(头眩 又见头旋)
五处、疗头眩风闷。(明)百会、(见痫。)脑空、(见目眩。)天柱、(见脑痛。)疗头风
神聪、疗头风目眩。狂乱风痫。左主如花。右主如果。前顶疗头风热痛。头肿风痫。后
顶疗风眩目KT KT 额颅上痛。上星。疗头风目眩。(下)前顶、治头风目眩。面赤(明下作皮。)
肿。(铜)下廉、五处、(见目眩。)神庭、(见鼻涕。)治头风。神庭、主风头眩。善呕
烦满。(千)天牖、风门、(明下同。)昆仑、关元、关冲、主风眩头痛。前顶、后顶、颔
厌、主风眩偏头痛。上星、主风头眩颜清。囟会、主风头眩。头痛颜清。完骨、主风
头耳后痛。( 脉同。)烦心。(铜同。)付阳、主痿厥。风头重痛。侠溪、主胸中寒如
风状。头眩。两颊痛。肾俞、攒竹、承光、丝竹空、螈脉、和 、主风头痛。上星、主
风头引颔痛。合谷、五处、主风头热。天牖、疗头风面肿。(下作目眩。)项强不得转。(
明)囟会、治头风生白屑。多睡。(明同。)针佳。以油盐揩发根。头风永除。(铜)头风
肿痒。针眉冲。(许)通理、百会、疗头目眩痛。(明)阳谷、疗头眩。(见狂。)
素问论头痛。本于大寒内至骨髓。则头风者、亦本于风寒入脑髓耶。本事方论妇人患头
风者
秃也。欲灸头风。宜先囟会百会前顶等穴。其头风连目痛者。当灸上星神聪后顶等穴。予尝
自灸验。教人灸亦验云。
本事云、下虚者、肾虚也。肾厥则头痛。宜玉真丸。上虚者、肝虚也。肝厥则头晕。宜
钩藤散。
(头眩,又见头旋)
五处穴:治疗头眩、风闷。(《明堂经》记载)百会穴:(参见痫证。)脑空穴:(参见目眩。)天柱穴:(参见脑痛。)治疗头风。
神聪穴:治疗头风、目眩。狂乱、风痫。左侧主治如花般绽放(意指发散),右侧主治如果实般收敛(意指固摄)。前顶穴:治疗头风热痛。头肿、风痫。后顶穴:治疗风眩、目KT KT(此处疑为衍文或异体字,指眼部不适)、额颅上部疼痛。上星穴:治疗头风、目眩。(向下取穴)前顶穴:治疗头风、目眩。面赤(《明堂经》作“皮”)、肿。(《铜人腧穴针灸图经》记载)下廉穴、五处穴:(参见目眩。)神庭穴:(参见鼻涕。)治疗头风。神庭穴:主司风头眩晕。容易呕吐、烦闷。(《千金方》记载)天牖穴、风门穴:(《明堂经》同。)昆仑穴、关元穴、关冲穴:主司风眩头痛。前顶穴、后顶穴、颔厌穴:主司风眩偏头痛。上星穴:主司风头眩晕、面色清冷。囟会穴:主司风头眩晕。头痛、面色清冷。完骨穴:主司风头、耳后疼痛。(《脉经》同。)心烦。(《铜人腧穴针灸图经》同。)付阳穴:主司痿厥。头重痛。侠溪穴:主司胸中寒凉如风状。头眩。两颊疼痛。肾俞穴、攒竹穴、承光穴、丝竹空穴、螈脉、和 穴:主司风头痛。上星穴:主司风头牵引颔部疼痛。合谷穴、五处穴:主司风头热。天牖穴:治疗头风面肿。(《铜人腧穴针灸图经》作“目眩”。)项强、不能转动。(《明堂经》记载)囟会穴:治疗头风生白屑。多睡。(《明堂经》同。)针刺效果佳。用盐和油擦拭发根。头风可永除。(《铜人腧穴针灸图经》记载)头风肿痛瘙痒。针刺眉冲穴。(许叔微记载)通理穴、百会穴:治疗头目眩晕疼痛。(《明堂经》记载)阳谷穴:治疗头眩。(参见狂证。)
《素问》论述头痛,认为根源在于大寒深入骨髓。那么头风,也是源于风寒侵入脑髓吗?《本事方》论及妇女患头风秃发的情况。想要灸治头风,应当先灸囟会、百会、前顶等穴位。那些头风牵连眼睛疼痛的,应当灸上星、神聪、后顶等穴位。我曾经自己艾灸验证过,教别人艾灸也有效。
(Head Dizziness, also referred to as Head Spinning)
Wuchu (Extravascular Point BL3): Treats head dizziness and wind oppression. (Recorded in *Mingtang Jing*) Baihui (GV20): (See Epilepsy.) Naokong (GB13): (See Blurred Vision.) Tianzhu (BL10): (See Brain Pain.) Treats Head Wind.
Shencong (EX-HN6): Treats Head Wind and blurred vision. Manic confusion and wind epilepsy. The left side governs like blooming flowers (indicating dispersal), the right side governs like fruit (indicating consolidation). Qian Ding (GV21): Treats Head Wind heat pain. Head swelling and wind epilepsy. Hou Ding (GV22): Treats wind dizziness, eye discomfort, and pain in the upper forehead and skull. Shangxing (GV23): Treats Head Wind and blurred vision. (Downward point) Qian Ding (GV21): Treats Head Wind and blurred vision. Red face (recorded as "skin" in *Mingtang Jing*), swelling. (Recorded in *Tongren Shuxue Zhenjiu Tujing*) Xialian (ST8): Wuchu (BL3): (See Blurred Vision.) Shenting (GV24): (See Nasal Discharge.) Treats Head Wind. Shenting (GV24): Governs head dizziness. Prone to vomiting and irritability/fullness. (Recorded in *Qianjin Fang*) Tianyou (TE16): Fengmen (BL12): (Same as *Mingtang Jing*.) Kunlun (BL60): Guanyuan (CV4): Guanchong (TE1): Govern wind dizziness and headache. Qian Ding (GV21): Hou Ding (GV22): Hanyan (GB7): Govern wind dizziness and lateral headache. Shangxing (GV23): Governs head dizziness and a clear/cold facial appearance. Xinhui (GV22): Governs head dizziness. Headache and a clear/cold facial appearance. Wanggu (GB12): Governs Head Wind and pain behind the ear. (Same as *Maiejing*.) Vexed heart/irritability. (Same as *Tongren Shuxue Zhenjiu Tujing*). Fuyang (BL59): Governs flaccidity and cold limbs. Heavy head pain. Xiaxi (GB43): Governs chest coldness resembling wind sensation. Head dizziness. Bilateral cheek pain. Shenshu (BL23): Canzhu (BL1): Chengguang (BL6): Sizhukong (SJ23): Yuanmai: He: Govern wind headache. Shangxing (GV23): Governs Head Wind radiating to the chin. Hegu (LI4): Wuchu (BL3): Govern Head Wind heat. Tianyou (TE16): Treats Head Wind facial swelling. (*Tongren Shuxue Zhenjiu Tujing* records "blurred vision".) Neck stiffness and inability to turn. (Recorded in *Mingtang Jing*) Xinhui (GV22): Treats Head Wind with white scales. Hypersomnia. (Same as *Mingtang Jing*). Acupuncture is effective. Rubbing hair roots with salt and oil can permanently eliminate Head Wind. (Recorded in *Tongren Shuxue Zhenjiu Tujing*) Head Wind swelling and itching. Needle Meichong (EX-HN4). (Recorded by Xu Shimiao) Tongli (HT5): Baihui (GV20): Treats head and eye dizziness and pain. (Recorded in *Mingtang Jing*) Yanggu (SI5): Treats head dizziness. (See Mania.)
The *Suwen* discusses headache, attributing its origin to severe cold penetrating into the bone marrow. Therefore, does Head Wind also originate from wind-cold invading the brain marrow? The *Benshi Fang* discusses women suffering from Head Wind leading to baldness. To moxa-treat Head Wind, one should first moxa points such as Xinhui, Baihui, and Qian Ding. For those whose Head Wind involves eye pain, one should moxa points such as Shangxing, Shencong, and Hou Ding. I have personally verified this through self-moxibustion, and teaching others to do so has also proven effective.
The *Benshi Fang* states: Lower deficiency refers to Kidney deficiency. Kidney Jue leads to headache; Yuzhen Wan is suitable. Upper deficiency refers to Liver deficiency. Liver Jue leads to dizziness; Gouteng San is suitable.