人参(二钱) 白术(三钱) 当归(三钱) 茯苓(一钱五分) 甘草(三分) 川芎(七分) 陈皮 大腹
皮(各四分)
腹胁痛或块痛,加砂仁五分。如伤面食,加麦芽五分。如伤冷粉、梨、橘腹大痛,加吴茱萸一钱。
治产后大便不便,误服大黄等药致成膨胀,或腹中血块痛不止。
川芎(一钱) 白芍(一钱) 人参(一钱) 茯苓(一钱) 当归(四钱) 陈皮(四分) 甘
草(二分) 桃仁(十粒) 香附(三分) 大腹皮(五分) 肉苁蓉(去甲酒洗,一钱五分)
如胀甚再加人参三四钱。如块痛就将药送三消丸。方见后。以上三方大率相同可通用。遵丹溪方加
减,屡用治验。常治误用大黄多者,服参归至半斤以上,大便不通,肿胀渐退。
产后七日内,外感风寒嗽,鼻塞声重恶寒,宜生化汤加杏仁、桔梗。有痰加天花,勿用麻黄以动汗,如
嗽而胁下痛,勿用柴胡汤。若患火嗽而有声,痰少面赤,勿用凉药。凡产有火有痰,必调理产妇,半月后方
可用冷寒之剂。半月前还当重产。丹溪云∶产后不可发表,盖因其内虚也。
加味生化汤方
治产后感风寒嗽,鼻塞声重。
川芎(一钱) 当归(二钱五分) 杏仁(十粒) 甘草(四分) 干姜(四分) 桔梗(四分) 知母(八分)
有痰加天花粉,姜水煎服。虚弱有汗,嗽加参一钱。
加参宁肺生化汤
治产弱、产妇旬日内,患感风寒声重有痰,或身热头痛,或汗多,服此方。
川芎 白芍 知母 诃子皮 栝蒌仁(各一钱) 当归(三钱) 生地(一钱) 铃(四分) 桔
梗甘草(各四分) 款冬花(六分)
煎服。
【养生化滞汤方】
人参(二钱) 白术(三钱) 当归(三钱) 茯苓(一钱五分) 甘草(三分) 川芎(七分) 陈皮 大腹皮(各四分)
若出现腹部和胁肋部疼痛或块状疼痛,加砂仁五分。如果是饮食积滞于面食,加麦芽五分。如果是因食用冷粉、梨、橘子导致腹部剧烈疼痛,加吴茱萸一钱。
治疗产后大便不通,误服大黄等泻下药导致形成胀满,或者腹中血块疼痛不止。
川芎(一钱) 白芍(一钱) 人参(一钱) 茯苓(一钱) 当归(四钱) 陈皮(四分) 甘草(二分) 桃仁(十粒) 香附(三分) 大腹皮(五分) 肉苁蓉(去除木质心,用酒洗净,一钱五分)
如果胀满严重,再加人参三四钱。如果有块状疼痛,就用此药送服三消丸。方剂见后文。以上三个方子大体相同,可以通用。遵循朱丹溪的方剂进行加减,多次使用治疗均有效。常治疗那些误用大黄过多的人,服用人参和当归达到半斤以上,大便不通,肿胀逐渐消退。
产后七日内,外感风寒引起的咳嗽,鼻塞声音沉重恶寒,适宜用生化汤加杏仁、桔梗。有痰加天花粉,不要用麻黄以免引起出汗,如果咳嗽且胁下疼痛,不要用柴胡汤。如果患火咳且有声音,痰少面赤,不要用凉药。凡是生产后有火邪或有痰湿,必须调理产妇,半个月后方可以使用寒凉之剂。半月前还应当重视产后的特殊性。朱丹溪说:产后不可发表解表,这是因为体内虚弱的原因。
【加味生化汤方】
治疗产后感冒风寒咳嗽,鼻塞声音沉重。
川芎(一钱) 当归(二钱五分) 杏仁(十粒) 甘草(四分) 干姜(四分) 桔梗(四分) 知母(八分)
有痰加天花粉,用姜水煎服。身体虚弱有汗,咳嗽加人参一钱。
【加参宁肺生化汤】
治疗体质虚弱、产后十日内,患感冒风寒声音沉重有痰,或者身热头痛,或者汗多,服用此方。
川芎 白芍 知母 诃子皮 栝蒌仁(各一钱) 当归(三钱) 生地(一钱) 铃兰(四分) 桔梗 甘草(各四分) 款冬花(六分)
煎服。
[Yangsheng Huazhi Tang Formula]
Ren Shen (2 qian), Bai Zhu (3 qian), Dang Gui (3 qian), Fu Ling (1.5 qian), Gan Cao (0.3 qian), Chuan Xiong (0.7 qian), Chen Pi, Da Fu Pi (each 0.4 qian).
If abdominal and hypochondriac pain or mass-like pain occurs, add Sha Ren (0.5 qian). If food stagnation is due to flour-based foods, add Mai Ya (0.5 qian). If severe abdominal pain is caused by consuming cold noodles, pears, or oranges, add Wu Zhu Yu (1 qian).
Treating postpartum constipation, where mistaken use of purgatives like Da Huang leads to distension, or unceasing pain from blood masses in the abdomen.
Chuan Xiong (1 qian), Bai Shao (1 qian), Ren Shen (1 qian), Fu Ling (1 qian), Dang Gui (4 qian), Chen Pi (0.4 qian), Gan Cao (0.2 qian), Tao Ren (10 grains), Xiang Fu (0.3 qian), Da Fu Pi (0.5 qian), Rou Cong Rong (deprived of woody core, washed with wine, 1.5 qian).
If distension is severe, add an additional 3-4 qian of Ren Shen. If there is mass-like pain, administer this decoction with San Xiao Wan. See formula later. The above three formulas are generally similar and can be used interchangeably. Following Zhu Danxi's prescriptions for modification, repeated use has proven effective. Commonly treating those who have overused Da Huang, administering Ren Shen and Dang Gui up to half a jin or more results in gradual resolution of constipation and swelling.
Within seven days postpartum, for coughs caused by external contraction of wind-cold, accompanied by nasal congestion, heavy voice, and aversion to cold, it is appropriate to use Sheng Hua Tang added with Xing Ren and Jie Geng. If phlegm is present, add Tian Hua Fen; do not use Ma Huang as it may induce sweating. If coughing is accompanied by hypochondriac pain, do not use Chai Hu Tang. If suffering from fire-cough with audible symptoms, scanty phlegm, and red face, do not use cooling medicines. In cases of postpartum fire pathogens or phlegm-dampness, the parturient must be regulated for half a month before cold-cooling agents can be used. Before half a month, priority should still be given to the specific condition of childbirth. Zhu Danxi stated: "Postpartum patients should not undergo surface-releasing treatments, because their interior is deficient."
[Jiawei Shenghua Tang Formula]
Treating postpartum contraction of wind-cold causing cough and nasal congestion with heavy voice.
Chuan Xiong (1 qian), Dang Gui (2.5 qian), Xing Ren (10 grains), Gan Cao (0.4 qian), Gan Jiang (0.4 qian), Jie Geng (0.4 qian), Zhi Mu (0.8 qian).
Add Tian Hua Fen if phlegm is present; decoct and take with ginger water. For weakness with sweating, add Ren Shen (1 qian) for cough.
[Jia Shen Ningfei Shenghua Tang]
Treating weak constitutions, within ten days postpartum, suffering from wind-cold contraction with heavy voice and phlegm, or fever, headache, or excessive sweating; take this formula.
Chuan Xiong, Bai Shao, Zhi Mu, He Zi Pi, Gua Lou Ren (each 1 qian), Dang Gui (3 qian), Sheng Di (1 qian), Ling Lan (0.4 qian), Jie Geng, Gan Cao (each 0.4 qian), Kuan Dong Hua (0.6 qian).
Decoct and take.