麻后夜热。有汗即退。发枯肤痒。渐成疳瘵。此症极危。治以柴胡四物汤主之。或清骨散。
或五疳保童丸。俱可用。气虚宜加参 。若旧有疳病。当参五疳门治之。
柴胡四物汤(见前) 有火加黄芩。知母。胡连。麦冬。阴虚加鳖甲。地骨皮。
丹皮。有食加山楂。麦芽。有虫加五谷虫。芦荟。川楝子。使君子。
清骨散
柴胡 秦艽 知母(各一钱五分) 鳖甲(童便炙三钱)
地骨皮(二钱五分) 胡连(一钱) 青蒿子(五分) 炙草(五分)
本方可加丹参。丹皮。麦冬。银花。
五疳保童丸 治五疳神方。
柴胡 青皮 芦荟 丹皮 白芍
鳖甲 槟榔 炙草 香附 枳壳
使君子 青蒿子(各五钱) 白术 丹参 当归
茯苓 山楂 神曲(各一两) 胡连 芜荑
雷丸 鹤虱 五谷虫(各三钱)
共为细末。神曲糊为丸。空心米汤送下。
麻后忽然发热而搐者。血虚生风也。忌天麻。南星。燥血之药。宜导赤散。加丹参。丹皮。
沙参。麦冬。竹叶之类。或安神丸。牛黄镇惊丸。俱可用。
导赤散
生地 木通 甘草梢 淡竹叶
安神丸 治麻后壮热搐掣。
黄连 当归 茯神 石菖蒲(各一钱) 全蝎(七只酒洗)
共为末。捣猪心血为丸。朱砂为衣。灯心汤下。
牛黄镇惊丸 治惊神效。
天竺黄(一两) 胆星(一两) 雄黄 琥珀 僵蚕(各五钱)
全蝎(三十只) 牛黄(一钱五分) 珍珠(一钱五分) 麝香(三分) 冰片(三分)
各研细末听用。再用麻黄。蝉蜕。天花粉。各三钱。防风。麦冬。银花。甘草。款冬花。
钩藤钩。各五钱。共煎浓汁。去渣。加蜜再煎。百沸成膏。和前药末。捣匀为丸。朱砂
水飞三钱。金箔三十张为衣。
麻疹痊愈后出现夜间发热,出汗后热势即退。头发干枯,皮肤瘙痒,逐渐发展为疳积和虚劳(慢性消耗性疾病)。此症极为危重,治疗以柴胡四物汤为主方。也可以使用清骨散或五疳保童丸,均适用。若气虚,应加入人参。如果患者既往有疳病,应当参考“五疳”章节的方法进行治疗。
柴胡四物汤(见前文):若有火邪,加黄芩、知母、胡黄连、麦冬;若阴虚,加鳖甲、地骨皮、牡丹皮;若食积,加山楂、麦芽;若有虫积,加五谷虫、芦荟、川楝子、使君子。
清骨散:
柴胡、秦艽、知母(各一钱五分),鳖甲(用童便炙制三钱),地骨皮(二钱五分),胡黄连(一钱),青蒿子(五分),炙甘草(五分)。
本方可加丹参、牡丹皮、麦冬、金银花。
五疳保童丸:治疗五种疳积的神效方剂。
柴胡、青皮、芦荟、牡丹皮、白芍,鳖甲、槟榔、炙甘草、香附、枳壳,使君子、青蒿子(各五钱),白术、丹参、当归,茯苓、山楂、神曲(各一两),胡黄连、芜荑,雷丸、鹤虱、五谷虫(各三钱)。
共研为细末,用神曲糊制作成丸剂,空腹时米汤送服。
麻疹痊愈后突然发热并伴有抽搐的,是血虚生风所致。忌用天麻、南星等燥血药物。宜用导赤散,加丹参、牡丹皮、沙参、麦冬、竹叶等药。也可以使用安神丸或牛黄镇惊丸,均适用。
安神丸:治疗麻疹后高热及抽搐痉挛。
黄连、当归、茯神、石菖蒲(各一钱),全蝎(七只,酒洗)。
共研为末,捣猪心血为丸,朱砂为衣,灯心草汤送服。
牛黄镇惊丸:治疗惊风神效。
天竺黄(一两)、胆南星(一两)、雄黄、琥珀、僵蚕(各五钱),全蝎(三十只),牛黄(一钱五分),珍珠(一钱五分),麝香(三分),冰片(三分)。
各研为细末备用。再用麻黄、蝉蜕、天花粉各三钱,防风、麦冬、金银花、甘草、款冬花、钩藤各五钱,共同煎煮浓汁,去渣,加蜂蜜再煎至百沸成膏状,与前药末混合均匀制成丸剂。朱砂水飞三钱,金箔三十张为衣。
Night fever after measles, which subsides with sweating. Dry and brittle hair, itchy skin, gradually developing into *gan* (malnutrition syndrome) and *zhai* (consumptive disease). This condition is extremely critical. Treat primarily with Chaihu Siwu Tang (Bupleurum and Four Substances Decoction). Qinggu San (Bone-Clearing Powder) or Wugan Baotong Wan (Five Gan Child-Preserving Pill) may also be used. If Qi deficiency is present, add Renshen (Ginseng Root). If there is a history of *gan* disease, refer to the treatment protocols in the "Five Gan" section.
Chaihu Siwu Tang (see previous text): Add Huangqin (Scutellaria Root), Zhimu (Anemarrhena Rhizome), Hulian (Coptis Rhizome), and Maidong (Ophiopogon Tuber) if there is fire; add Biejia (Turtle Shell), Digupi (Lycium Bark), and Danpi (Moutan Cortex) for Yin deficiency; add Shanzha (Hawthorn Fruit) and Maiya (Germinated Hordeum Grain) for food stagnation; add Wu Gu Chong (Insect Larvae), Lushen (Aloe), Chuanlianzi (Sichuan Chinaberry Seed), and Shijunzi (Quince Fruit) for parasitic infestation.
Qinggu San:
Chaihu (Bupleurum Root), Qinjiao (Gentiana Macrophylla Root), Zhimu (Anemarrhena Rhizome) (each 1.5 qian); Biejia (Turtle Shell) (roasted in child's urine, 3 qian); Digupi (Lycium Bark) (2.5 qian); Hulian (Coptis Rhizome) (1 qian); Qinghaozi (Artemisia Annua Seed) (0.5 qian); Zhi Cao (Prepared Licorice Root) (0.5 qian).
This formula may be supplemented with Danshen (Salvia Miltiorrhiza Root), Danpi (Moutan Cortex), Maidong (Ophiopogon Tuber), and Yinhua (Honeysuckle Flower).
Wugan Baotong Wan: A divine prescription for treating the five types of *gan*.
Chaihu (Bupleurum Root), Qingpi (Aged Tangerine Peel), Lushen (Aloe), Danpi (Moutan Cortex), Baishao (White Peony Root); Biejia (Turtle Shell), Binglang (Areca Seed), Zhi Cao (Prepared Licorice Root), Xiangfu (Cyperus Rhizome), Zhiqiao (Aurantii Fructus); Shijunzi (Quince Fruit), Qinghaozi (Artemisia Annua Seed) (each 5 qian); Baizhu (Atractylodes Macrocephala Rhizome), Danshen (Salvia Miltiorrhiza Root), Danggui (Angelica Sinensis Root); Fuling (Poria), Shanzha (Hawthorn Fruit), Shenqu (Medicated Leaven) (each 1 liang); Hulian (Coptis Rhizome), Wuyi (Melia Toosendan Fruit); Leiwan (Vermifuge Pill), Heshi (Nematode Worm), Wu Gu Chong (Insect Larvae) (each 3 qian).
Grind all ingredients into fine powder. Use Shenqu paste to form pills. Take on an empty stomach with rice soup.
Sudden fever accompanied by convulsions after measles is caused by blood deficiency generating wind. Avoid Tianma (Gastrodia Rhizome), Nanting (Arisaema Rhizome), and other drying-blood herbs. Use Daochi San (Guide Out Redness Powder) supplemented with Danshen (Salvia Miltiorrhiza Root), Danpi (Moutan Cortex), Shashen (Glehnia Root), Maidong (Ophiopogon Tuber), Zhuye (Bamboo Leaf), etc. Anshen Wan (Calming Spirit Pill) or Niuhuang Zhenjing Wan (Calming Convulsions Pill with Calculus Bovis) may also be used.
Daochi San:
Shengdi (Rehmannia Root), Mutong (Akebia Stem), Gancao Shao (Licorice Root Tip), Dan Zhuye (Bamboo Leaf).
Anshen Wan: Treats high fever and convulsions after measles.
Huanglian (Coptis Rhizome), Danggui (Angelica Sinensis Root), Fushen (Poria with Hostwood), Shichangpu (Acorus Rhizome) (each 1 qian); Quanxie (Scorpion) (7 scorpions, washed in wine).
Grind into powder. Mix with pig heart blood to form pills. Coat with Zhusha (Cinnabar). Take with Dengxin Tang (Juncus Effusus Decoction).
Niuhuang Zhenjing Wan: Highly effective for treating fright and convulsions.
Tianzhu Huang (Bambusa Textilis Sap), Danning (Arisaema Cum Bile) (each 1 liang); Xionghuang (Realgar), Hupo (Amber), Jiangcan (Bombyx Batryticatus) (each 5 qian); Quanxie (Scorpion) (30 scorpions); Niuhuang (Calculus Bovis) (1.5 qian); Zhenzhu (Pearl) (1.5 qian); Shexiang (Moschus) (0.3 fen); Bingpian (Borneolum Syntheticum) (0.3 fen).
Grind each ingredient into fine powder separately for later use. Then decoct Mahuang (Ephedra Herb), Chantui (Cicada Slough), Tianhuafen (Trichosanthes Root) (each 3 qian); Fangfeng (Saposhnikovia Root), Maidong (Ophiopogon Tuber), Yinhua (Honeysuckle Flower), Gancao (Licorice Root), Kuandonghua (Fritillaria Thunbergii Bulb), Goutenggou (Uncaria Rhynchophylla Hook) (each 5 qian) in water to make a concentrated decoction. Strain, add honey, and continue boiling until it becomes a thick paste. Mix this paste with the previously prepared powders to form pills. Coat with Zhusha (Cinnabar) processed by water levigation (3 qian) and Jinbo (Gold Leaf) (30 sheets).