小儿暑病有四证,中暑阳邪伤暑阴,暑风攻肝抽搐见,暑厥攻心不识人。
【注】中暑,为阳邪单中暑热也,阳邪身热有汗。伤暑,为阴邪中暑复感寒也,阴邪
身热无汗。中暑热极,攻肝则抽搐;攻心则厥冒不省人事。治者果能因证分别施治,自无难矣。
中暑汗出身壮热,头痛大渴烦不宁,气乏神倦两足冷,加味人参白虎灵。
【注】中暑之证,身热有汗。因暑热熏蒸,故头痛口渴,烦躁不宁,甚则气乏神倦,足
冷恶寒。须以加味人参白虎汤治之。
加味人参白虎汤
人参 石膏(生) 知母(生) 粳米 甘草 苍术
水煎服。
【方歌】加味人参白虎汤,暑热伤气服最良,参膏知母粳米草,停饮呕水更加苍。
伤暑受暑感寒风,无汗热渴面赤红,干哕恶心腹绞痛,嗜卧懒食肢重疼。清散二香饮极效,气虚
六合汤奏功,夹食恶食多吐泻,加味香薷法最灵。
【注】小儿伤暑,谓受暑复感风寒也。其证发热无汗,口渴饮水,面色红赤,干呕恶
心,或腹中绞痛,嗜卧懒食。以二香饮治之,此内清外散之法也。若正气虚弱,当补正除
邪,以六合汤治之;若伤暑夹食,大吐泻者,以加味香薷饮治之。
二香饮
苏叶 藿香 白茯苓 陈皮 扁豆(炒) 浓朴(姜制) 半夏(姜制) 大腹皮 甘草(生) 白
芷桔梗 川黄连 香薷
引用生姜、灯心,水煎服。
【方歌】二香饮治风暑病,苏叶藿香白茯苓,扁豆浓朴陈半草,腹芷桔连香薷灵。
六合汤
人参 香薷 半夏(姜制) 甘草(生) 砂仁 木瓜 赤茯苓 藿香 杏仁(炒去皮尖) 扁豆(炒)
浓朴(姜炒)
引用姜、枣,水煎服。
【方歌】六合虚暑用人参,香薷半夏草砂仁,木瓜赤苓藿香杏,浓朴扁豆枣姜匀。
加味香薷饮
香薷 浓朴(姜炒) 陈皮 扁豆(炒) 山楂肉 猪苓 甘草(生) 枳实(麸炒)
水煎服。
【方歌】加味香薷治夹食,香薷浓朴共陈皮,白扁豆配山楂肉,猪苓甘草炒枳实。
小儿的暑病有四种证候:中暑是阳邪致病,伤暑是阴邪致病;暑风侵袭肝脏会出现抽搐;暑厥侵袭心脏会导致神志昏迷、不认识人。
【注】中暑,是由阳邪单独感受暑热所致,表现为身体发热且有汗。伤暑,是阴邪致病,即先感受暑热又复感寒邪,表现为身体发热且无汗。中暑若热势极盛,侵犯肝脏则出现抽搐;侵犯心脏则导致昏厥、不省人事。治疗者如果能根据证候分别施治,自然就没有困难了。
中暑表现为出汗、身体壮热、头痛、极度口渴、烦躁不安,伴有气短乏力、精神疲倦、两脚发冷,使用加味人参白虎汤疗效显著。
【注】中暑的证候,表现为身体发热且有汗。由于暑热熏蒸,所以出现头痛、口渴、烦躁不宁,严重时会出现气短乏力、精神疲倦、足部发冷、恶寒。需要用加味人参白虎汤来治疗。
加味人参白虎汤
人参 石膏(生用) 知母(生用) 粳米 甘草 苍术
用水煎服。
【方歌】加味人参白虎汤,治疗暑热耗伤元气服用效果最好,方中含有人参、石膏、知母、粳米、甘草,若有停饮呕吐清水症状可再加苍术。
伤暑是因感受暑邪又受风寒,表现为无汗、发热、口渴、面色红赤,干呕恶心、腹部绞痛,嗜睡懒食、肢体沉重疼痛。清散二香饮效果极佳,气虚者用六合汤能奏效,若夹食积导致厌恶饮食、多吐泻,使用加味香薷饮法最为灵验。
【注】小儿伤暑,是指感受暑邪后又复感风寒。其证候为发热无汗,口渴想喝水,面色红赤,干呕恶心,或腹部绞痛,嗜睡懒食。用二香饮治疗,这是内清外散的方法。如果正气虚弱,应当扶正祛邪,用六合汤治疗;如果伤暑兼夹食积,出现严重吐泻的,用加味香薷饮治疗。
二香饮
苏叶 藿香 白茯苓 陈皮 扁豆(炒制) 浓朴(姜汁制) 半夏(姜汁制) 大腹皮 甘草(生用) 白芷 桔梗 川黄连 香薷
引用生姜、灯心草,用水煎服。
【方歌】二香饮治疗风暑病,方中含有苏叶、藿香、白茯苓,扁豆、浓朴、陈皮、半夏、甘草,大腹皮、白芷、桔梗、黄连、香薷,疗效灵验。
六合汤
人参 香薷 半夏(姜汁制) 甘草(生用) 砂仁 木瓜 赤茯苓 藿香 杏仁(炒制去皮尖) 扁豆(炒制) 浓朴(姜汁炒)
引用生姜、大枣,用水煎服。
【方歌】六合汤治疗气虚暑病用人参,方中含有香薷、半夏、甘草、砂仁,木瓜、赤茯苓、藿香、杏仁,浓朴、扁豆、生姜、大枣用量均匀。
Pediatric summerheat diseases present with four syndromes: Zhongshu (Heatstroke) is caused by Yang pathogenic factors, Shangshu (Summerheat Injury) is caused by Yin pathogenic factors; Shufeng (Summerwind) attacking the Liver manifests as convulsions; Shujue (Summerheat Syncope) attacking the Heart results in unconsciousness and failure to recognize people.
[Note] Zhongshu (Heatstroke) is caused solely by Yang pathogenic factors contracting summerheat, presenting with fever and sweating. Shangshu (Summerheat Injury) is caused by Yin pathogenic factors, meaning summerheat is contracted first followed by cold invasion, presenting with fever but no sweating. If Zhongshu heat becomes extreme and attacks the Liver, convulsions occur; if it attacks the Heart, syncope and loss of consciousness occur. If practitioners can treat according to specific syndromes, there will be no difficulty.
Zhongshu (Heatstroke) presents with sweating, high fever, headache, intense thirst, restlessness, shortness of breath, mental fatigue, and cold feet; Jiawei Renshen Baihu Tang (Modified Ginseng and White Tiger Decoction) is effective.
[Note] The syndrome of Zhongshu (Heatstroke) involves fever and sweating. Due to summerheat steaming and steaming, headache, thirst, and restlessness occur; severely, shortness of breath, mental fatigue, cold feet, and aversion to cold appear. It must be treated with Jiawei Renshen Baihu Tang (Modified Ginseng and White Tiger Decoction).
Jiawei Renshen Baihu Tang (Modified Ginseng and White Tiger Decoction)
Renshen (Ginseng Radix et Rhizoma) Shigao (Gypsum Fibrosum, raw) Zhimu (Anemarrhenae Rhizoma, raw) Jingmi (Oryzae Fructus Immaturus) Gancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma) Cangzhu (Atractylodis Rhizoma)
Decoct in water and take orally.
[Formula Song] Jiawei Renshen Baihu Tang (Modified Ginseng and White Tiger Decoction), best for summerheat injuring Qi; contains Renshen (Ginseng Radix et Rhizoma), Shigao (Gypsum Fibrosum), Zhimu (Anemarrhenae Rhizoma), Jingmi (Oryzae Fructus Immaturus), Gancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma); add Cangzhu (Atractylodis Rhizoma) for fluid retention and vomiting of clear fluids.
Shangshu (Summerheat Injury) results from contracting summerheat and then wind-cold, presenting with no sweating, fever, thirst, red face, dry retching, nausea, abdominal colic, drowsiness, poor appetite, and heavy painful limbs. Qingsan Erxiang Yin (Clearing and Dispersing Double Fragrance Decoction) is highly effective; Liuhe Tang (Six Harmonies Decoction) works for Qi deficiency; Jiaxiang Ru Yin (Modified Houttuynia Decoction) is most effective for summerheat complicated by food stagnation with aversion to food, vomiting, and diarrhea.
[Note] Pediatric Shangshu (Summerheat Injury) refers to contracting summerheat followed by wind-cold. Symptoms include fever without sweating, thirst with desire to drink, red complexion, dry retching, nausea, or abdominal colic, drowsiness, and poor appetite. Treat with Erxiang Yin (Double Fragrance Decoction), which employs internal clearing and external dispersing methods. If Zhengqi (Upright Qi) is weak, tonify the upright and expel pathogens using Liuhe Tang (Six Harmonies Decoction); if Shangshu (Summerheat Injury) is complicated by food stagnation with severe vomiting and diarrhea, treat with Jiaxiang Ru Yin (Modified Houttuynia Decoction).
Erxiang Yin (Double Fragrance Decoction)
Suye (Perillae Folium) Huoxiang (Agastaches Herba) Baifuling (Poria with Hostwood) Chenpi (Citri Reticulatae Pericarpium) BianDou (Dolichoris Semen, stir-fried) Nongpo (Magnoliae Officinalis Cortex, ginger-processed) Banxia (Pinelliae Rhizoma, ginger-processed) Dafupi (Arecae Pericarpium) Gancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma, raw) Baizhi (Angelicae Dahuricae Radix) Jiegeng (Platycodonis Radix) Chuanlianhuan (Coptidis Rhizoma) Xiangru (Elsholtziae Herba)
Add Shengjiang (Zingiberis Rhizoma Recens) and Dengxincao (Junci Medulla), decoct in water and take orally.
[Formula Song] Erxiang Yin (Double Fragrance Decoction) treats wind-summerheat disease; contains Suye (Perillae Folium), Huoxiang (Agastaches Herba), Baifuling (Poria with Hostwood), BianDou (Dolichoris Semen), Nongpo (Magnoliae Officinalis Cortex), Chenpi (Citri Reticulatae Pericarpium), Banxia (Pinelliae Rhizoma), Gancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma), Dafupi (Arecae Pericarpium), Baizhi (Angelicae Dahuricae Radix), Jiegeng (Platycodonis Radix), Chuanlian (Coptidis Rhizoma), Xiangru (Elsholtziae Herba), efficacious.
Liuhe Tang (Six Harmonies Decoction)
Renshen (Ginseng Radix et Rhizoma) Xiangru (Elsholtziae Herba) Banxia (Pinelliae Rhizoma, ginger-processed) Gancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma, raw) Sharen (Amomi Fructus) Mugua (Chaenomelis Fructus) Chifuling (Poria cum Rubro) Huoxiang (Agastaches Herba) Xingren (Armeniacae Semen Amarum, stir-fried, skin and tip removed) BianDou (Dolichoris Semen, stir-fried) Nongpo (Magnoliae Officinalis Cortex, ginger-stir-fried)
Add Jiang (Zingiberis Rhizoma Recens) and Zao (Jujubae Fructus), decoct in water and take orally.
[Formula Song] Liuhe Tang (Six Harmonies Decoction) for deficient summerheat uses Renshen (Ginseng Radix et Rhizoma); contains Xiangru (Elsholtziae Herba), Banxia (Pinelliae Rhizoma), Gancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma), Sharen (Amomi Fructus), Mugua (Chaenomelis Fructus), Chifuling (Poria cum Rubro), Huoxiang (Agastaches Herba), Xingren (Armeniacae Semen Amarum), Nongpo (Magnoliae Officinalis Cortex), BianDou (Dolichoris Semen), Jiang (Zingiberis Rhizoma Recens), Zao (Jujubae Fructus) in equal proportions.
Jiaxiang Ru Yin (Modified Houttuynia Decoction)
Xiangru (Elsholtziae Herba) Nongpo (Magnoliae Officinalis Cortex, ginger-stir-fried) Chenpi (Citri Reticulatae Pericarpium) BianDou (Dolichoris Semen, stir-fried) Shanzha Rou (Crataegi Fructus) Zhuling (Polyporus) Gancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma, raw) Zhishi (Aurantii Fructus Immaturus, bran-stir-fried)
Decoct in water and take orally.
[Formula Song] Jiaxiang Ru Yin (Modified Houttuynia Decoction) treats food-complicated cases; contains Xiangru (Elsholtziae Herba), Nongpo (Magnoliae Officinalis Cortex), Chenpi (Citri Reticulatae Pericarpium), Baibian Dou (Dolichoris Semen), Shanzha Rou (Crataegi Fructus), Zhuling (Polyporus), Gancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma), Chao Zhishi (Aurantii Fructus Immaturus).