砂仁、白蔻仁、芜荑、焦谷芽、川椒。
归芍六君子汤:治疗脾阴虚弱导致的下血症状。
组成:当归身、白芍(各二钱),人参、白术、茯苓(各一钱五分),陈皮、半夏(各一钱),炙甘草(五分)。
大和中饮:治疗食积引起的胀闷症状。
组成:枳实(一钱),厚朴(一钱五分),麦芽、楂炭(各二钱),陈皮(一钱),砂仁(八分),泽泻(一钱)。
太无神功散:治疗各种痞块积聚。
组成:地锦草、蓄、瞿麦穗、麦芽(各五钱),神曲(二钱五分),沉香、木香(各一钱五分),炙甘草(五钱),酒蒸大黄(二两)。
制法与用法:共研为末。每次服用二三钱,用灯心草、竹叶煎汤送服。女性患者可用红花、当归煎汤送服。
香砂二陈汤:治疗脾滞引起的腹痛。
组成:木香(一钱),砂仁(一钱),制半夏、陈皮、茯苓、炙甘草(各一钱五分),加生姜一片、大枣二枚。
苍白二陈汤:治疗因受湿邪导致的身痛。
组成:即前方(香砂二陈汤)去掉木香、砂仁,加入苍术、白术各一钱。
保和丸:治疗伤食。
组成:麦芽、山楂、莱菔子、厚朴、香附(各一钱),炙甘草、连翘(各五分),陈皮(一钱五分)。
用法:水煎服亦可。
香砂理中汤:治疗脾寒引起的腹痛。
组成:木香(一钱),砂仁(一钱),人参、白术(各二钱),干姜、炙甘草(各一钱)。
木香丸:治疗寒积腹痛且拒按,病名叫做“阴结”。
组成:木香、丁香(各一钱五分),干姜(三钱),炒麦芽(五钱),陈皮(三钱),巴豆(三十粒)。
制法与用法:用神曲煮糊作为粘合剂制成丸药。每次服用十丸。
黄芩芍药汤:治疗脾热导致的流涎,以及大便稀薄如蟹渤等症状。
组成:黄芩、白芍(各二钱),生甘草(一钱)。
四苓散:治疗伏暑引起的泄泻。
组成:白术、猪苓、木通(各一钱),赤茯苓(三钱),车前子、泽泻(各二钱)。
用法:水煎,用益元散三钱冲服。
加味枳术汤:治疗酒疸,湿热发黄。
组成:白术(二钱),枳实、陈皮、麦芽、山楂、茯苓、神曲、连翘(各一钱),茵陈、荷叶(各一钱五分),泽泻(五分)。如果因饮酒过度致病,加葛根一钱。
葛花清脾汤:治疗酒湿生热生痰,出现头眩、头痛等症状。
组成:葛花(一钱),枳椇子(三钱),赤茯苓(三钱),泽泻、茵陈、酒黄芩(各二钱),山栀、车前子(各一钱五分),甘草(五分),橘红、厚朴(各一钱)。
栀子柏皮汤:治疗郁热在里而导致的发黄胆病,病名叫做“阳黄”。
组成:栀子(三钱),黄柏(二钱),炙甘草(一钱)。
六君子汤、五味异功散、补中益气汤、十全大补汤、附子理中汤、泽兰汤、和中丸、小半夏加茯苓汤、平胃散、香苏散、五苓散、茵陈五苓散、益元散、葛根治痢散、治痢奇方、开噤散(以上各方均见卷一)、沉香降气丸、化虫丸(这两方见心部)、芍药甘草汤、橘皮竹茹汤、柴芩煎(这三方见肝部)。
[Mighty Generals for Tonifying the Spleen] Bai Zhu (Atractylodis Rhizoma), Huang Jing (Polygonati Rhizoma); [Secondary Generals] Shan Yao (Dioscoreae Rhizoma), Bian Dou (Lablab Semen Album), Yi Yi Ren (Coicis Semen), Da Zao (Jujubae Fructus), Zhi Gan Cao (Prepared Glycyrrhizae Radix et Rhizoma).
[Mighty Generals for Draining the Spleen] Zhi Shi (Aurantii Fructus Immaturus), Lai Fu Zi (Raphani Semen); [Secondary Generals] Shen Qu (Massa Medicata Fermentata), Mai Ya (Hordei Fructus Germinatus), Shan Zha (Crataegi Fructus), Zhi Qiao (Aurantii Fructus), Hou Po (Magnoliae Officinalis Cortex), Da Fu Pi (Arecae Pericarpium), Shi Jun Zi (Quisqualis Fructus), Bai Zhi (Angelicae Dahuricae Radix), Ji Nei Jin (Galli Gigerii Endospermatum), Chen Pi (Citri Reticulatae Pericarpium), Bing Lang (Arecae Semen).
[Mighty Generals for Cooling the Spleen] Da Huang (Rhei Radix et Rhizoma), Huang Qin (Scutellariae Radix), Gua Lou Shuang (Trichosanthis Fructus Pulvis); [Secondary Generals] Huang Bo (Phellodendri Chinensis Cortex), Shan Zhi (Gardeniae Fructus), Zhi Mu (Anemarrhenae Rhizoma), Yin Hua (Lonicerae Japonicae Flos), Wu Yi Cha (Wuyi Tea).
[Mighty Generals for Warming the Spleen] Fu Zi (Aconiti Lateralis Radix Praeparata), Gan Jiang (Zingiberis Rhizoma), Ba Dou (Crotonis Fructus), Rou Dou Kou (Myristicae Semen), Cao Guo (Tsaoko Fructus), Cang Zhu (Atractylodis Rhizoma), Hu Jiao (Piperis Longi Fructus); [Secondary Generals] Mu Xiang (Aucklandiae Radix), Wei Jiang (Roasted Ginger), Wu Yao (Linderae Radix), Huo Xiang (Agastaches Herba), Yi Zhi Ren (Alpiniae Oxyphyllae Fructus), Sha Ren (Amomi Fructus), Bai Kou Ren (Cardamomi Fructus), Wu Yi (Meliae Semen), Jiao Gu Ya (Hordei Fructus Torrefactus), Chuan Jiao (Zanthoxyli Pericarpium).
Gui Shao Liu Jun Zi Tang (Cinnamon Twig and Six-Ingredient Decoction with Added Angelica and White Peony): Treats lower bleeding caused by deficiency of Spleen Yin.
Ingredients: Dang Gui Shen (Angelicae Sinensis Radix), Bai Shao (Paeoniae Radix Alba) (each 2 qian); Ren Shen (Ginseng Radix), Bai Zhu (Atractylodis Rhizoma), Fu Ling (Poria) (each 1.5 qian); Chen Pi (Citri Reticulatae Pericarpium), Ban Xia (Pinelliae Rhizoma Praeparatum) (each 1 qian); Zhi Gan Cao (Prepared Glycyrrhizae Radix et Rhizoma) (0.5 qian).
Da He Zhong Yin (Great Middle-Harmonizing Infusion): Treats abdominal distension and stuffiness caused by food stagnation.
Ingredients: Zhi Shi (Aurantii Fructus Immaturus) (1 qian), Hou Po (Magnoliae Officinalis Cortex) (1.5 qian), Mai Ya (Hordei Fructus Germinatus), Zha Tan (Charred Crataegi Fructus) (each 2 qian); Chen Pi (Citri Reticulatae Pericarpium) (1 qian), Sha Ren (Amomi Fructus) (0.8 fen), Ze Xie (Alismatis Rhizoma) (1 qian).
Tai Wu Shen Gong San (Tai Wu Divine Efficacy Powder): Treats various types of epigastric fullness and accumulations.
Ingredients: Di Jin Cao (Euphorbiae Humifusae Herba), Xu (Persicariae Herba), Qu Mai Sui (Dianthi Caulis et Flos), Mai Ya (Hordei Fructus Germinatus) (each 5 qian); Shen Qu (Massa Medicata Fermentata) (2.5 qian), Chen Xiang (Aquilariae Lignum Resinatum), Mu Xiang (Aucklandiae Radix) (each 1.5 qian); Zhi Gan Cao (Prepared Glycyrrhizae Radix et Rhizoma) (5 qian), Jiu Zheng Da Huang (Wine-Steamed Rhei Radix et Rhizoma) (2 liang).
Preparation and Administration: Grind all ingredients into powder. Take 2-3 qian per dose, administered with a decoction of Deng Xin Cao (Junci Medullia) and Zhu Ye (Bambusae Folium). For female patients, administer with a decoction of Hong Hua (Carthami Flos) and Dang Gui (Angelicae Sinensis Radix).
Xiang Sha Er Chen Tang (Costus and Amomi Decoction of Two Aged Ingredients): Treats abdominal pain caused by Spleen Qi stagnation.
Ingredients: Mu Xiang (Aucklandiae Radix) (1 qian), Sha Ren (Amomi Fructus) (1 qian); Zhi Ban Xia (Prepared Pinelliae Rhizoma), Chen Pi (Citri Reticulatae Pericarpium), Fu Ling (Poria), Zhi Gan Cao (Prepared Glycyrrhizae Radix et Rhizoma) (each 1.5 qian); add 1 slice of Sheng Jiang (Zingiberis Rhizoma Recens) and 2 pieces of Da Zao (Jujubae Fructus).
Cang Bai Er Chen Tang (Atractylodes and White Atractylodes Decoction of Two Aged Ingredients): Treats body ache caused by dampness invasion.
Ingredients: Same as the above formula (Xiang Sha Er Chen Tang), but remove Mu Xiang (Aucklandiae Radix) and Sha Ren (Amomi Fructus); add Cang Zhu (Atractylodis Rhizoma) and Bai Zhu (Atractylodis Rhizoma) (each 1 qian).
Bao He Wan (Preserve Harmony Pill): Treats food injury (indigestion).
Ingredients: Mai Ya (Hordei Fructus Germinatus), Shan Zha (Crataegi Fructus), Lai Fu Zi (Raphani Semen), Hou Po (Magnoliae Officinalis Cortex), Xiang Fu (Cyperi Rhizoma) (each 1 qian); Zhi Gan Cao (Prepared Glycyrrhizae Radix et Rhizoma), Lian Qiao (Forsythiae Fructus) (each 0.5 fen); Chen Pi (Citri Reticulatae Pericarpium) (1.5 qian).
Administration: Can also be taken as a water decoction.
Xiang Sha Li Zhong Tang (Costus and Amomi Decoction for Regulating the Middle): Treats abdominal pain caused by Spleen cold.
Ingredients: Mu Xiang (Aucklandiae Radix) (1 qian), Sha Ren (Amomi Fructus) (1 qian); Ren Shen (Ginseng Radix), Bai Zhu (Atractylodis Rhizoma) (each 2 qian); Gan Jiang (Zingiberis Rhizoma), Zhi Gan Cao (Prepared Glycyrrhizae Radix et Rhizoma) (each 1 qian).
Mu Xiang Wan (Costus Pill): Treats abdominal pain due to cold accumulation with tenderness upon pressure, known as "Yin Jie" (Yin Knot).
Ingredients: Mu Xiang (Aucklandiae Radix), Ding Xiang (Caryophylli Flos) (each 1.5 qian); Gan Jiang (Zingiberis Rhizoma) (3 qian), Chao Mai Ya (Stir-fried Hordei Fructus Germinatus) (5 qian), Chen Pi (Citri Reticulatae Pericarpium) (3 qian), Ba Dou (Crotonis Fructus) (30 grains).
Preparation and Administration: Use Shen Qu (Massa Medicata Fermentata) boiled into a paste to bind the pills. Take 10 pills per dose.
Huang Qin Shao Yao Tang (Scutellaria and White Peony Decoction): Treats drooling caused by Spleen heat, and symptoms such as loose stools resembling crab excrement.
Ingredients: Huang Qin (Scutellariae Radix), Bai Shao (Paeoniae Radix Alba) (each 2 qian); Sheng Gan Cao (Raw Glycyrrhizae Radix et Rhizoma) (1 qian).
Si Ling San (Four Poria Powder): Treats diarrhea caused by latent summerheat.
Ingredients: Bai Zhu (Atractylodis Rhizoma), Zhu Ling (Polyporus), Mu Tong (Akebiae Caulis) (each 1 qian); Chi Ling (Red Poria) (3 qian), Che Qian (Plantaginis Semen), Ze Xie (Alismatis Rhizoma) (each 2 qian).
Administration: Water decoction, mixed with 3 qian of Yi Yuan San (Benefit Origin Powder).
Jia Wei Zhi Zhu Tang (Modified Aurantium and Atractylodes Decoction): Treats alcohol jaundice characterized by yellowing from damp-heat.
Ingredients: Bai Zhu (Atractylodis Rhizoma) (2 qian); Zhi Shi (Aurantii Fructus Immaturus), Chen Pi (Citri Reticulatae Pericarpium), Mai Ya (Hordei Fructus Germinatus), Shan Zha (Crataegi Fructus), Fu Ling (Poria), Shen Qu (Massa Medicata Fermentata), Lian Qiao (Forsythiae Fructus) (each 1 qian); Yin Chen (Artemisiae Scopariae Herba), He Ye (Nelumbinis Folium) (each 1.5 qian); Ze Xie (Alismatis Rhizoma) (0.5 fen). If caused by excessive drinking, add Ge Gen (Puerariae Lobatae Radix) 1 qian.
Ge Hua Qing Pi Tang (Kudzu Flower Clearing Spleen Decoction): Treats phlegm and heat generated from alcohol dampness, presenting with dizziness and headache.
Ingredients: Ge Hua (Puerariae Flos) (1 qian), Zhi Zi (Ziziphus Spinosae Semen) (3 qian); Chi Ling (Red Poria) (3 qian), Ze Xie (Alismatis Rhizoma), Yin Chen (Artemisiae Scopariae Herba), Jiu Huang Qin (Wine-Processed Scutellariae Radix) (each 2 qian); Shan Zhi (Gardeniae Fructus), Che Qian Zi (Plantaginis Semen) (each 1.5 qian); Gan Cao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma) (0.5 fen); Ju Hong (Citri Reticulatae Pericarpium Rubrum), Hou Po (Magnoliae Officinalis Cortex) (each 1 qian).
Zhi Zi Bai Pi Tang (Gardenia and Phellodendron Bark Decoction): Treats jaundice caused by stagnant heat in the interior, known as "Yang Huang" (Yang Jaundice).
Ingredients: Zhi Zi (Gardeniae Fructus) (3 qian), Huang Bo (Phellodendri Chinensis Cortex) (2 qian); Zhi Gan Cao (Prepared Glycyrrhizae Radix et Rhizoma) (1 qian).
Liu Jun Zi Tang (Six-Ingredient Decoction), Wu Wei Yi Gong San (Five-Ingredient Extraordinary Efficacy Powder), Bu Zhong Yi Qi Tang (Decoction for Supplementing the Middle and Augmenting Qi), Shi Quan Da Bu Tang (Ten-Ingredient Great Tonifying Decoction), Fu Zi Li Zhong Tang (Aconite Regulating the Middle Decoction), Ze Lan Tang (Epilobis Decoction), He Zhong Wan (Harmonize the Middle Pill), Xiao Ban Xia Jia Fu Ling Tang (Minor Pinellia Decoction with Added Poria), Ping Wei San (Peaceful Stomach Powder), Xiang Su San (Costus and Perilla Powder), Wu Ling San (Five-Ingredient Poria Powder), Yin Chen Wu Ling San (Artemisia Five-Ingredient Poria Powder), Yi Yuan San (Benefit Origin Powder), Ge Gen Zhi Li San (Kudzu Root Dysentery-Curing Powder), Zhi Li Qi Fang (Miraculous Formula for Dysentery), Kai Jin San (Open the Thirst Powder) (all the above formulas are seen in Volume One); Chen Xiang Jiang Qi Wan (Aquilaria Descending Qi Pill), Hua Chong Wan (Expel Parasites Pill) (these two formulas are seen in the Heart Section); Shao Yao Gan Cao Tang (White Peony and Licorice Decoction), Ju Pi Zhu Ru Tang (Tangerine Peel and Bamboo Shaving Decoction), Chai Qin Jian (Scutellaria and Bupleurum Decoction) (these three formulas are seen in the Liver Section).