(杀血心痛附)
〔大法〕
〔丹〕紫色成块者血热,四物加黄连、柴胡之类。气虚血虚者,皆于四物内加参、 。
急则治其标,白芷汤调百草霜,甚者棕榈灰,后用四物加炒干姜调理。因劳者,用人参带
升补药。因热者,用黄芩。因寒者,用炒干
姜。
〔戴〕血大至曰崩中,或清或浊,或纯下瘀血,或腐,势不可止,证状非一,所感
亦异,甚则头目昏晕,四肢厥冷,并宜胶艾汤咽震灵丹,佐以三灰散。或以童子小便煎
理中汤,或以沉香降气汤加入百草霜,米饮调下。血崩甚而腹痛,人多疑恶血未尽,又
见血色瘀黑,愈信恶血之说,不敢止截。大凡血之为患,欲出未出之际,停在腹中,即
成瘀色,难尽以瘀为恶,又焉知瘀之不为虚冷乎?若必待见瘀血之后截之,恐并与人无
之矣。此腹痛更有说瘀而腹痛,血通而痛止,崩而腹痛,血住则痛止,宜芎归汤加干姜、熟
附一钱,止其血而痛自止,仍以刺花绣拭黑片烧灰研末,米饮调下。一方,以毛蟹壳烧
存性,米饮下。亦有以早黄麻根烧灰为末,米饮下。
〔薛〕经云∶阴虚阳搏,谓之崩。又云∶阳络伤则血外溢,阴络伤则血内溢。又云∶脾
统血,肝藏血。其为患因脾胃虚损,不能摄血归源。或因肝经有火,血得热而下行。或
因肝经有风,血得风而妄行。或因怒动肝火,血热而沸腾。或因脾经郁结,血伤而不归经。
或因悲哀太过,胞络伤而下崩。治疗之法∶脾胃虚弱者,六君子汤加当归、川芎、柴胡。脾
胃虚陷者,补中益气汤加酒炒芍药、山栀。肝经血热者,四物汤加柴胡、山栀、苓、术。肝
经风热者,加味逍遥散,或小柴胡汤加山栀、芍药、丹皮。若怒动肝火,亦用前药。脾经
郁火者,归脾汤加山栀、柴胡、丹皮。哀伤胞络者,四君子汤加柴胡、升麻、山栀。故
东垣、丹溪诸先生云∶凡下血证须用四君子以收功,斯言厥有旨哉。若大去血后,毋以
脉诊,当急用独参汤救之。其发热、潮热、咳嗽、脉数,乃是元气虚弱,假热之脉也,尤
当用人参之类。此等证候,无不由脾胃先损,故脉洪大。察其有胃气受补则可救,设用寒
凉之药,复伤脾胃生气,反不能摄血归源,是速其危也。
《经验》、《简要》治崩中等证。冷者,脉紧细,手足寒,红去、淡黑或五色,当归
建中加白龙骨、血竭、附子,下紫石英丸、震灵丹。灸火。热者,脉洪,四肢温,心烦
口苦燥,血沸而成,用黄芩汤、荆芥散,或清心莲子饮加竹沥、生地黄汁,甚者,生地
黄汁磨京墨、百草霜冷服。虚者,胶艾汤加麦门冬、鹿茸、龙骨、酸枣仁,或养荣汤
加龙骨、血竭,送震灵丹。实者,腹中痛,煮附丸、四物汤加香附子。心虚者,恍忽
多梦,健忘,舌强,小便多,面红盗汗,柏子仁汤、酸枣仁汤加龙骨、京墨、百草霜,吞
灵砂丹。又灵砂、当归、莲肉、龙骨、枣肉丸,参汤送下。崩中作麝香、当归,香者,心
气已散,急服灵砂、龙骨等。
有田妇崩中,断下者,用大芜根酒煎,清早服。生麦中,如蓬蒿花。或云∶即蓟根也。
《产宝》分阴崩、阳崩。受热而赤,谓之阳崩。受冷而白,谓之阴崩。
胶艾汤 治阳崩不止,小腹疼痛。(见前月水不断条。)
固经丸 治阴崩不止。
艾叶(醋炒) 鹿角霜 伏龙肝 干姜(各等分为末)
上熔鹿角胶和药乘热丸,食后淡醋汤下五十丸。
丹溪云∶涎郁胸中,清气不升,故经脉壅遏而降下,非开涎不足以行气,非气升则
血不能归隧道。此论血泄之义甚明,盖开胸膈浊涎则清气升,清气升则血归隧道不崩矣。
故其证或腹满如孕,或脐腹 痛,或血结成片,或血出则快,止则闷,或脐上动。其治
法宜开结痰,行滞气,消污血。
〔开痰〕
江氏妇三十岁,坠胎后血不止,食少中满,倦怠不起,躁烦,六脉沉伏而数,重取
微弦。予作怒气伤肝,感动胃气。二陈加川芎、白术、缩砂,二十帖而安。
〔仲〕旋复花汤 治半产漏下,脉弦而
大。
旋复花(三两) 葱(十四茎) 新绛(少许)
上三味,以水三升,煮取一升,顿服之。(《本草》云∶旋复主留饮结气。)
半夏丸 (《直指》)治下血、吐血、崩中、带下,痰喘急满,虚肿。亦消宿瘀百病。
圆白半夏,刮净捶扁,姜汁调飞白面作饼,包,炙黄色,去面取半夏作末。
米糊为丸,绿豆大,每服十丸,温熟水下。芎归汤、沉香降气汤各半煎送下。止血
之要药。
〔千〕治妇人崩中下血不止。以衣中白鱼、僵蚕等分为末,以井花水服之,日三服,
瘥。
上三方开痰。
〔行气〕
〔罗〕备金散 治妇人血崩不止。
香附子(四两,炒) 当归尾(一两二钱) 五灵脂(一两,炒)
上为细末,每服五钱,醋汤调,空心服立效。
〔本〕治下血不止,或成五色崩漏。用香附子舂去皮毛,中断之,略炒为末,每服
二钱,清米饮调下。此方徐朝奉传。其内人有是疾,遍服药不效,后服此遂愈。久服为
佳。亦治产后腹痛,大是妇人仙药,常服益血调气。
〔大〕煮附丸(见前调经平剂。一方∶用香附子、白芷为丸。)
缩砂散 治血崩。用缩砂仁不以多少,于新瓦上炒香为细末,米饮调下三钱。
上四方行滞气。
〔消污血〕
〔世〕治血崩。用干荷叶浓煎汤一碗,空心服之立愈。或调醋炒香附末,尤妙。
五灵脂散 治妇人血崩,及治男子脾积气。
五灵脂(不以多少,炒令烟尽,研末)
上为末,每服一钱,温酒调下。此药兼能解毒及蛇蝎蜈松咬,涂伤处立愈。一方∶
每服三钱,水酒、童便各半盏,煎至八分,通口服,名抽刀散。治产后有病,服三服,散
恶血或心腹、胁肋、脚痛不可忍者。或止用童子小便尤佳。或中风,即入草乌头半钱同
煎。亦治肠风下血,如不饮酒者,煎乌梅柏叶汤调下。如心烦口干渴者,加蒲黄炒减半。
一方∶烧存性,霹雳酒下。然此药气恶难吃,烧之存性极妙。一方∶治妇人经血不
止,加当归两片,酒一盅,与药末同煎服。昔亲戚黄守正卿为和剂局日,内子凌夫人忽苦
此疾危殆,百药不效,偶得此方,旋服遂愈。
〔云〕治血崩不止。
五灵脂二钱,炒热,加当归酒同煎,或水酒、童便各半盏同煎服。一方∶五灵脂
半生半熟为末,酒调服。一方∶水煎五灵脂半干,去渣澄清,再煎成膏,入神曲末为
丸,如桐子大,空心温酒下二、三十丸,便止。
又方∶鹿茸(醋炙) 当归(各二钱) 蒲黄(半两,炒)
上为末,温酒调下五钱匕,日三服。
〔仲〕桂枝茯苓丸 治妇人有 在脐上动,下血不止。(方见胎动下血。)
上四方消污血。
〔补养〕
〔垣〕当归芍药汤 治妇人经脉漏下不止,其色鲜红。时值七月处暑之间,先因劳
役,脾胃虚弱,气短逆,自汗不止,身热闷乱,恶见饮食,亦不思食,沉困懒倦,四肢
无力,大便时泻。后复因心气不足,其经脉再下不止,惟觉气下脱,其元气逆上全无,惟
觉心腹中气不行,气短少不能言,是无力以言,非懒语也。此药主之。
黄 (一两半) 白术 苍术(泔浸,去皮) 当归身 白芍药(各五钱) 甘草(炙)
生地黄(各三分) 柴胡(二分) 熟地黄 陈皮(去白,各五分)
上十味为粗末,作二服,水煎去滓,热服,空心。一服之后,渐减。次日诸证悉去,
顿喜饮食。所以者何?盖气通而闻饮食之香,得平康故也。
〔薛〕一妇人面黄或赤,觉腰间或脐下作痛,四肢困倦,烦热不安,经行先发寒热,
两肋如束,血涌如崩。此脾胃亏损,元气下陷,与相火湿热所致。用补中益气加防风、芍
药、炒黑黄柏,间以归脾汤调补,而血始归经。
汪石山治一妇年逾四十,形色苍紫,忽病血崩,医者或用凉血,或用止涩,俱罔效。
诊之六脉皆沉濡而缓,按之无力,乃气病,非血病也。当用甘温之剂,健脾理胃,使胃气
上腾,血循经络,则元复崩矣。遂用补中益气汤多加参、 ,兼服参苓白术散,崩果愈。
《金匮》胶艾汤 治劳伤血气,月水过多,淋沥漏下,连日不止,脐腹疼痛,及妊娠将
摄失宜,胎动不安,腹痛下坠,或劳伤胞络,胞阻漏血,腰痛闷乱;或因损动,胎上抢心,
奔冲短气,及因产乳冲任气虚,不能约制,延引日月,渐成羸瘦。(方见前月水不断条。)
〔薛〕一妇人久患血崩,肢体消瘦,饮食到口,但闻腥臊,口出津液,强食少许,腹
中作胀,此血枯之证,肺、肝、脾、胃亏损之患。用八珍汤、乌贼鱼骨丸兼服两月而经
行,百余剂而康宁如旧矣。
柏子仁汤 治妇人忧思过度,劳伤心经,不能藏血,遂致崩中下血不止。
柏子仁(炒) 香附子(炒、去毛) 芎 鹿茸(火燎去毛,酒蒸焙) 茯神(去皮、木)
当归(各一钱半) 阿胶 小草(各一钱) 川续断(二钱) 甘草(炙,半钱)
上作一服,水二盅,生姜五片,煎至一盅,空心服。
〔补脾升阳〕
〔垣〕经水漏不住有二,补前人之阙。
妇人脾胃虚损,致命门脉沉细而数疾,或沉弦而洪大有力,寸关脉亦然,皆由脾胃有
亏,下陷于肾,与相火相合,湿热下迫,经漏不止,其色紫黑,如夏月腐肉之臭。中有
白带者,脉必弦细,寒作于中。有赤带者,其脉洪数,病热明矣。必腰痛或脐下痛,临经
欲行而先发寒热往来,两胁急缩,兼脾胃证出见,或四肢困热,心烦闷不得眠卧,心下
急,宜大补脾胃而升降气血,可一服而愈。或先贵而后贱,或先富而后贫,病名脱营者,心
气不足,其火大炽,旺于血脉之中,又致脾胃饮食失节,火乘其中,形质肌肉颜色似不
病者,此心病也。不形于脉,故脾胃饮食不调,其证显矣,而经水不时而下,或适来适
断,暴下不止。治当先说恶死之言,劝论令惧死而心不动,以大补气血之剂,补养脾胃,
微加镇坠心火之药,治其心,补阴泻阳,经自止矣。《痿论》云∶悲哀太甚则胞络绝,胞
络绝则阳气内动,发则心下崩,数溲血也,故经曰∶大经空虚,发则肌痹,传为脉痿。此
之谓也。
益胃升阳汤 治血脱益气,古人之法也。先补胃气以助生长,故曰阳生阴长。诸甘药
为之先务,举世皆以为补气,殊不知甘能生血,此阳生阴长之理也。故先理胃气,人之
一身,纳谷为宝。
黄 (二钱) 人参(有嗽者去之) 神曲(炒,各一钱半) 升麻 柴胡(各五分)
白术(三钱) 当归身(酒浸) 甘草(炙) 陈皮(各一钱) 生黄芩(二钱,泻盛暑之伏
金肺逆,秋凉不用) 一方用生地黄。
上为粗末,每服三钱或五钱,如食添再加之,如食减,已定三钱内更减之,不可多
服。每服二钱,水煎去滓,热服。如腹痛,每服加白芍药二分,中桂少许。如渴、口干,加
干葛二分。如嗽,去人参,服不计时候。(盖先服此益胃气升阳汤不止,却服后方柴胡调
经汤,大举大升之也。)
〔升阳〕
宣德侯经历家人病崩漏,医莫能效。切脉之后,且以纸疏其证至四十余种,为制调
经升阳除湿汤疗之,明日而十减其八,前后五六日良愈。
调经升阳除湿汤 治女子漏下恶血,月
事不调,或暴崩不止,多下水浆之物。皆由饮食不节,或劳伤形体,或素有心气不足,因饮酒劳倦,致令
心火乘脾,其人必怠情嗜卧,四肢不收,困倦乏力,无气以动,气短上气,逆急上冲,其脉缓而弦急,按
之洪大,皆中指下得之,脾土受邪也。脾主滋荣周身者也,心主血,血主脉,二者受邪,病皆在脉。脉
者血之府也,脉者人之神也。心不主令,胞络代之,故曰心之脉,主属心系。心系者胞络、命门之脉
也,主月事、主孕,皆由脾胃虚而心胞乘之,故漏下血水不调也。况脾胃为血气阴阳之根蒂,当除湿
去热,益风气上伸以胜其湿。又云∶火郁则发之。
柴胡 防风 甘草(炙) 本 升麻(各一钱) 羌活 苍术 黄 (各一钱半) 独活 当归(酒
浸,各五分) 蔓荆子(七分)
上 咀,水五大盏,煎至一大盏,去滓稍热服,空心。服药毕,待少时以早膳压之,
可一服而已。如灸足太阴脾经中血海穴二七壮或三七壮,立已。此药乃从权衡之法,用风胜湿,
为胃气下陷而气迫于下,以救其血之暴崩也。若病愈,经血恶物已尽,主病虽除,后必须以黄 、甘草、
人参、当归之类数服以补之,于补气升阳汤中加和血药是也。若经血气恶物下之不绝,尤宜救其根
源,治其本经,只益脾胃,退心火之亢,乃治其根蒂也。若遇夏月白带下脱漏不止,宜用此汤,
一服立止。
柴胡调经汤 治经水不止,鲜血,项筋急,脑痛,脊骨强痛,不思饮食。
羌活 独活 本 升麻(各五分) 苍术(一钱) 柴胡根(七分) 葛根 当归身
甘草(炙,各三分) 红花(少许)
上 咀,作一服,水煎去滓,稍热空心服,微汗立止。
(杀血心痛附)
〔大法〕
〔朱丹溪〕血色紫黑且有血块,属于血热,可用四物汤加入黄连、柴胡等药物。气虚或血虚者,均在四物汤中加入人参、[白术]。(注:原文此处缺字,据中医常规补为白术,翻译时保留原意结构,括号内解释)紧急情况下治其标症,用白芷汤调服百草霜,重症者用棕榈灰,之后再用四物汤加入炒干姜进行调理。因劳累所致者,用人参配合具有升提补益作用的药物。因热邪所致者,使用黄芩。因寒邪所致者,使用炒干姜。
〔戴元礼〕血量极大称为崩中,经血或清稀或浑浊,或纯下瘀血,或腐烂,势态无法停止,症状不一,致病原因也各异,严重时会头晕目眩,四肢厥冷,均宜服用胶艾汤并吞服震灵丹,辅助以三灰散。或者用童子小便煎煮理中汤,或者在沉香降气汤中加入百草霜,用米饮送服。血崩严重且伴有腹痛,人们多怀疑是恶血未尽,又见血色瘀黑,更加相信恶血的说法,不敢使用止血药。大凡血液为患,在欲出未出之际,停留在腹中,就会变成瘀色,不能一概认为瘀血就是恶血,又怎知瘀血不是由于虚冷造成的呢?如果一定要等到出现瘀血之后再止血,恐怕会将人体正常的血液也止没了。这腹痛还有另一种说法:如果是瘀血阻滞引起的腹痛,血脉通畅则疼痛停止;如果是崩漏引起的腹痛,血止住则疼痛停止,适宜用芎归汤加入干姜、熟附子一钱,止住血后疼痛自然停止,另外可以用刺花绣擦拭过的黑片烧成灰研末,用米饮调服。另一方法,将毛蟹壳烧至存性,用米饮送服。也有用早黄的麻根烧成灰研末,用米饮送服的。
〔薛己〕《内经》说:阴虚阳搏,称为崩。又说:阳络受伤则血液外溢,阴络受伤则血液内溢。又说:脾统摄血液,肝贮藏血液。其发病原因是脾胃虚损,不能摄血归源。或者因为肝经有火,血液受热而下行。或者因为肝经有风,血液受风而妄行。或者因为愤怒触动肝火,血液受热沸腾。或者因为脾经郁结,血液受损而不归经。或者因为悲哀过度,胞络受伤而下部崩漏。治疗方法:脾胃虚弱者,用六君子汤加入当归、川芎、柴胡。脾胃虚陷者,用补中益气汤加入酒炒芍药、山栀。肝经血热者,用四物汤加入柴胡、山栀、茯苓、白术。肝经风热者,用加味逍遥散,或小柴胡汤加入山栀、芍药、丹皮。若是愤怒触动肝火,也用前面的药物。脾经郁火者,用归脾汤加入山栀、柴胡、丹皮。哀伤导致胞络损伤者,用四君子汤加入柴胡、升麻、山栀。所以东垣、丹溪各位先生说:凡是下血证候必须用四君子汤来收功,这话很有深意啊。如果在大量失血之后,不要依赖脉诊,应当紧急使用独参汤来抢救。那些发热、潮热、咳嗽、脉数等症状,乃是元气虚弱导致的假热脉象,尤其应当使用人参之类的药物。这些证候,无不是由脾胃先受损,所以脉象洪大。观察其是否有胃气能够受补,如果可以则可以救治,假如使用寒凉的药物,再次损伤脾胃的生气,反而不能摄血归源,这是加速其死亡啊。
《经验方》、《简要济众方》治疗崩中等证候。属冷者,脉象紧细,手足寒冷,血色红、淡黑或五色杂下,用当归建中汤加入白龙骨、血竭、附子,送服紫石英丸、震灵丹。施灸。属热者,脉象洪大,四肢温暖,心烦口苦干燥,血液沸腾而成,用黄芩汤、荆芥散,或者清心莲子饮加入竹沥、生地黄汁,重症者,用生地黄汁磨京墨、百草霜冷服。属虚者,用胶艾汤加入麦门冬、鹿茸、龙骨、酸枣仁,或者养荣汤加入龙骨、血竭,送服震灵丹。属实者,腹中疼痛,用煮附丸、四物汤加入香附子。心虚者,恍惚多梦,健忘,舌强,小便频多,面红盗汗,用柏子仁汤、酸枣仁汤加入龙骨、京墨、百草霜,吞服灵砂丹。又有灵砂、当归、莲肉、龙骨、枣肉制成的丸药,用参汤送服。崩中若闻到麝香、当归的香气,说明心气已散,急服灵砂、龙骨等药。
有一位农妇患崩中断下,用大芜根酒煎,清晨服用。生长在麦田中,像蓬蒿花一样。有人说:就是蓟根。
《产宝》分为阴崩、阳崩。受热而血色赤红,称为阳崩。受冷而血色白,称为阴崩。
胶艾汤 治疗阳崩不止,小腹疼痛。(见前文月水不断条。)
固经丸 治疗阴崩不止。
艾叶(醋炒) 鹿角霜 伏龙肝 干姜(各等分研为末)
上面将鹿角胶熔化,和入药粉,趁热制成丸药,饭后用淡醋汤送服五十丸。
丹溪说:痰涎郁积在胸中,清气不升,所以经脉壅塞阻滞而降下,不开除痰涎不足以行气,不提升气机则血液不能回归脉络。这个论述对血泄的道理非常明白,大概开通胸膈的浊涎则清气上升,清气上升则血液回归脉络不再崩漏了。所以他的证候有的腹部胀满如怀孕状,或者脐腹疼痛,或者血结成块,或者出血时感觉爽快,血止住则感到闷堵,或者脐上跳动。治疗方法适宜开通结聚的痰,运行滞气,消除污血。
〔开痰〕
江氏妇人三十岁,堕胎后血不止,食少中脘胀满,倦怠不起,烦躁,六脉沉伏而数,重按微弦。我认为是怒气伤肝,感动胃气。用二陈汤加入川芎、白术、缩砂,二十帖后安定。
〔张仲景〕旋复花汤 治疗半产后漏下,脉象弦而大。
旋复花(三两) 葱(十四茎) 新绛(少许)
上面三味药,用水三升,煮取一升,一次性服下。(《本草》说:旋复主治留饮结气。)
半夏丸 (《直指方》)治疗下血、吐血、崩中、带下,痰喘急满,虚肿。也能消除宿瘀百病。
选用圆白半夏,刮净捶扁,用姜汁调和飞白面做成饼,包裹,烤至黄色,去掉面取半夏研末。
用米糊做成丸药,绿豆大小,每次服十丸,温熟水送下。也可用芎归汤、沉香降气汤各半煎送服。是止血的要药。
〔千金方〕治疗妇人崩中下血不止。用衣中白鱼、僵蚕等分研末,用井花水送服,每日三次,痊愈。
上面三方是开通痰结的。
〔行气〕
〔罗谦甫〕备金散 治疗妇人血崩不止。
香附子(四两,炒) 当归尾(一两二钱) 五灵脂(一两,炒)
上面研为细末,每次服五钱,醋汤调服,空腹服用立即见效。
〔本方〕治疗下血不止,或成五色崩漏。用香附子舂去皮毛,折断,略炒为末,每次服二钱,清米饮调下。此方由徐朝奉传来。他的家中有此病的人,遍服药无效,后来服此方遂愈。长期服用为佳。也治疗产后腹痛,是大大的妇人仙药,常服益血调气。
〔大剂〕煮附丸(见前调经平剂。一方:用香附子、白芷为丸。)
缩砂散 治疗血崩。用缩砂仁不论多少,在新瓦上炒香为细末,米饮调下三钱。
上面四方是运行滞气的。
〔消污血〕
〔世医〕治疗血崩。用干荷叶浓煎一碗汤,空腹服用立即痊愈。或者调服醋炒香的香附末,尤其妙。
五灵脂散 治疗妇人血崩,及治疗男子脾积气。
五灵脂(不论多少,炒令烟尽,研末)
上面研为末,每次服一钱,温酒调下。此药兼能解毒及蛇蝎蜈蚣咬伤,涂于伤处立即痊愈。一方:每次服三钱,水酒、童便各半盏,煎至八分,通口服,名叫抽刀散。治疗产后有病,服三服,消散恶血或心腹、胁肋、脚痛不可忍者。或者只用童子小便尤佳。或者中风,即加入草乌头半钱同煎。也治疗肠风下血,如果不饮酒者,煎乌梅柏叶汤调下。如果心烦口干渴者,加蒲黄炒减半。一方:烧至存性,霹雳酒送下。然而此药气味恶臭难吃,烧至存性极妙。一方:治疗妇人经血不止,加当归两片,酒一盅,与药末同煎服。以前亲戚黄守正卿在和剂局任职时,内子凌夫人忽然苦于此疾危殆,百药无效,偶然得到此方,随即服用遂愈。
〔云〕治疗血崩不止。
五灵脂二钱,炒热,加当归酒同煎,或者水酒、童便各半盏同煎服。一方:五灵脂半生半熟为末,酒调服。一方:水煎五灵脂半干,去渣澄清,再煎成膏,入神曲末为丸,如桐子大,空腹温酒下二、三十丸,便止。
又一方:鹿茸(醋炙) 当归(各二钱) 蒲黄(半两,炒)
上面研为末,温酒调下五钱匕,每日三次服。
〔张仲景〕桂枝茯苓丸 治疗妇人脐上有动气,下血不止。(方见胎动下血。)
上面四方是消除污血的。
〔补养〕
〔李东垣〕当归芍药汤 治疗妇人经脉漏下不止,其色鲜红。正值七月处暑之间,先前因劳役,脾胃虚弱,气短逆,自汗不止,身热闷乱,厌恶看见饮食,也不思食,沉困懒倦,四肢无力,大便时而泻。后来又因心气不足,经脉再次下血不止,只觉气下脱,其元气逆上全无,只觉心腹中气不行,气短少不能言,这是无力说话,并非懒语。此药主治。
黄 (一两半) 白术 苍术(泔浸,去皮) 当归身 白芍药(各五钱) 甘草(炙)
生地黄(各三分) 柴胡(二分) 熟地黄 陈皮(去白,各五分)
上面十味药为粗末,作两次服用,水煎去滓,热服,空腹。一服之后,逐渐减量。次日诸证悉去,顿喜饮食。为什么呢?因为气通而闻饮食之香,得平康的缘故。
〔薛己〕一个妇人面色黄或赤,觉得腰间或脐下作痛,四肢困倦,烦热不安,月经来潮前先发寒热,两肋如束,血涌如崩。这是脾胃亏损,元气下陷,与相火湿热所致。用补中益气汤加防风、芍药、炒黑黄柏,间以归脾汤调补,而血始归经。
汪石山治疗一个妇人年过四十,形色苍紫,忽然患血崩,医生或用凉血药,或用止涩药,都无效。诊察六脉皆沉濡而缓,按之无力,这是气病,非血病也。应当用甘温的药剂,健脾理胃,使胃气上腾,血循经络,则元气恢复崩止。于是用补中益气汤多加人参、[白术],兼服参苓白术散,崩果愈。
《金匮要略》胶艾汤 治疗劳伤血气,月水过多,淋沥漏下,连日不止,脐腹疼痛,以及妊娠将摄失宜,胎动不安,腹痛下坠,或劳伤胞络,胞阻漏血,腰痛闷乱;或因损动,胎上抢心,奔冲短气,以及因产乳冲任气虚,不能约制,延引日月,渐成羸瘦。(方见前月水不断条。)
〔薛己〕一个妇人久患血崩,肢体消瘦,饮食到口,但闻腥臊,口出津液,强食少许,腹中作胀,这是血枯之证,肺、肝、脾、胃亏损之患。用八珍汤、乌贼鱼骨丸兼服两月而经行,百余剂而康宁如旧矣。
柏子仁汤 治疗妇人忧思过度,劳伤心经,不能藏血,遂致崩中下血不止。
柏子仁(炒) 香附子(炒、去毛) 芎 鹿茸(火燎去毛,酒蒸焙) 茯神(去皮、木)
当归(各一钱半) 阿胶 小草(各一钱) 川续断(二钱) 甘草(炙,半钱)
上面作一服,水二盅,生姜五片,煎至一盅,空腹服。
〔补脾升阳〕
〔李东垣〕经水漏不住有二,补充前人之缺。
妇人脾胃虚损,致命门脉沉细而数疾,或沉弦而洪大有力,寸关脉亦然,皆由脾胃有亏,下陷于肾,与相火相合,湿热下迫,经漏不止,其色紫黑,如夏月腐肉之臭。中有白带者,脉必弦细,寒作于中。有赤带者,其脉洪数,病热明矣。必腰痛或脐下痛,临经欲行而先发寒热往来,两胁急缩,兼脾胃证出见,或四肢困热,心烦闷不得眠卧,心下急,宜大补脾胃而升降气血,可一服而愈。或先贵而后贱,或先富而后贫,病名脱营者,心气不足,其火大炽,旺于血脉之中,又致脾胃饮食失节,火乘其中,形质肌肉颜色似不病者,此心病也。不形于脉,故脾胃饮食不调,其证显矣,而经水不时而下,或适来适断,暴下不止。治当先说恶死之言,劝论令惧死而心不动,以大补气血之剂,补养脾胃,微加镇坠心火之药,治其心,补阴泻阳,经自止矣。《痿论》说:悲哀太甚则胞络绝,胞络绝则阳气内动,发则心下崩,数溲血也,所以经说:大经空虚,发则肌痹,传为脉痿。说的就是这个意思。
益胃升阳汤 治疗血脱益气,是古人的法则。先补胃气以助生长,所以说阳生阴长。各种甘药作为首要任务,举世皆以为补气,殊不知甘能生血,这是阳生阴长的道理。所以先理胃气,人的一身,纳谷为宝。
黄 (二钱) 人参(有嗽者去之) 神曲(炒,各一钱半) 升麻 柴胡(各五分)
白术(三钱) 当归身(酒浸) 甘草(炙) 陈皮(各一钱) 生黄芩(二钱,泻盛暑之伏金肺逆,秋凉不用) 一方用生地黄。
上面为粗末,每次服三钱或五钱,如食添再加量,如食减,已定三钱内再减量,不可多服。每次服二钱,水煎去滓,热服。如腹痛,每服加白芍药二分,中桂少许。如渴、口干,加干葛二分。如嗽,去人参,服不计时候。(盖先服此益胃气升阳汤不止,却服后方柴胡调经汤,大举大升之也。)
〔升阳〕
宣德侯经历家人的妻子患崩漏,医生都不能奏效。切脉之后,先用纸列出其证候多达四十余种,为她配制调经升阳除湿汤治疗,第二天病情减轻十分之八,前后五六日痊愈。
调经升阳除湿汤 治疗女子漏下恶血,月事不调,或暴崩不止,多下水浆之物。皆由饮食不节,或劳伤形体,或素有心气不足,因饮酒劳倦,致令心火乘脾,其人必怠惰嗜卧,四肢不收,困倦乏力,无气以动,气短上气,逆急上冲,其脉缓而弦急,按之洪大,皆中指下得之,脾土受邪也。脾主滋荣周身者也,心主血,血主脉,二者受邪,病皆在脉。脉者血之府也,脉者人之神也。心不主令,胞络代之,所以说心的脉,主属心系。心系者胞络、命门之脉也,主月事、主孕,皆由脾胃虚而心胞乘之,故漏下血水不调也。况脾胃为血气阴阳之根蒂,当除湿去热,益风气上伸以胜其湿。又说:火郁则发之。
柴胡 防风 甘草(炙) 本 升麻(各一钱) 羌活 苍术 黄 (各一钱半) 独活 当归(酒浸,各五分) 蔓荆子(七分)
上面切碎,水五大盏,煎至一大盏,去滓稍热服,空腹。服药毕,待少时以早膳压之,可一服而已。如灸足太阴脾经中血海穴二七壮或三七壮,立已。此药乃从权衡之法,用风胜湿,为胃气下陷而气迫于下,以救其血之暴崩也。若病愈,经血恶物已尽,主病虽除,后必须以黄 、甘草、人参、当归之类数服以补之,于补气升阳汤中加和血药是也。若经血气恶物下之不绝,尤宜救其根源,治其本经,只益脾胃,退心火之亢,乃治其根蒂也。若遇夏月白带下脱漏不止,宜用此汤,一服立止。
柴胡调经汤 治疗经水不止,鲜血,项筋急,脑痛,脊骨强痛,不思饮食。
羌活 独活 本 升麻(各五分) 苍术(一钱) 柴胡根(七分) 葛根 当归身
甘草(炙,各三分) 红花(少许)
上面切碎,作一服,水煎去滓,稍热空心服,微汗立止。
(Attached: Heart Pain Caused by Severe Blood Loss)
[General Principles]
[Zhu Danxi] If the blood is purple and forms clots, it indicates heat in the blood. Use Siwu Tang (Four Substances Decoction) added with Huanglian (Coptis Rhizome) and Chaihu (Bupleurum Root), etc. For those with Qi deficiency or Blood deficiency, add Renshen (Ginseng Radix) and [Baizhu (Atractylodes Macrocephala Rhizome)] within Siwu Tang. In emergencies, treat the branch symptoms first: use Baizhi Tang (Angelica Dahurica Decoction) to mix with Baicaoshuang (Soot from Hundred Herbs Stove), or for severe cases, Zongluyhui (Ash of Palm Frond). Afterwards, regulate with Siwu Tang added with Chao Ganjiang (Stir-fried Dried Ginger). For cases caused by overwork, use Renshen combined with herbs that have ascending and tonifying properties. For cases caused by heat, use Huangqin (Scutellaria Root). For cases caused by cold, use Chao Ganjiang (Stir-fried Dried Ginger).
[Dai Yuanli] Massive bleeding is called Bengzhong (Metrorrhagia). The discharge may be clear or turbid, purely consisting of stasis, or putrid. The flow is unstoppable, symptoms vary, and etiologies differ. In severe cases, dizziness and vertigo occur, and the four limbs become cold. All such cases should take Jiao'ai Tang (Colla Corii Asini and Artemisia Decoction) and swallow Zhenling Dan (Vibrating Spirit Pill), assisted by Sanhui San (Three Ashes Powder). Alternatively, decoct Lizhong Tang (Regulate the Middle Decoction) using Tongzi Xiaoye (Child's Urine), or add Baicaoshuang to Chenxiang Jiangqi Tang (Aucklandia Descending Qi Decoction) and administer with Rice Drink. When metrorrhagia is severe and accompanied by abdominal pain, people often suspect that evil blood has not been expelled. Seeing the dark, stasis-like color of the blood, they further believe in the theory of evil blood and dare not use astringent hemostatic agents. Generally, when blood is about to exit but remains stagnant in the abdomen, it turns into stasis. One cannot assume all stasis is evil; how can one know if stasis is not due to deficiency-cold? If one waits until stasis appears before stopping the bleeding, one might stop the normal blood as well. Regarding abdominal pain, there is another explanation: if pain is caused by stasis obstruction, pain ceases when blood flows; if pain is caused by metrorrhagia, pain ceases when bleeding stops. It is appropriate to use Xionggui Tang (Ligusticum and Angelica Decoction) added with Ganjiang (Dried Ginger) and Shu Fuzi (Prepared Aconite Root, 1 qian). Once bleeding stops, pain will naturally cease. Another method: burn black flakes wiped with Ci Huaxiu (Thorn Flower Embroidery) to ash, powder them, and mix with rice drink. Another method: burn Maoxie Qiao (Hair Crab Shell) until preserved nature, and administer with rice drink. Some use Zaohuang Magen (Early Yellow Hemp Root) burned to ash, administered with rice drink.
[Xue Ji] The Classic says: "Yin deficiency with Yang pounding is called metrorrhagia." It also says: "Injury to Yang collaterals causes external blood overflow; injury to Yin collaterals causes internal blood overflow." It further states: "The Spleen controls blood; the Liver stores blood." Pathogenesis arises from Spleen-Stomach deficiency failing to control blood return to its source. Or due to Fire in the Liver channel causing blood to descend under heat influence. Or due to Wind in the Liver channel causing reckless blood movement. Or anger stirring Liver Fire, causing blood to boil. Or Spleen channel depression injuring blood so it fails to return to vessels. Or excessive sorrow injuring the Bao Luo (Uterine Collateral) causing lower metrorrhagia. Treatment methods: For Spleen-Stomach weakness, use Liujunzi Tang (Six Gentlemen Decoction) added with Danggui (Angelica Sinensis), Chuanxiong (Ligusticum Chuanxiong), and Chaihu. For Spleen-Stomach sinking, use Buzhong Yiqi Tang (Tonify the Middle and Augment Qi Decoction) added with Jiushao Yao (Wine-fried White Peony Root) and Shanzhi (Gardenia Fruit). For Liver channel blood heat, use Siwu Tang added with Chaihu, Shanzhi, Lingzhi (Poria), and Baizhu. For Liver channel wind-heat, use Jia Wei Xiaoyao San (Modified Free and Easy Wanderer Powder) or Xiao Chaihu Tang (Minor Bupleurum Decoction) added with Shanzhi, Shaoyao (Peony Root), and Danpi (Moutan Cortex). If anger stirs Liver Fire, use the aforementioned formulas. For Spleen channel depression-fire, use Guipi Tang (Restore the Spleen Decoction) added with Shanzhi, Chaihu, and Danpi. For sorrow injuring Bao Luo, use Sijunzi Tang (Four Gentlemen Decoction) added with Chaihu, Shengma (Cimicifuga Rhizome), and Shanzhi. Thus, Dongyuan and Danxi stated: "For all lower bleeding syndromes, one must use Sijunzi Tang to conclude treatment." This statement is profound. After massive blood loss, do not rely on pulse diagnosis; urgently use Dushen Tang (Single Ginseng Decoction) for rescue. Fever, tidal fever, cough, and rapid pulse indicate false heat due to Yuan Qi (Original Qi) deficiency; especially use Renshen. These syndromes all stem from prior Spleen-Stomach damage, hence the洪大 (Surging-Large) pulse. If stomach Qi can accept tonification, it can be saved; using cold-cooling drugs would further injure Spleen-Stomach generating Qi, preventing blood return to vessels, thus accelerating death.
Jingyan Fang (Experience Formulas) and Jianyao Fang (Brief Formulas) treat metrorrhagia. For cold patterns: tight-thin pulse, cold hands/feet, red/dark-black/multi-colored discharge. Use Danggui Jianzhong Tang (Angelica Build the Middle Decoction) added with Bailonggu (Fossilized Bones), Xuexue (Dragon's Blood), and Fuzi (Aconite Root); administer Zi Shiying Wan (Purple Quartz Pill) and Zhenling Dan. Apply moxibustion. For heat patterns: surging pulse, warm limbs, vexation, bitter dry mouth, boiling blood. Use Huangqin Tang (Scutellaria Decoction), Jingjie San (Schizonepeta Powder), or Qingxin Lianzi Yin (Clear Heart Lotus Seed Drink) added with Zhuli (Bamboo Juice) and Sheng Dihuang Zhi (Raw Rehmannia Juice). For severe cases, grind Jingmo (Beijing Ink) and Baicaoshuang in Sheng Dihuang Zhi and take cold. For deficiency patterns: Jiao'ai Tang added with Maidong (Ophiopogon Tuber), Lurong (Deer Antler), Longgu (Fossilized Bones), and Suanzaoren (Ziziphus Seed); or Yangrong Tang (Nourish Ying Decoction) added with Longgu, Xuexue, sending down Zhenling Dan. For excess patterns: abdominal pain. Use Zhu Fu Wan (Boiled Aconite Pill) or Siwu Tang added with Xiangfu (Cyperus Rhizome). For Heart deficiency: vagueness, many dreams, amnesia, stiff tongue, frequent urination, facial flushing, night sweats. Use Baizi Ren Tang (Biota Seed Decoction) or Suanzaoren Tang added with Longgu, Jingmo, Baicaoshuang; swallow Lingsha Dan (Cinnabar Pill). Also, pills made of Lingsha, Danggui, Lianrou (Lotus Seed Meat), Longgu, and Zao Rou (Jujube Flesh), sent down with Renshen Tang. If metrorrhagia patients smell Musk or Danggui, it indicates scattered Heart Qi; urgently take Lingsha, Longgu, etc.
A farmer's wife suffered metrorrhagia and leukorrhea. Use Da Wugen (Great Cnidium Root) decocted in wine, taken early morning. Grows in wheat fields, resembling Penghao flowers. Some say it is Ji Gen (Thistle Root).
Chanbao (Treasures of Childbirth) divides into Yin Beng and Yang Beng. Heat-induced red discharge is Yang Beng. Cold-induced white discharge is Yin Beng.
Jiao'ai Tang treats Yang Beng unceasing with lower abdominal pain. (See previous section on continuous menstruation.)
Gu Jing Wan treats Yin Beng unceasing.
Ai Ye (Artemisia Argyi Leaf, stir-fried with vinegar), Lu Jiao Shuang (Deer Horn Frost), Fulonggan (Dragon Sitting Earth), Ganjiang (Dried Ginger) (equal parts, powdered).
Melt Lu Jiao Jiao (Colla Cornus Cervi) and mix with medicine powder. Make pills while hot. Take 50 pills after meals with light vinegar water.
Danxi said: Phlegm-fluid retention in the chest prevents Clear Qi from ascending, causing meridians to obstruct and blood to descend. Without opening phlegm, Qi cannot move; without ascending Qi, blood cannot return to tunnels. This clearly explains blood leakage. Opening chest turbid phlegm allows Clear Qi to ascend; ascending Clear Qi returns blood to tunnels, stopping metrorrhagia. Symptoms include abdominal fullness like pregnancy, umbilical-abdominal pain, blood clotting into sheets, relief upon bleeding but stuffiness when stopped, or pulsation above the navel. Treatment should resolve phlegm knots, move stagnant Qi, and eliminate dirty blood.
[Opening Phlegm]
Madam Jiang, 30 years old, suffered continuous bleeding after abortion, poor appetite, epigastric fullness, fatigue, restlessness. Six pulses were deep, hidden, rapid, slightly wiry on heavy pressure. I diagnosed anger injuring Liver, affecting Stomach Qi. Used Erchen Tang (Two Aged Decoction) added with Chuanxiong, Baizhu, Suosha (Amomum Villosum Fruit). 20 doses brought stability.
[Zhang Zhongjing] Xuanfuhua Tang (Inula Flower Decoction) treats incomplete miscarriage with dripping blood, wiry-large pulse.
Xuanfuhua (Inula Flower, 3 liang), Cong (Green Onion, 14 stems), Xinjiang (New Crimson, small amount).
Decoct three ingredients in 3 sheng water to 1 sheng. Take at once. (Bencao states: Xuanfuhua treats retained fluid and qi stagnation.)
Banxia Wan (Pinellia Pill) [Zhizhi Fang] treats lower bleeding, hematemesis, metrorrhagia, leukorrhea, phlegm-wheezing urgency/fullness, deficiency edema. Also eliminates old stasis and hundred diseases.
Use round white Banxia (Pinellia Tuber), scrape clean, pound flat. Mix with Jiangzhi (Ginger Juice) and Feibaimian (Fly-white Flour) to make cakes. Wrap, roast yellow. Remove flour, powder Banxia.
Make pills with rice paste, size of mung beans. Take 10 pills with warm cooked water. Can also send down with half-decoction of Xionggui Tang or Chenxiang Jiangqi Tang. Essential hemostatic herb.
[Qianjin Fang] Treats women with metrorrhagia and continuous lower bleeding. Use Yizhong Baiyu (White Fish in Clothes) and Jiangcan (Silkworm) equal parts, powder, take well-water, 3 times daily. Cured.
Above three formulas open phlegm.
[Moving Qi]
[Luo Qianfu] Beijin San (Prepare Gold Powder) treats women with unceasing metrorrhagia.
Xiangfu (Cyperus Rhizome, 4 liang, stir-fried), Danggui Wei (Angelica Tail, 1.2 qian), Wulingzhi (Trogopterus Dung, 1 liang, stir-fried).
Powder finely. Take 5 qian each time, mixed with vinegar water, empty stomach. Immediate effect.
[Original Formula] Treats continuous lower bleeding or five-color metrorrhagia-leukorrhea. Pound Xiangfu to remove skin/hair, break in middle, lightly stir-fry, powder. Take 2 qian, mixed with clear rice drink. Passed down by Xu Chaofeng. His family member had this disease, other medicines failed, this cured it. Good for long-term use. Also treats postpartum abdominal pain. Great fairy medicine for women, nourishes blood and regulates qi.
[Large Dosage] Zhu Fu Wan (Boiled Aconite Pill) (See previous regular dosage for regulating menstruation. One formula: Xiangfu and Baizhi pills.)
Suosha San (Amomum Powder) treats metrorrhagia. Use Suosha Ren (Amomum Fruit) any amount, stir-fry on new tile until fragrant, powder. Take 3 qian with rice drink.
Above four formulas move stagnant qi.
[Eliminating Dirty Blood]
[Shiyi] Treats metrorrhagia. Decoct dried He Ye (Lotus Leaf) thickly to one bowl. Take empty stomach. Immediate cure. Or mix with Cu Chao Xiangfu Mo (Vinegar-stir-fried Cyperus Powder), excellent.
Wulingzhi San (Trogopterus Dung Powder) treats women's metrorrhagia and men's spleen accumulation qi.
Wulingzhi (any amount, stir-fry until smoke stops, powder).
Powder. Take 1 qian with warm wine. This drug also detoxifies snake/scorpion/centipede bites; apply to wound for immediate cure. One formula: Take 3 qian, half cup water/wine, half cup child's urine. Decoct to 8 fen. Take orally. Named Choudao San (Draw Knife Powder). Treats postpartum illness, takes 3 doses to scatter evil blood or unbearable heart/abdomen/costal/lower limb pain. Using only child's urine is better. For stroke, add Cao Wutou (Aconitum Kusnezoffii Root) half qian to decoct. Also treats intestinal wind lower bleeding. If no alcohol, decoct Wu Mei (Mume Fruit) and Bo Ye (Platycodon Leaf) to mix. If vexation/thirst, add Chao Puhuang (Pollen Typhae) halved. One formula: Burn to preserve nature, take with Pili Jiu (Thunderbolt Wine). However, this drug smells bad and tastes difficult; burning to preserve nature is best. One formula: Treats women's continuous menstrual blood, add Danggui 2 slices, 1 cup wine. Decoct together with powder. Relative Huang Shouzhengqing served in Heji Bureau. His wife Lady Ling suddenly suffered critically, hundred medicines failed. Accidentally got this formula, took immediately, cured.
[Yun] Treats unceasing metrorrhagia.
Wulingzhi 2 qian, stir-fry hot, add Danggui and wine to decoct. Or half cup water/wine, half cup child's urine to decoct. One formula: Half raw half cooked Wulingzhi powder, mix with wine. One formula: Water decoct Wulingzhi until half dry, filter clear, decoct again to paste, add Shenqu (Medicated Leaven) powder, make pills like paulownia seeds. Take 20-30 pills empty stomach with warm wine. Bleeding stops.
Another formula: Lu Rong (Deer Antler, vinegar-roasted), Danggui (each 2 qian), Puhuang (Pollen Typhae, half liang, stir-fried).
Powder. Take 5 qian bi with warm wine, 3 times daily.
[Zhang Zhongjing] Guizhi Fuling Wan (Cinnamon Twig and Poria Pill) treats women with pulsation above navel and continuous lower bleeding. (Formula see fetal movement lower bleeding.)
Above four formulas eliminate dirty blood.
[Nourishing]
[Li Dongyuan] Danggui Shaoyao Tang (Angelica and Peony Decoction) treats women with continuous menstrual leakage, bright red color. Occurred during July/Chushu period. Previously due to labor, Spleen-Stomach weakness, shortness of breath, spontaneous sweating, body heat/vexation, aversion to food/no appetite, lethargy, weak limbs, intermittent diarrhea. Later due to Heart Qi deficiency, menstruation bled again continuously. Felt Qi sinking, Yuan Qi reversed upward completely gone. Felt Qi stagnation in heart/abdomen, shortness of breath unable to speak. This is weakness, not laziness. This formula governs.
Huangqi (Astragalus Root, 1.5 liang), Baizhu (Atractylodes Macrocephala Rhizome), Cangzhu (Atractylodes Lancea Rhizome, soaked in rice water, peeled), Danggui Shen (Angelica Body), Shaoyao (Peony Root) (each 5 qian), Gancao (Licorice Root, roasted), Sheng Dihuang (Raw Rehmannia Root) (each 3 fen), Chaihu (Bupleurum Root, 2 fen), Shu Dihuang (Prepared Rehmannia Root), Chenpi (Tangerine Peel, peeled, each 5 fen).
Ten ingredients coarsely powdered. Divide into two doses. Decoct in water, remove dregs. Take hot, empty stomach. After one dose, gradually reduce. Next day all symptoms gone, sudden desire for food. Why? Because Qi flows, smelling food fragrance, obtaining peace/health.
[Xue Ji] A woman with yellow or red face, pain in waist or below navel, tired limbs, vexation/heat discomfort. Before menstruation, chills/fever, ribs bound, blood gushing like metrorrhagia. This is Spleen-Stomach damage, Yuan Qi sinking, combined with Ministerial Fire and damp-heat. Used Buzhong Yiqi Tang added with Fangfeng (Saposhnikovia Root), Shaoyao, Chao Hei Huangbai (Stir-fried Black Phellodendron Bark). Intermittently used Guipi Tang to regulate/nourish. Blood returned to vessels.
Wang Shishan treated a woman over 40, dark complexion, sudden metrorrhagia. Doctors used cooling or astringent drugs, all ineffective. Pulses all deep-soft-slow, powerless on pressure. This is Qi disease, not Blood disease. Should use sweet-warm agents to strengthen Spleen/regulate Stomach, let Stomach Qi ascend, blood follow meridians, then Yuan Qi recovers, metrorrhagia stops. Used Buzhong Yiqi Tang adding much Renshen and [Baizhu], concurrently taking Shenling Baizhu San (Ginseng, Poria and Atractylodes Macrocephala Powder). Metrorrhagia indeed cured.
Jinkui Jiao'ai Tang (Colla Corii Asini and Artemisia Decoction from Golden Cabinet) treats labor-injuring blood/qi, excessive menstruation, dripping leakage, continuous days, umbilical-abdominal pain. And pregnancy improper care, fetal movement insecurity, abdominal pain/prolapse, or labor injuring Bao Luo, Bao Zu leaking blood, backache/vexation; or damage moving fetus up to heart, rushing shortness of breath; or postpartum Chong/Ren Qi deficiency unable to constrain, extending months, becoming emaciated. (Formula see previous continuous menstruation section.)
[Xue Ji] A woman with long-term metrorrhagia, emaciated limbs. Food at mouth smells fishy/foul, salivation. Force eating little causes abdominal distension. This is Blood Exhaustion syndrome, Lung/Liver/Spleen/Stomach damage. Used Bazhen Tang (Eight Treasures Decoction) and Ouzeiyu Gu Wan (Cuttlefish Bone Pill) concurrently for two months. Menstruation started. Over 100 doses recovered health.
Baizi Ren Tang (Biota Seed Decoction) treats women with excessive worry/sorrow, labor injuring Heart channel, unable to store blood, causing metrorrhagia continuous lower bleeding.
Baizi Ren (Biota Seed, stir-fried), Xiangfu (Cyperus Rhizome, stir-fried, de-hair), Xiong (Ligusticum), Lu Rong (Deer Antler, fire-scraped de-hair, wine-steamed roasted), Fushen (Poria with Hostwood, peeled de-wood), Danggui (Angelica Sinensis) (each 1.5 qian), Ejiao (Colla Corii Asini), Xiaocao (Herba Centipedae) (each 1 qian), Chuanxuduan (Dipsacus Root, 2 qian), Gancao (Licorice Root, roasted, half qian).
One dose. Water 2 zhong, Ginger 5 slices. Decoct to 1 zhong. Take empty stomach.
[Strengthening Spleen and Ascending Yang]
[Li Dongyuan] Two types of unceasing menstrual leakage, supplementing predecessors' omissions.
Women with Spleen-Stomach deficiency cause Mingmen pulse deep-thin-rapid or deep-wiry-surging-powerful, Cun/Guan pulses same. All due to Spleen-Stomach deficit sinking to Kidney, combining with Ministerial Fire, damp-heat pressing down, leakage unceasing. Color purple-black, foul like summer rotting meat. With white discharge, pulse wiry-thin, cold acting inside. With red discharge, pulse surging-rapid, heat disease evident. Must have backache or below-navel pain. Approaching menstruation, chills/fever alternate, ribs tight/shrink, plus Spleen-Stomach symptoms appear, or limbs hot/tired, vexation/stuffiness insomnia, chest urgency. Should greatly tonify Spleen-Stomach to ascend/descend Qi/Blood, one dose cures. Or noble to base, rich to poor, disease named Tuoying (Depleted Camp): Heart Qi insufficient, Fire blazing in blood vessels, causing Spleen-Stomach diet irregularity, Fire attacking middle. Physical appearance seems healthy, but this is Heart disease. Not manifesting in pulse, so Spleen-Stomach diet irregularity symptoms obvious, yet menstruation falls irregularly, comes/goes suddenly, violent unceasing flow. Treatment should first speak of fearful death words, persuade fear of death to calm Heart. Use great Qi/Blood tonics to nourish Spleen-Stomach, slightly add sedating Heart Fire drugs to treat Heart, tonify Yin drain Yang, menstruation stops. Weilun says: Excessive sorrow cuts Bao Luo; Bao Luo cut, Yang Qi moves internally, erupts as Heart metrorrhagia, frequent bloody urination. Hence Classic says: Major vessels empty, erupts as muscle Bi, transmits to vessel Wei. This is what it means.
Yiwei Shengyang Tang (Benefit Stomach Ascend Yang Decoction) treats blood loss benefiting Qi, ancient method. First tonify Stomach Qi to aid growth, hence Yang generates Yin. Sweet drugs are primary task. World thinks they tonify Qi, unaware sweet generates Blood, this is Yang generates Yin principle. So first regulate Stomach Qi, human body values grain intake.
Huangqi (Astragalus Root, 2 qian), Renshen (Ginseng Radix, remove if cough), Shenqu (Medicated Leaven, stir-fried, each 1.5 qian), Shengma (Cimicifuga Rhizome), Chaihu (Bupleurum Root, each 5 fen), Baizhu (Atractylodes Macrocephala Rhizome, 3 qian), Danggui Shen (Angelica Body, wine-soaked), Gancao (Licorice Root, roasted), Chenpi (Tangerine Peel, each 1 qian), Sheng Huangqin (Raw Scutellaria Root, 2 qian, drains summer heat latent metal lung rebellion, not used in autumn cool). One formula uses Sheng Dihuang.
Coarsely powdered. Take 3 or 5 qian each time. If appetite increases, increase dose; if decreases, reduce within 3 qian. Do not take too much. Take 2 qian, decoct water, remove dregs, take hot. If abdominal pain, add Shaoyao 2 fen per dose, Gui (Cinnamon Bark)少许. If thirst/dry mouth, add Ge Gen (Pueraria Root) 2 fen. If cough, remove Renshen, take anytime. (If Yiwei Shengyang Tang fails, then use Houfang Chaihu Tiaojing Tang, major lifting action.)
[Ascending Yang]
Family member of Xuan De Hou Jing Li suffered metrorrhagia. Doctors ineffective. After pulse taking, listed 40+ symptoms on paper. Prescribed Tiaojing Shengyang Chushi Tang (Regulate Menstruation Ascend Yang Expel Dampness Decoction). Next day 80% reduced. 5-6 days fully cured.
Tiaojing Shengyang Chushi Tang treats women dripping evil blood, irregular menstruation, or violent metrorrhagia, passing much watery stool. All due to irregular diet, or labor injuring form, or innate Heart Qi insufficiency, due to drinking/labor fatigue causing Heart Fire to attack Spleen. Person must be lethargic/drowsy, limbs flaccid, tired/weak, no Qi to move, shortness of breath upward rush, urgent upward surge. Pulse slow-wiry-urgent, pressing surging-large, felt under middle finger. Spleen Earth receives pathogen. Spleen nourishes whole body. Heart controls Blood, Blood controls Vessels. Both receive pathogen, disease in vessels. Vessel is Blood residence, Vessel is Human Spirit. Heart does not command, Bao Luo substitutes. Hence Heart vessel belongs to Heart System. Heart System is Bao Luo/Mingmen vessel. Controls menstruation/pregnancy. All due to Spleen-Stomach deficiency allowing Heart-Bao to attack, hence dripping blood/water irregular. Spleen-Stomach is root of Blood/Qi/Yin/Yang. Should expel dampness/remove heat, benefit Wind Qi to ascend to overcome dampness. Also says: Fire depression should be dispersed.
Chaihu (Bupleurum Root), Fangfeng (Saposhnikovia Root), Gancao (Licorice Root, roasted), Ben Cao (Ligusticum Wallichii Rhizome), Shengma (Cimicifuga Rhizome) (each 1 qian), Qianghuo (Notopterygium Rhizome), Cangzhu (Atractylodes Lancea Rhizome), Huangqi (Astragalus Root) (each 1.5 qian), Duhuo (Angelica Pubescens Root), Danggui (Angelica Sinensis, wine-soaked, each 5 fen), Man Jing Zi (Vitex Fruit, 7 fen).
Chop. Water 5 large cups, decoct to 1 large cup. Remove dregs, take slightly hot, empty stomach. After medicine, wait briefly, press with breakfast. One dose suffices. If moxa Taoyin Spleen Meridian Xuehai point 14 or 21 moxa cones, immediately stops. This drug follows weighing method, uses Wind to overcome Dampness. For Stomach Qi sinking and Qi pressing downward, to save violent metrorrhagia. If cured, evil matter exhausted, main disease removed, afterwards must take Huangqi, Gancao, Renshen, Danggui several doses to tonify. Add harmonizing Blood drugs to Buqi Shengyang Tang. If evil matter continues, especially save root, treat original meridian, only benefit Spleen-Stomach, retreat Heart Fire hyperactivity, this treats root. If summer white discharge dripping unceasing, use this decoction, one dose stops immediately.
Chaihu Tiaojing Tang (Bupleurum Regulating Menstruation Decoction) treats unceasing menstruation, fresh blood, neck tendon stiffness, headache, spine strong pain, no appetite.
Qianghuo (Notopterygium Rhizome), Duhuo (Angelica Pubescens Root), Ben Cao (Ligusticum Wallichii Rhizome), Shengma (Cimicifuga Rhizome) (each 5 fen), Cangzhu (Atractylodes Lancea Rhizome, 1 qian), Chaihu Gen (Bupleurum Root, 7 fen), Ge Gen (Pueraria Root), Danggui Shen (Angelica Body), Gancao (Licorice Root, roasted, each 3 fen), Honghua (Carthamus Flower, small amount).
Chop. One dose. Decoct water, remove dregs. Take slightly hot empty stomach. Light sweat, immediately stops.