凡妊娠胎气不和,上凑心腹,满痛难忍,谓之子悬。以紫苏散治之。
紫苏散
紫苏 陈皮 白术 腹皮 当归 川芎(各等分) 人参 甘草(各减半) 姜(五片) 葱白(五寸)
水煎,空心服。一方以莲房烧灰,酒送下。
安胎顺气饮
即前方去腹皮,加砂仁三粒,木香三分,磨汁,加姜煎。
按∶受孕至三五个月,斯时相火养胎,火盛胎热,则气逆凑心,多有此症。
凡妊娠心惊胆怯,烦闷不安,名曰子烦。宜服竹叶安胎饮。
竹叶安胎饮
人参(三分) 白术 条苓 当归(各二钱) 枣仁 远志(各八分) 陈皮(三分) 川芎(七分) 生甘草
(四分) 生地(钱半) 麦冬(一钱) 竹叶(十片)
姜枣引。有痰,加竹沥、姜汁。虚甚,人参倍用。泻,加芡实,减生地。
按∶此症亦多在四五个月之时,相火用事,或因夏令君火大行,俱能乘肺,以致烦躁。汤建中云∶因相火者,
加知母。因君火者,加川连。
凡妊娠子嗽,因外感伤寒者,参苏饮去人参、半夏,加桑皮、杏仁。因火乘肺金者,二陈汤去半夏,加芩、
连、枳、桔、贝母。痰而喘者,加蒌仁、前胡、桑皮。如咳嗽吐血不止者,用生地饮,如风壅相攻,胸满久嗽者,
用百合散。
加减参苏饮
苏叶 杏仁 橘红(各一钱) 枳壳(炒,七分) 前胡(八分) 木香(三分) 桔梗 干葛(各七分)
桑皮(七分) 甘草(四分)
水煎服。喘,加蒌仁二钱。
加减二陈汤
枯芩(二钱) 川连 橘红 川贝 茯苓 桑皮(各一钱) 前胡(七分) 枳壳(八分) 甘草(五分)
栝蒌(一钱)
生地饮
生地(三钱) 犀角(三分) 白芍 知母 天冬 麦冬(各二钱) 黄芩(八分) 桔梗(八分) 当归
(二钱) 紫苑(一钱五分) 甘草(四分)
喘,加栝蒌一钱。
百合散
百合(二钱) 桑皮(七分) 前胡(八分) 桔梗(七分) 芍药(一钱) 赤苓(八分) 贝母(一钱)
橘红(一钱) 甘草(五分)
生姜引,水煎服。或加紫苑、款冬。
凡是妊娠期间胎气不和,向上冲逆至心腹部,导致胀满疼痛难以忍受的,称为“子悬”。用紫苏散来治疗。
紫苏散
紫苏、陈皮、白术、大腹皮、当归、川芎(各取等量),人参、甘草(各取一半量),生姜(五片),葱白(五寸)。
用水煎煮,空腹服用。另一方法是将莲房烧成灰,用酒送服。
安胎顺气饮
即在前方基础上去掉大腹皮,加入砂仁三粒、木香三分(磨成汁),再加入生姜煎煮。
按语:受孕到三至五个月时,此时相火(维持生命活动的动力之火)滋养胎儿,如果火势旺盛导致胎热,就会引起气机上逆冲犯心胸,多有这种症状。
凡是妊娠期间心惊胆怯,烦闷不安的,名叫“子烦”。适宜服用竹叶安胎饮。
竹叶安胎饮
人参(三分)、白术、黄芩、当归(各二钱),酸枣仁、远志(各八分),陈皮(三分),川芎(七分),生甘草(四分),生地黄(一钱半),麦冬(一钱),竹叶(十片)。
以生姜、大枣为引。如果有痰,加入竹沥和姜汁。虚损严重的,加倍使用人参。如果有腹泻,加入芡实,减少生地黄用量。
按语:此症也多发生在四至五个月之时,相火当令,或者因为夏季君火(心火)盛行,都能乘袭肺脏,导致烦躁。汤建中说:如果是因相火引起的,加入知母;如果是因君火引起的,加入黄连。
凡是妊娠期间的咳嗽(子嗽),如果是由于外感伤寒引起的,用参苏饮去掉人参、半夏,加入桑白皮、杏仁。如果是因火邪乘袭肺金引起的,用二陈汤去掉半夏,加入黄芩、黄连、枳壳、桔梗、贝母。如果伴有痰多气喘,加入瓜蒌仁、前胡、桑白皮。如果咳嗽吐血不止,用地黄饮。如果像风邪壅盛相互攻冲,胸满且久咳不愈的,用百合散。
加减参苏饮
苏叶、杏仁、橘红(各一钱),枳壳(炒制,七分),前胡(八分),木香(三分),桔梗、干葛(各七分),桑白皮(七分),甘草(四分)。
用水煎服。气喘的,加入瓜蒌仁二钱。
加减二陈汤
枯黄芩(二钱),黄连、橘红、川贝母、茯苓、桑白皮(各一钱),前胡(七分),枳壳(八分),甘草(五分),瓜蒌(一钱)。
生地饮
生地黄(三钱),犀角(三分),白芍、知母、天冬、麦冬(各二钱),黄芩(八分),桔梗(八分),当归(二钱),紫菀(一钱五分),甘草(四分)。
气喘的,加入瓜蒌一钱。
百合散
百合(二钱),桑白皮(七分),前胡(八分),桔梗(七分),芍药(一钱),赤茯苓(八分),贝母(一钱),橘红(一钱),甘草(五分)。
以生姜为引,用水煎服。也可以加入紫菀、款冬花。
Whenever the fetal qi is disharmonious during pregnancy, rushing upward to the heart and abdomen, causing distension and unbearable pain, it is called "Zi Xuan" (Fetal Suspension). It is treated with Zisu San.
Zisu San
Perilla Leaf (Zi Su), Tangerine Peel (Chen Pi), Atractylodes Macrocephala Rhizome (Bai Zhu), Areca Peel (Fu Pi), Angelica Sinensis Radix (Dang Gui), Ligusticum Chuanxiong Rhizome (Chuan Xiong) (equal parts each); Ginseng Radix et Rhizoma (Ren Shen), Licorice Root (Gan Cao) (half dose each); Ginger (five slices), Scallion White (Cong Bai) (five cun).
Decoct in water and take on an empty stomach. Another method is to burn Lotus Seed Pod (Lian Fang) to ash and swallow with wine.
Ante-natal Calming and Qi-Regulating Decoction (Antai Shunqi Yin)
This is the previous formula minus Areca Peel (Fu Pi), plus three grains of Amomum Villosum Fruit (Sha Ren) and 3 fen of Aucklandia Root (Mu Xiang) ground into juice, added with ginger for decoction.
Note: From conception to three or five months, at this time, Ministerial Fire (Xiang Huo) nourishes the fetus. If fire is excessive causing fetal heat, qi rebels and rushes to the heart, often resulting in this syndrome.
Whenever a pregnant woman experiences fright, timidity, restlessness, and uneasiness, it is named "Zi Fan" (Pregnancy-related Irritability). It is suitable to take Zhuye Antai Yin.
Zhuye Antai Yin (Bamboo Leaf Ante-natal Calming Decoction)
Ginseng Radix et Rhizoma (Ren Shen) (3 fen), Atractylodes Macrocephala Rhizome (Bai Zhu), Scutellaria Baicalensis Root (Tiao Ling), Angelica Sinensis Radix (Dang Gui) (each 2 qian); Soursop Seed (Zao Ren), Polygala Tenuifolia Root (Yuan Zhi) (each 8 fen); Tangerine Peel (Chen Pi) (3 fen), Ligusticum Chuanxiong Rhizome (Chuan Xiong) (7 fen); Raw Licorice Root (Sheng Gan Cao) (4 fen), Rehmannia Glutinosa Root (Sheng Di Di) (1.5 qian), Ophiopogon Japonicus Tuber (Mai Dong) (1 qian), Bamboo Leaves (Zhu Ye) (10 leaves).
Use Ginger and Jujube as guides. If there is phlegm, add Bamboo Sap (Zhu Li) and Ginger Juice. If deficiency is severe, double the dosage of Ginseng Radix et Rhizoma. If there is diarrhea, add Euryale Seed (Qian Shi) and reduce Rehmannia Glutinosa Root.
Note: This syndrome also mostly occurs around four to five months. When Ministerial Fire is active, or due to the prevalence of Sovereign Fire (Jun Huo - Heart Fire) in summer, they can invade the Lung, leading to irritability. Tang Jianzhong stated: For cases caused by Ministerial Fire, add Anemarrhena Rhizome (Zhi Mu). For cases caused by Sovereign Fire, add Coptis Chinensis Rhizome (Chuan Lian).
For pregnancy-related cough (Zi Sou), if caused by external contraction of Cold Damage (Shang Han), use Shen Su Yin removing Ginseng Radix et Rhizoma and Pinellia Tuber (Ban Xia), adding Mulberry Root Bark (Sang Pi) and Apricot Kernel (Xing Ren). If caused by Fire invading Metal (Lung), use Er Chen Tang removing Pinellia Tuber (Ban Xia), adding Scutellaria Baicalensis Root (Qin), Coptis Chinensis Rhizome (Lian), Aurantium Fructus Immaturus (Zhi), Platycodon Grandiflorus Root (Jie), and Fritillaria Thunbergii Bulb (Bei Mu). If accompanied by phlegm and wheezing, add Trichosanthes Seed (Lou Ren), Peucedanum Root (Qian Hu), and Mulberry Root Bark (Sang Pi). If coughing and hemoptysis persist, use Dihuang Yin. If wind-phlegm obstruction attacks mutually, causing chest fullness and chronic cough, use Baihe San.
Modified Shen Su Yin
Perilla Leaf (Su Ye), Apricot Kernel (Xing Ren), Orange Peel (Ju Hong) (each 1 qian), Aurantium Fructus Immaturus (Zhi Qiao) (stir-fried, 7 fen), Peucedanum Root (Qian Hu) (8 fen), Aucklandia Root (Mu Xiang) (3 fen), Platycodon Grandiflorus Root (Jie Geng), Kudzu Root (Gan Ge) (each 7 fen), Mulberry Root Bark (Sang Pi) (7 fen), Licorice Root (Gan Cao) (4 fen).
Decoct in water and take. For wheezing, add Trichosanthes Seed (Lou Ren) 2 qian.
Modified Er Chen Tang
Scutellaria Baicalensis Root (Ku Qin) (2 qian), Coptis Chinensis Rhizome (Chuan Lian), Orange Peel (Ju Hong), Fritillaria Thunbergii Bulb (Chuan Bei), Poria (Fu Ling), Mulberry Root Bark (Sang Pi) (each 1 qian), Peucedanum Root (Qian Hu) (7 fen), Aurantium Fructus Immaturus (Zhi Qiao) (8 fen), Licorice Root (Gan Cao) (5 fen), Trichosanthes Fruit (Gua Lou) (1 qian).
Dihuang Yin
Rehmannia Glutinosa Root (Sheng Di Di) (3 qian), Rhino Horn (Xi Jiao) (3 fen), White Peony Root (Bai Shao), Anemarrhena Rhizome (Zhi Mu), Asparagus Tuber (Tian Dong), Ophiopogon Japonicus Tuber (Mai Dong) (each 2 qian), Scutellaria Baicalensis Root (Huang Qin) (8 fen), Platycodon Grandiflorus Root (Jie Geng) (8 fen), Angelica Sinensis Radix (Dang Gui) (2 qian), Aster Tataricus Root (Zi Wan) (1.5 qian), Licorice Root (Gan Cao) (4 fen).
For wheezing, add Trichosanthes Fruit (Gua Lou) 1 qian.
Baihe San
Lily Bulb (Bai He) (2 qian), Mulberry Root Bark (Sang Pi) (7 fen), Peucedanum Root (Qian Hu) (8 fen), Platycodon Grandiflorus Root (Jie Geng) (7 fen), Peony Root (Shao Yao) (1 qian), Red Poria (Chi Ling) (8 fen), Fritillaria Thunbergii Bulb (Bei Mu) (1 qian), Orange Peel (Ju Hong) (1 qian), Licorice Root (Gan Cao) (5 fen).
Use Ginger as a guide, decoct in water and take. Can also add Aster Tataricus Root (Zi Wan) and Winter Flower Bud (Kuan Dong).