五疸实热,脉必洪数,其或微涩,悉属虚弱。《直指》曰∶疸脉缓大者顺,弦急而坚者逆。脉小溲利不渴
者生,脉洪泄利而渴者死。疸毒入腹,喘满者死,寸口近掌处无脉,口鼻冷者死。
〔黄胆〕茵陈五苓散 茵陈 苍术 泽泻 猪苓 茯苓 官桂 车前 柴胡 木通 酒疸加葛根、灯心。
〔谷疸〕猪肚丸 白术 苦参 牡蛎 入猪肚,煮烂捣丸。
〔阳黄〕茵陈蒿汤 茵陈 山枝 大黄
〔谷疸〕龙胆苦参丸 胆草(一两) 苦参(三两) 牛胆汁丸。食前大麦芽煎汤下二钱,日三服。女劳加
栀子(二十枚)。
〔酒疸〕葛花解酲汤 见一卷湿。
〔女劳〕加味四君子汤 参 苓 术 草 加黄 白芍 扁豆 姜 枣。
〔黄汗〕黄 汤 黄 赤芍 茵陈 石膏 麦冬 豆豉 甘草 竹叶 生姜
〔阴黄〕茵陈四逆汤 附 姜 草 加茵陈。
〔阴黄〕茵陈茯苓汤 茵陈 茯苓 猪苓 滑石 官桂
〔阴黄〕茵陈陈皮汤 茵陈 陈皮 白术 半夏 苓 生姜
〔阴厥〕茵陈附子汤 茵陈 附子 甘草
〔阴黄〕茵陈姜附汤 即茵陈四逆汤。
〔阴黄〕茵陈茱萸汤 茵陈 茱萸 附子 干姜 木通 当归
〔阴黄〕理中汤 参 术 姜 草
〔表汗〕桂枝黄 汤 桂 芍 草 姜 枣 加黄 。
〔寒热〕小柴胡汤 见一卷温。
〔呕吐〕小半夏汤 夏 姜
〔虚劳〕小建中汤 见三卷衄血。
〔虚黄〕人参养营汤 见二卷劳瘵。
〔风黄〕青龙散 防风 荆芥 生地 首乌 威灵仙 每服一钱。
〔瘀血〕桃仁承气汤 见一卷疫。
〔疫黄〕小麦汤 小麦 竹叶 石膏 水煎。
〔疫黄〕茵陈泻黄散 茵陈 葛根 黄连 山栀 白术 赤苓 白芍 木通 人参 木香 姜 枣
〔疫黄〕济生茵陈汤 茵陈(四钱) 大黄(二钱) 山栀(一钱) 即茵陈蒿汤,而分两不同。
〔黑疸〕硝矾散 硝石 矾石(烧枯) 等分研末,大麦汁服方寸匕。此方散郁热,解肾毒,出仲景。
〔泄毒〕沈氏黑疸方 茵陈(四两,捣汁) 花粉(一斤,捣汁) 和服,黄水自小便下,此沈金
鳌制以泄疸毒。
〔诸疸〕茯苓渗湿汤 茵陈 茯苓 猪苓 泽泻 白术 苍术 陈皮 黄连 山栀 秦艽 防风 葛根
〔络瘀〕金铃子散 见三卷郁。
〔久疸〕参术健脾丸 见三卷肿胀。
〔通治〕化疸汤 茵陈 苍术 茯苓 猪苓 木通 山栀 薏仁 泽泻 酒疸加葛根,女劳加当归、
红花。
〔通治〕当归白术汤 归 术 苓 夏 芩 枳 草 茵陈 枣仁 前胡
〔温补〕肾气丸 见二卷虚损。
〔渗湿〕加减五苓散 五苓散加茵陈,减肉桂,见一卷温。
〔脾阳〕香砂六君子丸 见三卷呕吐。
〔女劳〕二石散 滑石 石膏 等分为末,大麦汁服。
〔补阴〕六味丸 见一卷中风。
〔黄胖〕四宝丹 使君子肉(二两) 槟榔 南星(各一两) 蜜丸。
吃生米加麦芽,吃茶叶加细茶,吃土加垩土,吃炭加黑炭,沙糖水送下。
〔食滞〕保和丸 见二卷痰饮。
〔黄胖〕绿矾丸 绿矾(炒白) 五倍子(炒黑) 神曲(炒黄) 针砂(醋淬) 姜汁煮枣肉为丸,
酒下。
〔黄胖〕褪金丸 针砂 香附(各六两) 白术 苍术(各二两五钱) 陈皮 神曲 麦芽(各一两五钱)
浓朴 甘草(各一两) 面糊丸,米汤下。
〔脱力〕沈氏双砂丸 针砂(四两,炒红醋淬) 砂仁(一两,生研) 香附(便制,五钱)
皂矾(面包 红,一两) 大麦粉(三升) 木香(生研,一两) 元枣(一斤),煮肉为丸。
黄疸实证与热证,脉象必定洪大且数;若脉象微细或涩滞,则全属虚弱之证。《直指方》说:黄疸脉象缓大而长者顺,弦急而坚硬的为逆。脉象细小、小便通利且不口渴的预后良好(生),脉象洪大、腹泻且口渴的预后不良(死)。黄疸毒邪深入腹部,出现气喘胸满的死亡;寸口脉搏在靠近手掌处摸不到,口鼻冰冷的死亡。
〔黄胆〕茵陈五苓散:茵陈、苍术、泽泻、猪苓、茯苓、官桂、车前子、柴胡、木通。酒疸加葛根、灯心草。
〔谷疸〕猪肚丸:白术、苦参、牡蛎,装入猪肚中,煮烂后捣碎制成丸剂。
〔阳黄〕茵陈蒿汤:茵陈、山栀子、大黄。
〔谷疸〕龙胆苦参丸:龙胆草(一两)、苦参(三两),用牛胆汁泛丸。饭前用大麦芽煎汤送服二钱,每日三次。女劳疸加栀子(二十枚)。
〔酒疸〕葛花解酲汤:见第一卷湿病篇。
〔女劳〕加味四君子汤:人参、茯苓、白术、甘草,加黄芪、白芍、扁豆、生姜、大枣。
〔黄汗〕黄芪赤小豆汤(注:原文“黄 汤”疑为黄芪汤或类似方,此处依常见配伍及下文“黄 赤芍”推测可能指含黄芪之方,但严格按原文提取药材):黄芪、赤芍、茵陈、石膏、麦冬、豆豉、甘草、竹叶、生姜。
〔阴黄〕茵陈四逆汤:附子、干姜、甘草,加茵陈。
〔阴黄〕茵陈茯苓汤:茵陈、茯苓、猪苓、滑石、官桂。
〔阴黄〕茵陈陈皮汤:茵陈、陈皮、白术、半夏、茯苓、生姜。
〔阴厥〕茵陈附子汤:茵陈、附子、甘草。
〔阴黄〕茵陈姜附汤:即茵陈四逆汤。
〔阴黄〕茵陈茱萸汤:茵陈、吴茱萸、附子、干姜、木通、当归。
〔阴黄〕理中汤:人参、白术、干姜、甘草。
〔表汗〕桂枝加黄芪汤:桂枝、白芍、甘草、生姜、大枣,加黄芪。
〔寒热〕小柴胡汤:见第一卷温病篇。
〔呕吐〕小半夏汤:半夏、生姜。
〔虚劳〕小建中汤:见第三卷衄血篇。
〔虚黄〕人参养营汤:见第二卷劳瘵篇。
〔风黄〕青龙散:防风、荆芥、生地、首乌、威灵仙。每服一钱。
〔瘀血〕桃仁承气汤:见第一卷疫病篇。
〔疫黄〕小麦汤:小麦、竹叶、石膏,水煎服。
〔疫黄〕茵陈泻黄散:茵陈、葛根、黄连、山栀子、白术、赤茯苓、白芍、木通、人参、木香、生姜、大枣。
〔疫黄〕济生茵陈汤:茵陈(四钱)、大黄(二钱)、山栀子(一钱),即茵陈蒿汤,只是分量不同。
〔黑疸〕硝矾散:硝石、矾石(烧枯),等分研成末,用大麦汁送服一方寸匕。此方能疏散郁热,解除肾毒,出自张仲景。
〔泄毒〕沈氏黑疸方:茵陈(四两,捣汁)、天花粉(一斤,捣汁),混合服用,黄色污水自然从小便排出,这是沈金鳌配制用来排泄黄疸毒邪的方子。
〔诸疸〕茯苓渗湿汤:茵陈、茯苓、猪苓、泽泻、白术、苍术、陈皮、黄连、山栀子、秦艽、防风、葛根。
〔络瘀〕金铃子散:见第三卷郁证篇。
〔久疸〕参术健脾丸:见第三卷肿胀篇。
〔通治〕化疸汤:茵陈、苍术、茯苓、猪苓、木通、山栀子、薏苡仁、泽泻。酒疸加葛根,女劳疸加当归、红花。
〔通治〕当归白术汤:当归、白术、茯苓、半夏、黄芩、枳实、甘草、茵陈、酸枣仁、前胡。
〔温补〕肾气丸:见第二卷虚损篇。
〔渗湿〕加减五苓散:五苓散加茵陈,减去肉桂,见第一卷温病篇。
〔脾阳〕香砂六君子丸:见第三卷呕吐篇。
〔女劳〕二石散:滑石、石膏,等分为末,用大麦汁送服。
〔补阴〕六味丸:见第一卷中风篇。
〔黄胖〕四宝丹:使君子肉(二两)、槟榔、天南星(各一两),蜜丸。吃生米者加麦芽,吃茶叶者加细茶,吃泥土者加垩土,吃炭屑者加黑炭,用沙糖水送下。
〔食滞〕保和丸:见第二卷痰饮篇。
〔黄胖〕绿矾丸:绿矾(炒至白色)、五倍子(炒黑)、神曲(炒黄)、针砂(醋淬),用姜汁煮枣肉为丸,酒送服。
〔黄胖〕褪金丸:针砂、香附(各六两)、白术、苍术(各二两五钱)、陈皮、神曲、麦芽(各一两五钱)、厚朴、甘草(各一两),面糊为丸,米汤送服。
〔脱力〕沈氏双砂丸:针砂(四两,炒红后用醋淬)、砂仁(一两,生研)、香附(便制,五钱)、皂矾(面包煨红,一两)、大麦粉(三升)、木香(生研,一两)、元枣(一斤),煮肉为丸。
Jaundice characterized by excess and heat typically presents with a surging (Hong) and rapid (Shu) pulse. If the pulse is faint or choppy (Se), it indicates deficiency. *Zhizhi Fang* states: A slow and large pulse in jaundice is favorable; a wiry, urgent, and firm pulse is unfavorable. A small pulse with free urination and no thirst indicates survival; a surging pulse with diarrhea and thirst indicates death. If jaundice toxin enters the abdomen causing panting and fullness, death ensues. If the pulse cannot be felt at the Cun Kou area near the palm, and the mouth and nose are cold, death ensues.
[Yellow Jaundice] Yinchen Wuling San: Yinchen, Cangzhu, Zexie, Zhuling, Fuling, Guigui, Cheqian, Chaihu, Mutong. For Wine Jaundice, add Gegen and Dengxincao.
[Pigment Jaundice from Grain] Zhudu Wan: Baizhu, Kushen, Muli, stuffed into a pig's stomach, boiled until soft, then mashed into pills.
[Yang Jaundice] Yinchen Hao Tang: Yinchen, Shanzhi, Dahuang.
[Pigment Jaundice from Grain] Longdan Kushen Wan: Dancao (1 liang), Kushen (3 liang), pillified with ox bile. Take 2 qian before meals with decoction of Dayamai, three times daily. For Female Labor Jaundice, add Zhizi (20 pieces).
[Wine Jaundice] Gehua Jiecheng Tang: See Volume 1 on Dampness.
[Female Labor Jaundice] Jiawei Sijunzi Tang: Renshen, Fuling, Baizhu, Gancao, plus Huangqi, Baishao, Biandou, Shengjiang, Dazao.
[Yellow Sweat] Huangqi Chi Shao Tang (Note: Text implies Huangqi based on context): Huangqi, Chi Shao, Yinchen, Shigao, Maidong, Douchi, Gancao, Zhuye, Shengjiang.
[Yin Jaundice] Yinchen Sini Tang: Fuzi, Jiang, Gancao, plus Yinchen.
[Yin Jaundice] Yinchen Fuling Tang: Yinchen, Fuling, Zhuling, Huashi, Guigui.
[Yin Jaundice] Yinchen Chenpi Tang: Yinchen, Chenpi, Baizhu, Banxia, Fuling, Shengjiang.
[Yin Cold Reversal] Yinchen Fuzi Tang: Yinchen, Fuzi, Gancao.
[Yin Jaundice] Yinchen Jiangfu Tang: Same as Yinchen Sini Tang.
[Yin Jaundice] Yinchen Zhuyu Tang: Yinchen, Zhuyu, Fuzi, Ganjiang, Mutong, Danggui.
[Yin Jaundice] Lizhong Tang: Renshen, Baizhu, Jiang, Gancao.
[Exterior Sweating] Guizhi Huangqi Tang: Guizhi, Shaoyao, Gancao, Shengjiang, Dazao, plus Huangqi.
[Chills and Fever] Xiaochaihu Tang: See Volume 1 on Warmth.
[Vomiting] Xiaobanxia Tang: Banxia, Jiang.
[Deficiency Consumption] Xiaojianzhong Tang: See Volume 3 on Epistaxis.
[Deficiency Yellow] Renshen Yangying Tang: See Volume 2 on Lao Zhai.
[Wind Yellow] Qinglong San: Fangfeng, Jingjie, Shengdi, Shouwu, Weilingxian. Take 1 qian per dose.
[Blood Stasis] Tao Ren Chengqi Tang: See Volume 1 on Epidemic Disease.
[Epidemic Yellow] Xiaomai Tang: Xiaomai, Zhuye, Shigao, decocted in water.
[Epidemic Yellow] Yinchen Xiehuang San: Yinchen, Gegen, Huanglian, Shanzhi, Baizhu, Chiling, Baishao, Mutong, Renshen, Muxiang, Shengjiang, Dazao.
[Epidemic Yellow] Jisheng Yinchen Tang: Yinchen (4 qian), Dahuang (2 qian), Shanzhi (1 qian). This is Yinchen Hao Tang with different dosages.
[Black Jaundice] Xiaofan San: Xiaoshi, Fanshi (burnt to dryness), ground equally into powder, taken with Maike juice using a square-inch spoon. This formula disperses stagnant heat and resolves kidney toxicity, originating from Zhang Zhongjing.
[Toxin Expulsion] Shen's Black Jaundice Formula: Yinchen (4 liang, crushed for juice), Huafen (1 jin, crushed for juice), mixed and taken orally. Yellow fluid will pass naturally through urination. This formula was prepared by Shen Jin'ao to expel jaundice toxins.
[Various Jaundices] Fuling Shenshi Tang: Yinchen, Fuling, Zhuling, Zexie, Baizhu, Cangzhu, Chenpi, Huanglian, Shanzhi, Qinjiao, Fangfeng, Gegen.
[Collateral Stasis] Jinlingzi San: See Volume 3 on Depression.
[Chronic Jaundice] Shenzhu Jianpi Wan: See Volume 3 on Swelling.
[General Treatment] Huadan Tang: Yinchen, Cangzhu, Fuling, Zhuling, Mutong, Shanzhi, Yiren, Zexie. For Wine Jaundice, add Gegen; for Female Labor Jaundice, add Danggui and Honghua.
[General Treatment] Danggui Baizhu Tang: Danggui, Baizhu, Fuling, Banxia, Qin, Zhi, Gancao, Yinchen, Zaoren, Qianhu.
[Warming and Tonifying] Shenqi Wan: See Volume 2 on Deficiency Damage.
[Dampness Percolation] Jiajian Wuling San: Wuling San plus Yinchen, minus Rougui. See Volume 1 on Warmth.
[Spleen Yang] Xiangsha Liujunzi Wan: See Volume 3 on Vomiting.
[Female Labor] Ershi San: Huashi, Shigao, ground equally into powder, taken with Maike juice.
[Yin Tonifying) Liuwei Wan: See Volume 1 on Wind Stroke.
[Yellow Puffiness] Sibao Dan: Shijunzirou (2 liang), Binglang, Nanting (each 1 liang), honey pills. Add Maiya if eating raw rice; add Xicha if drinking tea; add Etu if eating soil; add Heitan if eating charcoal; take with sugar water.
[Food Retention] Baohe Wan: See Volume 2 on Phlegm-Fluids.
[Yellow Puffiness] Lüfan Wan: Lüfan (stir-fried white), Wubeizi (stir-fried black), Shenqu (stir-fried yellow), Zhensha (quenched in vinegar), paste with ginger juice and jujube meat into pills, taken with wine.
[Yellow Puffiness] Tuijin Wan: Zhensha, Xiangfu (each 6 liang), Baizhu, Cangzhu (each 2.5 liang), Chenpi, Shenqu, Maiya (each 1.5 liang), Houpo, Gancao (each 1 liang), paste with flour into pills, taken with rice soup.
[Depletion of Strength] Shen's Shuangsha Wan: Zhensha (4 liang, stir-fried red and quenched in vinegar), Sharen (1 liang, raw ground), Xiangfu (processed with urine, 5 qian), Zaofan (wrapped in dough and roasted red, 1 liang), DaMai fen (3 sheng), Muxiang (raw ground, 1 liang), Yuanzao (1 jin), cooked with meat into pills.