伤湿之脉细濡,湿热之脉缓大。浮缓湿在表,沉缓湿在里。湿脉沉细,与痉脉相似,而症不同,湿则身
痛,痉则身不痛。弦缓为风湿相搏,身痛脉沉为中湿,脉浮为风湿,虚涩为寒湿,湿流关节,一身尽痛。脉沉
而细,为中湿,为湿痹。湿温脉阳濡而
弱,阴小而急。
〔寒湿〕实脾饮 白术 茯苓 甘草 浓朴 大腹子 草蔻 木香 木瓜 附子 炮姜 枣
〔风湿〕胜湿汤 羌活 防风 苍术 甘草 黄连 黄柏 猪苓 泽泻
〔宣窍〕至宝丹 见前中风。
〔经络〕独活寄生汤 独活 桑寄生 熟地 人参 茯苓 牛膝 杜仲 秦艽 白芍 当归 细辛
防风 甘草
〔风湿〕羌活胜湿汤 羌活 独活(各一钱) 川芎 本 防风 甘草(各五分) 蔓荆子(三分)
〔夹风〕防风汤 防风 葛根 羌活 秦艽 桂枝 甘草 当归 杏仁 黄芩 赤苓 姜 酒煎。
〔夹寒〕加减五积散 苓 夏 陈 草 麻黄 白芷 川芎 当归 干姜 桔梗 赤芍 苍术 浓朴
〔外因〕除湿羌活汤 见前中风。
〔风湿〕神术散 见前伤风。
〔恶风〕防己黄 汤 防己 白术 黄 甘草 姜 枣
〔湿热〕清热渗湿汤 黄柏 黄连 茯苓 泽泻 苍术 白术 甘草
〔湿滞〕小厘清饮 茯苓 泽泻 猪苓 薏仁 枳壳 浓朴
〔内因〕五苓散 见前温。
〔发黄〕茵陈蒿汤 茵陈 大黄 栀子
〔热渴〕桂苓甘露饮 见前暑。
〔外因〕当归拈痛散 二术 二苓 人参 羌活 葛根 升麻 当归 知母 苦参 防风 茵陈
〔导水〕神芎丸 黄连 黄芩 川芎 大黄 薄荷 滑石 牵牛 水丸。
〔理脾〕六君子汤 见前中风。
〔化痰〕异功散 见前中风。
〔阴虚〕虎潜丸 见前中风。
〔湿火〕二妙丸 黄柏 苍术
〔温利〕七味渗湿汤 苍术 白术 茯苓 炮姜 丁香 橘红 炙草
〔温补〕理中汤 见前中风。
〔寒湿〕除湿汤 六君子汤加藿香、苍术、大腹皮。
〔寒泻〕升阳除湿汤 升麻 柴胡 神曲 泽泻 猪苓 苍术 陈皮 甘草 麦芽 益智 半夏
〔肾虚〕肾着汤 炮姜 茯苓 白术 甘草 如溺赤便溏,加苍术、陈皮、丁香。
〔温散〕加味五苓散 五苓散加羌活。
〔暑湿〕六和汤 见前暑。
〔湿温〕苍术白虎汤 见前中风。
〔伤湿〕白术酒 白术(一两) 酒(三盏) 煎一盏。
〔腹满〕苓姜术桂汤 苓 姜 术 桂
〔体虚〕清燥汤 见前暑。
〔酒湿〕葛花解酲汤 葛花 砂仁 蔻仁 木香 青皮 陈皮 人参 白术 茯苓 神曲 干姜
猪苓 泽泻
〔除湿〕平胃散 见前中风。
〔脾湿〕胃苓汤 见前中风。
〔止泻〕苍术丸 茯苓 苍术 浓朴 白芍 炙草 川椒 茴香 破故纸 糯米粥丸。
〔湿痰〕二陈汤 见前中风。
The pulse of injury by dampness is fine and soggy; the pulse of damp-heat is slow and large. A floating and slow pulse indicates dampness in the exterior, while a deep and slow pulse indicates dampness in the interior. The pulse of dampness is deep and fine, resembling that of Jing disease (a syndrome characterized by stiffness of the neck and back, and opisthotonos), but the symptoms differ: in dampness, there is body pain, whereas in Jing disease, there is no body pain. A string-taut and slow pulse indicates wind-dampness combusting with each other; body pain with a deep pulse indicates middle dampness; a floating pulse indicates wind-dampness; a deficient and choppy pulse indicates cold-dampness; when dampness flows into the joints, the whole body suffers from pain. A deep and fine pulse indicates middle dampness or Shi Bi (Bi syndrome caused by dampness obstruction). In wet-warmth disease, the Yang pulse (Cun position) is soggy and weak, while the Yin pulse (Chi position) is small and rapid.
[Cold-Dampness Syndrome] Shipi Yin (Spleen-Strengthening Decoction): Baizhu (Atractylodis Rhizoma), Fuling (Poria), Gancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma), Houpo (Magnoliae Officinalis Cortex), Dafuzi (Arecae Semen), Caokou (Cardamomi Fructus Rotundus), Muxiang (Aucklandiae Radix), Mugua (Chaenomelis Fructus), Fuzi (Aconiti Lateralis Radix Praeparata), Paojiang (Zingiberis Rhizoma Praeparatum), Zao (Jujubae Fructus).
[Wind-Dampness Syndrome] Shengshi Tang (Dampness-Overcoming Decoction): Qianghuo (Notopterygii Rhizoma et Radix), Fangfeng (Saposhnikoviae Radix), Cangzhu (Atractylodis Rhizoma), Gancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma), Huanglian (Coptidis Rhizoma), Huangbai (Phellodendri Cortex), Zhuling (Polyporus), Zexie (Alismatis Rhizoma).
[Unblocking Orifices] Zhibao Dan (Precious Treasure Pill): See Wind-Stroke section above.
[Meridian Syndrome] Duhuo Jisheng Tang (Angelicae Pubescentis and Taxilli Decoction): Duhuo (Angelicae Pubescentis Radix), Sangjisheng (Taxilli Herba), Shudi (Rehmanniae Radix Preparata), Renshen (Ginseng Radix), Fuling (Poria), Niuxi (Achyranthis Bidentatae Radix), Duzhong (Eucommiae Cortex), Qinjiao (Gentianae Macrophyllae Radix), Baishao (Paeoniae Radix Alba), Danggui (Angelicae Sinensis Radix), Xixin (Asari Radix et Rhizoma), Fangfeng (Saposhnikoviae Radix), Gancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma).
[Wind-Dampness Syndrome] Qianghuo Shengshi Tang (Notopterygium Dampness-Overcoming Decoction): Qianghuo (Notopterygii Rhizoma et Radix), Duhuo (Angelicae Pubescentis Radix) [each 1 qian], Chuanxiong (Chuanxiong Rhizoma), Ben (Ligustici Chuanxiong Rhizoma), Fangfeng (Saposhnikoviae Radix), Gancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma) [each 5 fen], Manjingzi (Viticis Semen) [3 fen].
[Accompanied by Wind] Fangfeng Tang (Saposhnikovia Decoction): Fangfeng (Saposhnikoviae Radix), Gegen (Puerariae Lobatae Radix), Qianghuo (Notopterygii Rhizoma et Radix), Qinjiao (Gentianae Macrophyllae Radix), Guizhi (Cinnamomi Ramulus), Gancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma), Danggui (Angelicae Sinensis Radix), Xingren (Armeniacae Semen Amarum), Huangqin (Scutellariae Radix), Chiling (Poria cum Pino), Shengjiang (Zingiberis Rhizoma Recens), decocted with wine.
[Accompanied by Cold] Jiawei Wuji San (Modified Five Accumulations Powder): Ling (Poria), Xia (Pinelliae Rhizoma Praeparatum), Chen (Citri Reticulatae Pericarpium), Cao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma), Mahuang (Ephedrae Herba), Baizhi (Angelicae Dahuricae Radix), Chuanxiong (Chuanxiong Rhizoma), Danggui (Angelicae Sinensis Radix), Ganjiang (Zingiberis Rhizoma), Jiegeng (Platycodonis Radix), Chi Shao (Paeoniae Radix Rubra), Cangzhu (Atractylodis Rhizoma), Houpo (Magnoliae Officinalis Cortex).
[External Cause] Chushi Qianghuo Tang (Dampness-Removing Notopterygium Decoction): See Wind-Stroke section above.
[Wind-Dampness Syndrome] Shenzhu San (Divine Skill Powder): See Wind-Injury section above.
[Aversion to Wind] Fangji Huangqi Tang (Stephania and Astragalus Decoction): Fangji (Stephaniae Tetrandrae Radix), Baizhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma), Huangqi (Astragali Radix), Gancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma), Shengjiang (Zingiberis Rhizoma Recens), Zao (Jujubae Fructus).
[Damp-Heat Syndrome] Qingre Shenshi Tang (Clearing Heat and Permeating Dampness Decoction): Huangbai (Phellodendri Cortex), Huanglian (Coptidis Rhizoma), Fuling (Poria), Zexie (Alismatis Rhizoma), Cangzhu (Atractylodis Rhizoma), Baizhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma), Gancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma).
[Dampness Stagnation Syndrome] Xiao Li Qing Yin (Minor Caliber Clearing Infusion): Fuling (Poria), Zexie (Alismatis Rhizoma), Zhuling (Polyporus), Yiren (Coicis Semen), Zhike (Aurantii Fructus Immaturus), Houpo (Magnoliae Officinalis Cortex).
[Internal Cause] Wuling San (Five-Ingredient Powder with Poria): See Warm Disease section above.
[Icterus Syndrome] Yinchenshao Tang (Artemisiae Scopariae and Rhubarb Decoction): Yichen (Artemisiae Scopariae Herba), Dahuang (Rhei Radix et Rhizoma), Zhizi (Gardeniae Fructus).
[Heat and Thirst Syndrome] Guiling Ganlu Yin (Cinnamon Twig, Poria, and Sweet Dew Infusion): See Summerheat section above.
[External Cause] Danggui Niantong San (Angelica Joint-Pain Relieving Powder): Ershu (Cangzhu and Baizhu), Erling (Zhuling and Fuling), Renshen (Ginseng Radix), Qianghuo (Notopterygii Rhizoma et Radix), Gegen (Puerariae Lobatae Radix), Shengma (Cimicifugae Rhizoma), Danggui (Angelicae Sinensis Radix), Zhimu (Anemarrhenae Rhizoma), Kushen (Sophorae Flavescentis Radix), Fangfeng (Saposhnikoviae Radix), Yichen (Artemisiae Scopariae Herba).
[Water-Guiding Syndrome] Shenxiong Wan (Spiritual Xion Pill): Huanglian (Coptidis Rhizoma), Huangqin (Scutellariae Radix), Chuanxiong (Chuanxiong Rhizoma), Dahuang (Rhei Radix et Rhizoma), Bohe (Menthae Haplocalycis Herba), Huashi (Talcum), Qianniu (Pharbitidis Semen), made into pills with water.
[Spleen-Regulating Syndrome] Liu Junzi Tang (Six Gentlemen Decoction): See Wind-Stroke section above.
[Phlegm-Resolving Syndrome] Yigong San (Extraordinary Merit Powder): See Wind-Stroke section above.
[Yin Deficiency Syndrome] Huyian Wan (Tiger Locking Pill): See Wind-Stroke section above.
[Damp-Fire Syndrome] Ermiao Wan (Two Marvels Pill): Huangbai (Phellodendri Cortex), Cangzhu (Atractylodis Rhizoma).
[Warming and Draining Syndrome] Qiwei Shenshi Tang (Seven-Ingredient Dampness-Permeating Decoction): Cangzhu (Atractylodis Rhizoma), Baizhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma), Fuling (Poria), Paojiang (Zingiberis Rhizoma Praeparatum), Dingxiang (Syzygii Flos), Juhong (Citri Reticulatae Pericarpium Rubrum), Zhigan (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma Preparata).
[Warming and Tonifying Syndrome] Lizhong Tang (Regulate the Middle Decoction): See Wind-Stroke section above.
[Cold-Dampness Syndrome] Chushi Tang (Dampness-Removing Decoction): Liu Junzi Tang plus Huoxiang (Agastaches Herba), Cangzhu (Atractylodis Rhizoma), Dafupi (Arecae Pericarpium).
[Cold Diarrhea Syndrome] Shengyang Chushi Tang (Ascending Yang and Removing Dampness Decoction): Shengma (Cimicifugae Rhizoma), Chaihu (Bupleuri Radix), Shenqu (Massa Medicata Fermentata), Zexie (Alismatis Rhizoma), Zhuling (Polyporus), Cangzhu (Atractylodis Rhizoma), Chenpi (Citri Reticulatae Pericarpium), Gancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma), Maiya (Hordei Fructus Germinatus), Yizhi (Alpiniae Oxyphyllae Fructus), Banxia (Pinelliae Rhizoma Praeparatum).
[Kidney Deficiency Syndrome] Shen Zhuo Tang (Kidney Fixation Decoction): Paojiang (Zingiberis Rhizoma Praeparatum), Fuling (Poria), Baizhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma), Gancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma). If urine is red and stool is loose, add Cangzhu (Atractylodis Rhizoma), Chenpi (Citri Reticulatae Pericarpium), Dingxiang (Syzygii Flos).
[Warming and Dispersing Syndrome] Jiawei Wuling San (Modified Five-Ingredient Powder with Poria): Wuling San plus Qianghuo (Notopterygii Rhizoma et Radix).
[Summer-Dampness Syndrome] Liuhe Tang (Six Harmonies Decoction): See Summerheat section above.
[Damp-Warmth Syndrome] Cangzhu Baihu Tang (Cangzhu and White Tiger Decoction): See Wind-Stroke section above.
[Injury by Dampness Syndrome] Baizhu Jiu (Atractylodes Wine): Baizhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma) [1 liang], Jiu (Vinum) [3 zhan], decocted to 1 zhan.
[Abdominal Fullness Syndrome] Ling Jiang Shu Gui Tang (Poria, Ginger, Atractylodes, and Cinnamon Twig Decoction): Ling (Poria), Jiang (Zingiberis Rhizoma Recens), Shu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma), Gui (Cinnamomi Ramulus).
[Constitutional Deficiency Syndrome] Qingzao Tang (Clearing Dryness Decoction): See Summerheat section above.
[Alcohol-Dampness Syndrome] Ge Hua Jie Ying Tang (Kudzu Flower Relieving Intoxication Decoction): Gehua (Puerariae Flos), Sharen (Amomi Fructus Rotundus), Kourén (Cardamomi Fructus Rotundus), Muxiang (Aucklandiae Radix), Qingpi (Citri Reticulatae Pericarpium Viride), Chenpi (Citri Reticulatae Pericarpium), Renshen (Ginseng Radix), Baizhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma), Fuling (Poria), Shenqu (Massa Medicata Fermentata), Ganjiang (Zingiberis Rhizoma), Zhuling (Polyporus), Zexie (Alismatis Rhizoma).
[Dampness-Removing Syndrome] Pingwei San (Peace the Stomach Powder): See Wind-Stroke section above.
[Spleen-Dampness Syndrome] Weiling Tang (Stomach and Five-Ingredient Powder): See Wind-Stroke section above.
[Diarrhea-Stopping Syndrome] Cangzhu Wan (Cangzhu Pill): Fuling (Poria), Cangzhu (Atractylodis Rhizoma), Houpo (Magnoliae Officinalis Cortex), Baishao (Paeoniae Radix Alba), Zhigan (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma Preparata), Chuanjiao (Zanthoxyli Pericarpium), Huixiang (Foeniculi Fructus), Poguzhi (Psoraleae Fructus), made into pills with glutinous rice porridge.
[Damp-Phlegm Syndrome] Erchen Tang (Two-Aged Decoction): See Wind-Stroke section above.