[总诀]妇人经血属于肝,肝血调和病自安。热则先期寒缩后,腹疼瘀血定相干。
经水先期,其血紫黑烦怒者,血分中有热也。宜加味四物汤。
生地(三钱) 当归(三钱) 白芍(三钱) 川芎(一钱) 丹皮(三钱) 枯芩(三钱) 香附
(三钱) 柴胡(二钱) 全皮(三钱) 竹茹(三钱)
歌曰∶经水先期紫色多,地归芎芍有专科。
丹芩地骨香柴竹,热退瘀行病即和。
(伯未按∶经色不可不辨,大抵色红为正,色紫有风,色黑热甚,色淡为虚,色黄浊者湿。)
经水后期,其血淡白疼痛者,血分中有寒也。宜当归和血汤。
当归(三钱) 白芍(三钱) 桂尖(三钱) 细辛(五分) 艾叶(三钱) 阿胶(三钱) 甘草(一
钱) 生地(三钱) 木通(一钱) 香附(三钱) 大枣(三枚) 法夏(三钱) 云苓(三钱) 生姜(一
钱)
歌曰∶经期缩后色微红,归芍胶辛桂艾同。
香附生姜添枣草,云苓法夏地和通。
经水过多,以及漏下不止者,冲任之虚崩也。宜千金胶姜汤。
生地(三钱) 川芎(一钱) 白芍(三钱) 鹿角霜(二钱) 当归(三钱) 牡蛎(三钱) 艾叶(
二钱) 阿胶(二钱) 甘草(一钱) 炮姜(一钱) 附子(二钱) 棕灰(一钱)
歌曰∶经水嫌多冲任虚,归芎地芍药当储。
胶姜鹿牡棕和艾,草附温经暖气嘘。
(伯未按∶方中加醋炒乌 骨三钱,尤佳。)
经水过少,以及干枯发热者,胞宫之血虚也。宜加味四物汤。
麦冬(二钱) 当归(二钱) 川芎(八分) 白芍(一钱五分) 生地(三钱) 枣仁(三钱) 台
乌药(一钱) 远志(一钱) 香附(一钱五分) 茯苓(三钱) 甘草(八分) 阿胶(一钱五分) 人
参(一钱五分)
歌曰∶经行过少或干枯,四物归芎地芍俱。
远志冬参香附与,台乌枣草获苓须。
经前腹痛,以及行经不利者,血分有瘀滞也。宜加味香苏散。
当归(三钱) 白芍(三钱) 陈皮(二钱) 元胡索(二钱) 桃仁(三钱) 香附(三钱) 苏梗(三
钱) 柴胡(二钱) 丹皮(三钱) 甘草(一钱)
歌曰∶经前腹痛血瘀停,归芍元胡破血灵。
再入桃丹香附草,柴陈苏梗善调经。
经后腹痛,以及经水减少者,血虚而不足也。宜加味补血汤。
黄 (三钱) 当归(三钱) 白术(三钱) 人参(二钱) 香附(二钱) 川芎(一钱) 熟
地(三钱)
歌曰∶血已行时腹痛加,此非瘀痛认休差。
归芎术同香附,地共人参补血夸。
漏下白物,有如米饮不绝者,脾湿因带下也。宜茵陈四苓汤。
茵陈(三钱) 云苓(三钱) 猪苓(三钱) 菖蒲(一钱) 泽泻(三钱) 萆 (三钱) 甘
草(一钱)
有寒加益智、桂技,有热加黄芩、黄柏。
歌曰∶白带脾伤萆 宜,二苓菖泽草茵施。
寒加益智还兼桂,热入黄芩与柏随。
(伯未按∶豆蔻花、巴戟、芡实、赤苓、盐水炒车前、乌贼骨、山药、金樱子、苍术、柴胡、泽泻、盐水
炒黄柏治一切带下神效。)
[General Principle] Menstrual blood belongs to the Liver; when Liver Blood is harmonious, diseases naturally subside. Early menstruation indicates Heat, while late menstruation indicates Cold; abdominal pain is generally associated with Blood stasis.
Menstruation arriving early, with dark purple-black blood accompanied by irritability and anger, indicates Heat in the Blood aspect. Jiawei Siwu Tang (Modified Four Substance Decoction) is appropriate.
Sheng Di Huang (Rehmanniae Radix Preparata, 3 qian) Dang Gui (Angelicae Sinensis Radix, 3 qian) Bai Shao (Paeoniae Radix Alba, 3 qian) Chuan Xiong (Ligustici Chuanxiong Rhizoma, 1 qian) Mu Dan Pi (Moutan Cortex, 3 qian) Ku Huang Qin (Scutellariae Radix, dried, 3 qian) Xiang Fu (Cyperi Rhizoma, 3 qian) Chai Hu (Bupleuri Radix, 2 qian) Sang Bai Pi (Mori Cortex, 3 qian) Zhu Ru (Bambusae Caulis in Taenia, 3 qian)
The verse states: Early menstruation often presents with purple color; Rehmannia, Angelica, Ligusticum, and Paeonia are specialized for this.
Adding Moutan, Scutellaria, Anemarrhenae, Cyperus, Bupleurum, and Bambusa Caulis resolves Heat and moves stasis, leading to recovery.
(Bonan's Note: Menstrual color must be distinguished. Generally, red is normal; purple indicates Wind; black indicates severe Heat; pale indicates Deficiency; yellow and turbid indicates Dampness.)
Menstruation arriving late, with pale white blood accompanied by pain, indicates Cold in the Blood aspect. Danggui Hexue Tang (Dangui Blood-Harmonizing Decoction) is appropriate.
Dang Gui (Angelicae Sinensis Radix, 3 qian) Bai Shao (Paeoniae Radix Alba, 3 qian) Gui Jian (Cinnamomi Ramulus, tip, 3 qian) Xi Xin (Asari Radix et Rhizoma, 5 fen) Ai Ye (Artemisiae Argyi Folium, 3 qian) E Jiao (Colla Corii Asini, 3 qian) Gan Cao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma, 1 qian) Sheng Di Huang (Rehmanniae Radix, 3 qian) Mu Tong (Akebiae Caulis, 1 qian) Xiang Fu (Cyperi Rhizoma, 3 qian) Da Zao (Jujubae Fructus, 3 pieces) Fa Ban Xia (Pinelliae Rhizoma Praeparatum, 3 qian) Yun Ling Shen (Poria, 3 qian) Sheng Jiang (Zingiberis Rhizoma Recens, 1 qian)
The verse states: Late menstruation with slightly red color uses Dang Gui, Bai Shao, E Jiao, Xi Xin, Gui Zhi, and Ai Ye together.
Add Xiang Fu and Sheng Jiang, along with Da Zao and Gan Cao; Yun Ling Shen, Fa Ban Xia, Di Huang, and Mu Tong complement each other.
Excessive menstruation and continuous dripping indicate a deficiency of the Chong and Ren vessels resulting in Bing Lou (sudden profuse bleeding or prolonged spotting). Qianjin Jiaojiang Tang (Qianjin Colla and Ginger Decoction) is appropriate.
Sheng Di Huang (Rehmanniae Radix, 3 qian) Chuan Xiong (Ligustici Chuanxiong Rhizoma, 1 qian) Bai Shao (Paeoniae Radix Alba, 3 qian) Lu Jiao Shuang (Cornu Cervi Degelatinatum, 2 qian) Dang Gui (Angelicae Sinensis Radix, 3 qian) Mu Li (Ostreae Concha, 3 qian) Ai Ye (Artemisiae Argyi Folium, 2 qian) E Jiao (Colla Corii Asini, 2 qian) Gan Cao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma, 1 qian) Pao Jiang (Zingiberis Rhizoma Praeparatum, 1 qian) Fu Zi (Aconiti Lateralis Radix Praeparata, 2 qian) Zong Hui (Livistonae Folium Cinis, 1 qian)
The verse states: Excessive menstruation stems from Chong and Ren deficiency; store Angelica, Ligusticum, Rehmannia, and Paeonia.
Colla, Ginger, Deer Horn Frost, Oyster Shell, Palm Ash, and Mugwort, combined with Licorice and Aconite, warm the meridians and regulate Qi.
(Bonan's Note: Adding Vinegar-processed Sepiae Endoconcha (3 qian) to the formula is especially effective.)
Scanty menstruation accompanied by dryness and fever indicates Blood Deficiency in the Uterus. Jiawei Siwu Tang (Modified Four Substance Decoction) is appropriate.
Mai Dong (Ophiopogonis Radix, 2 qian) Dang Gui (Angelicae Sinensis Radix, 2 qian) Chuan Xiong (Ligustici Chuanxiong Rhizoma, 8 fen) Bai Shao (Paeoniae Radix Alba, 1.5 qian) Sheng Di Huang (Rehmanniae Radix, 3 qian) Zao Ren (Ziziphi Spinosae Semen, 3 qian) Tai Wu Yao (Arecae Semens, 1 qian) Yuan Zhi (Polygalae Radix, 1 qian) Xiang Fu (Cyperi Rhizoma, 1.5 qian) Fu Ling (Poria, 3 qian) Gan Cao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma, 8 fen) E Jiao (Colla Corii Asini, 1.5 qian) Ren Shen (Ginseng Radix et Rhizoma, 1.5 qian)
The verse states: Scanty menstruation or dryness requires the full set of Siwu Tang: Angelica, Ligusticum, Rehmannia, and Paeonia.
Add Polygala, Ophiopogon, Ginseng, and Cyperus; Areca Seed, Ziziphus Seed, Licorice, and Poria are necessary.
Abdominal pain before menstruation and difficult flow indicate Blood stasis in the Blood aspect. Jiawei Xiangsu San (Modified Xiangsu Powder) is appropriate.
Dang Gui (Angelicae Sinensis Radix, 3 qian) Bai Shao (Paeoniae Radix Alba, 3 qian) Chen Pi (Citri Reticulatae Pericarpium, 2 qian) Yuan Hu Su (Corydalis Rhizoma, 2 qian) Tao Ren (Persicae Semen, 3 qian) Xiang Fu (Cyperi Rhizoma, 3 qian) Su Geng (Perillae Caulis, 3 qian) Chai Hu (Bupleuri Radix, 2 qian) Mu Dan Pi (Moutan Cortex, 3 qian) Gan Cao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma, 1 qian)
The verse states: Abdominal pain before menstruation due to Blood stasis; Angelica, Paeonia, and Corydalis effectively break up stasis.
Adding Persica, Moutan, Cyperus, and Licorice, along with Bupleurum, Citrus, and Perilla stem, effectively regulates menstruation.
Abdominal pain after menstruation and reduced flow indicate Blood Deficiency and insufficiency. Jiawei Bushen Tang (Modified Tonify Blood Decoction) is appropriate.
Huang Qi (Astragali Radix, 3 qian) Dang Gui (Angelicae Sinensis Radix, 3 qian) Bai Zhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma, 3 qian) Ren Shen (Ginseng Radix et Rhizoma, 2 qian) Xiang Fu (Cyperi Rhizoma, 2 qian) Chuan Xiong (Ligustici Chuanxiong Rhizoma, 1 qian) Shu Di Huang (Rehmanniae Radix Preparata, 3 qian)
The verse states: Abdominal pain increases after menstruation ends; recognize that this is not stasis pain.
Angelica, Ligusticum, Atractylodes, and Cyperus, combined with Rehmannia and Ginseng, excel at tonifying Blood.
Leukorrhea resembling rice water without cessation indicates Spleen Dampness causing Dai Xia (leukorrhea). Yinchens Silin Tang (Yinchen Four-Poria Decoction) is appropriate.
Yin Chen (Artemisiae Scopariae Herba, 3 qian) Yun Ling Shen (Poria, 3 qian) Zhu Ling (Polyporus, 3 qian) Chang Pu (Acori Tatarinowii Rhizoma, 1 qian) Ze Xie (Alismatis Rhizoma, 3 qian) Bi Xie (Dioscoreae Hypoglaucae Rhizoma, 3 qian) Gan Cao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma, 1 qian)
If Cold is present, add Yi Zhi Ren and Gui Zhi; if Heat is present, add Huang Qin and Huang Bo.
The verse states: Leukorrhea due to Spleen injury suits Bi Xie; use two Porias, Acorus, Alisma, Licorice, and Artemisia.
For Cold, add Yi Zhi Ren and Cinnamon Twig; for Heat, add Scutellaria and Phellodendron.
(Bonan's Note: Amomum Flower, Morinda Root, Euryale Seed, Red Poria, Salt-processed Plantago Seed, Sepia Shell, Dioscorea Rhizome, Cherokee Rose Fruit, Atractylodes Rhizome, Bupleurum Root, Alisma, and Salt-processed Phellodendron Bark are all highly effective for treating various types of leukorrhea.)