沉而滑,浮而迟,弦而紧者,皆水肿。盛而紧,大坚以涩,迟而滑者,皆胀满。二病之脉,实大可治,
虚微难治。
肿由腹散入四肢,可治;由四肢胀入腹,难治。凡水肿病,唇黑,肝伤;缺盆平,心伤;脐突,脾伤;
背平,肺伤;足心平,肾伤,五者不治。《灵枢经》曰∶腹胀,身热,脉大,一逆也;腹鸣而满,四肢清,泄,
脉大,二逆也;腹胀大,四末清脱形,泄甚,三逆也;腹胀,便血,四逆也。并不治。腹胀肚见青筋,
腹胀便泄,久疟虚肿,皆不治。
〔阴水〕实脾饮 见一卷湿。
〔利湿〕小厘清饮 见一卷湿。
〔阳水〕大橘皮汤 五苓散合六一散,再加 陈皮 木香 槟榔 姜
〔泄浊〕四苓散 见一卷暑。
〔利湿〕六一散 见一卷温。
〔风水〕越婢汤 见二卷咳嗽。
〔皮水〕防己茯苓汤 防己 黄 茯苓 甘草 桂枝
〔肤胀〕五皮饮 大腹皮 赤茯皮 陈皮 桑白皮 姜皮
〔肿水〕麦门冬汤 麦冬(五十枚) 粳米(五十粒)
〔痞满〕半夏泻心汤 见一卷温。
〔健运〕六君子汤 见一卷中风。
〔阳虚〕金匮肾气丸 见二卷虚损。
〔补中〕补中益气汤 见一卷中风。
〔肝逆〕解肝煎 见本卷诸气。
〔三焦〕廓清饮 陈 苓 枳 朴 泽泻 大腹皮 莱菔子 白芥子
〔消滞〕鸡金散 鸡内金 沉香 砂仁 陈香橼 为末,参汤下。
〔消导〕和中丸 陈 苓 夏 枳 楂 曲 麦芽 砂仁 五谷虫 香附
〔消补〕宽中汤 陈 苓 夏 枳 楂 曲 术 朴 莱菔子 姜
〔温补〕理中汤 见一卷中风。
〔温胃〕温胃饮 见一卷中风。
〔湿热〕小温中丸 二陈汤加 白术 神曲 生香附 苦参 黄连 针砂 醋水打神曲糊丸。
〔寒湿〕禹余粮丸 禹余粮 蛇含石 针砂 羌活 川芎 蓬术 三棱 白蔻 蒺藜 陈皮 青皮
本香 大茴香 牛膝 当归 炮姜 附子 肉桂 研细,神曲糊丸。叶天士去附子、蓬术、青皮,加茯苓。
〔导水〕禹功丸 黑牵牛 茴香 姜汁 调服,或加木香。
〔攻下〕神芎导水丸 芩 连 黑丑 川芎 薄荷 大黄 滑石 水丸。
〔峻下〕舟车神佑丸 甘遂 大戟 芫花 大黄 轻粉 黑丑 青皮 陈皮 木香 槟榔 水丸。
〔蓄血〕桃仁承气汤 见一卷疫。
〔攻滞〕大小承气汤 见一卷温。
〔补脾〕归脾丸 见二卷劳瘵。
〔经断〕通经丸 赤芍 归尾 生地 川芎 牛膝 红花 桃仁 香附 琥珀 苏木屑 五灵脂
〔水胀〕五皮五子饮 五皮饮加 苏子 车前子 大腹子 葶苈子 菟丝子 入猪肝煮,蘸蒜食。
〔虚肿〕香苏散 橘红 防己 木通 苏叶 生姜
〔利湿〕胃苓汤 见一卷中风。
〔气虚〕白术散 术 苓 陈 曲 砂仁 五谷虫 荷叶 米汤调服。
〔消补〕枳术丸 见本卷痞满。
〔胃阴〕六味丸 见一卷中风。
〔喘胀〕安肺汤 黄芩 桑皮 贝母 花粉 杏仁 知母 天冬 沙参 枇杷叶
〔腹胀〕加味枳术丸 枳 术 陈 夏 芩 苏 桔 草 桂 槟榔 五灵脂 姜
〔蛊胀〕参术健脾丸 参 术 陈 苓归 芍 炙草 大枣
〔导水〕导水茯苓汤 赤苓 麦冬 泽泻 白术 桑皮 紫苏 木瓜 木香 大腹皮 陈皮 砂仁 槟榔
灯心水煎。
〔泻积〕二蛟散 芒硝三两,炒干为末,和老黄米三两炒研,加黑糖调服三钱。
〔血蛊〕调营饮 芎 归 陈 槟榔 蓬术 延胡 白芷
〔产妇〕大调经散 大黑豆(五钱) 茯苓(三钱三分) 西琥珀(三分半) 每末三钱,紫苏汤下,日三服。
〔血蛊〕小调经散 没药 西琥珀 桂心 白芍 当归(各一钱) 细辛 麝香(各五分) 酒、姜调服。
〔坚满〕当归散 归 芍 丹 术 陈 苓 桂心 木香 木通 槟榔
Pulse that is deep and slippery, floating and slow, wiry and tight, all indicate edema. Pulse that is vigorous and tight, large, firm, and choppy, or slow and slippery, all indicate distension and fullness. For the pulses of these two diseases, if they are excess and large, it is treatable; if they are deficient and minute, it is difficult to treat.
Edema spreading from the abdomen to the four limbs is treatable; swelling spreading from the four limbs into the abdomen is difficult to treat. In cases of general edema disease, black lips indicate liver injury; flat supraclavicular fossa (Quepen) indicates heart injury; protruding umbilicus indicates spleen injury; flat back indicates lung injury; flat soles of feet indicate kidney injury. These five conditions are untreatable. The *Ling Shu* states: Abdominal distension with body heat and a large pulse is the first adverse sign; abdominal borborygmus with fullness, cold limbs, diarrhea, and a large pulse is the second adverse sign; abdominal distension and enlargement, cold and emaciated extremities, and severe diarrhea is the third adverse sign; abdominal distension with bloody stool is the fourth adverse sign. None of these are treatable. Abdominal distension with visible green veins on the abdomen, abdominal distension with diarrhea, and deficiency edema resulting from chronic malaria are all untreatable.
[Yin Edema] Shipin Yin (Spleen-Strengthening Decoction) See Volume 1, Dampness chapter.
[Promote Diuresis] Xiaoli Qingyin (Minor Clearing Decoction) See Volume 1, Dampness chapter.
[Yang Edema] Daju Pi Tang (Large Citrus Peel Decoction) Wuling San (Five-Ingredient Poria Decoction) combined with Liuyi San (Six-to-One Powder), plus Chenpi (Citri Reticulatae Pericarpium), Muxiang (Aucklandiae Radix), Binglang (Arecae Semen), and Shengjiang (Zingiberis Rhizoma Recens).
[Drain Turbidity] Siling San (Four-Ingredient Poria Powder) See Volume 1, Summerheat chapter.
[Promote Diuresis] Liuyi San (Six-to-One Powder) See Volume 1, Warmth chapter.
[Wind Water] Yebip Tang (Yi Bo's Decoction) See Volume 2, Cough chapter.
[Skin Water] Fangji Fuling Tang (Stephania and Poria Decoction) Fangji (Stephaniae Tetrandrae Radix), Huangqi (Astragali Radix), Fuling (Poria), Gancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma), Guizhi (Cinnamomi Ramulus).
[Skin Distension] Wupi Yin (Five-Bark Decoction) Dafupi (Tangerine Fruit Pedicel), Chifupi (Red Tangerine Peel), Chenpi (Citri Reticulatae Pericarpium), Sangbaipi (Mori Cortex), Jiangpi (Zingiberis Pericarpium).
[Swelling Water] Maidong Tang (Ophiopogon Decoction) Maidong (Ophiopogonis Radix, fifty seeds), Jingmi (Oryzae Fructus Germinatus, fifty grains).
[Stagnant Fullness] Banxia Xiexin Tang (Pinellia Decoction for Draining the Epigastrium) See Volume 1, Warmth chapter.
[Strengthen Transport] Liujunzi Tang (Six-Gentlemen Decoction) See Volume 1, Wind-Stroke chapter.
[Yang Deficiency] Jingui Shenqi Wan (Kidney-Energy Pill from the Golden Cabinet) See Volume 2, Deficiency Damage chapter.
[Nourish Middle] Buzhong Yiqi Tang (Decoction for Replenishing the Middle and Augmenting Qi) See Volume 1, Wind-Stroke chapter.
[Liver Rebellion] Jiegan Jian (Liver-Unbinding Decoction) See this volume, All Qi Diseases chapter.
[Sanjiao] Kuqing Yin (Clearing Decoction) Chenpi (Citri Reticulatae Pericarpium), Fuling (Poria), Zhike (Aurantii Fructus Immaturus), Houpo (Magnoliae Officinalis Cortex), Zexie (Alismatis Rhizoma), Dafupi (Tangerine Fruit Pedicel), Laifuzi (Raphani Semen), Baijiezi (Sinapis Semen).
[Resolve Stagnation] Jijin San (Chicken Gizzard Lining Powder) Jineijin (Galli Gigerii Endothelium Corneum), Chenxiang (Aquilariae Lignum Resinatum), Sharen (Amomi Fructus), Chen Xiangyuan (Citri Grandis Pericarpium), powdered, taken with Ginseng decoction.
[Digest and Guide] Hezhong Wan (Middle-Harmonizing Pill) Chenpi (Citri Reticulatae Pericarpium), Fuling (Poria), Banxia (Pinelliae Rhizoma), Zhike (Aurantii Fructus Immaturus), Zhaza (Crataegi Fructus), Shenqu (Massa Medicata Fermentata), Maiya (Hordei Fructus Germinatus), Sharen (Amomi Fructus), Wu Gu Chong (Insectus Quintuplex), Xiangfu (Cyperi Rhizoma).
[Resolve and Tonify] Kuanzhong Tang (Broad-Middle Decoction) Chenpi (Citri Reticulatae Pericarpium), Fuling (Poria), Banxia (Pinelliae Rhizoma), Zhike (Aurantii Fructus Immaturus), Zhaza (Crataegi Fructus), Shenqu (Massa Medicata Fermentata), Baizhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma), Houpo (Magnoliae Officinalis Cortex), Laifuzi (Raphani Semen), Shengjiang (Zingiberis Rhizoma Recens).
[Warm and Tonify] Lizhong Tang (Regulate the Middle Decoction) See Volume 1, Wind-Stroke chapter.
[Warm Stomach] Wenwei Yin (Stomach-Warming Decoction) See Volume 1, Wind-Stroke chapter.
[Damp-Heat] Xiaowenzhong Wan (Minor Warming Middle Pill) Erchen Tang (Two-Aged Decoction) plus Baizhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma), Shenqu (Massa Medicata Fermentata), Sheng Xiangfu (Cyperi Rhizoma), Kushen (Sophorae Flavescentis Radix), Huanglian (Coptidis Rhizoma), Zhen Sha (Hematitum), made into pills with paste from Shenqu soaked in vinegar and water.
[Cold-Damp] Yuyuliang Wan (Hematitum Pill) Yuyuliang (Hematitum), Shehanshi (Phyllitidis Folium), Zhen Sha (Hematitum), Qianghuo (Notopterygii Rhizoma et Radix), Chuanxiong (Chuanxiong Rhizoma), Pengzhu (Curcumae Phaeocaulis Rhizoma), Sanleng (Sparganii Rhizoma), Baiko (Amomi Fructus Rotundus), Jili (Tribuli Fructus), Chenpi (Citri Reticulatae Pericarpium), Qingpi (Citri Reticulatae Pericarpium Viride), Benxiang (Costi Radix), Da Huixiang (Foeniculi Fructus), Niuxi (Achyranthis Bidentatae Radix), Danggui (Angelicae Sinensis Radix), Paojiang (Zingiberis Rhizoma Preparatum), Fuzi (Aconiti Lateralis Radix Preparata), Rougui (Cinnamomi Cortex), powdered finely, made into pills with Shenqu paste. Ye Tianshi removes Fuzi, Pengzhu, and Qingpi, adds Fuling.
[Guide Water] Yugong Wan (Yu Gong Pill) Hei Qianniu (Pharbitidis Semen Nigrum), Huixiang (Foeniculi Fructus), taken with Ginger juice, or add Muxiang.
[Attack and Purge] Shenxiong Dao Shui Wan (Spiritual Xiong Water-Guiding Pill) Qin (Scutellariae Radix), Lian (Coptidis Rhizoma), Hei Chou (Pharbitidis Semen Nigrum), Chuanxiong (Chuanxiong Rhizoma), Bohe (Menthae Haplocalycis Herba), Dahuang (Rhei Radix et Rhizoma), Huashi (Talcum), water-made pills.
[Vigorous Purge) Zhouche Shenyou Wan (Boat-Cart Spirit-Protecting Pill) Gansui (Kansui Radix), Daji (Euphorbiae Pekinensis Radix), Yuanhua (Genkwa Flos), Dahuang (Rhei Radix et Rhizoma), Qingfen (Calamina), Hei Chou (Pharbitidis Semen Nigrum), Qingpi (Citri Reticulatae Pericarpium Viride), Chenpi (Citri Reticulatae Pericarpium), Muxiang (Aucklandiae Radix), Binglang (Arecae Semen), water-made pills.
[Blood Stasis] Tao Ren Cheng Qi Tang (Persimmon Seed Decoction for Directing the Qi) See Volume 1, Epidemic chapter.
[Attack Stagnation) Da Xiao Cheng Qi Tang (Major and Minor Decoctions for Directing the Qi) See Volume 1, Warmth chapter.
[Tonify Spleen) Guipi Wan (Restore the Spleen Pill) See Volume 2, Consumption chapter.
[Menses Stop) Tongjing Wan (Unblocking Menses Pill) Chishao (Paeoniae Radix Rubra), Guiwei (Angelicae Sinensis Radix Cauda), Shengdi (Rehmanniae Radix), Chuanxiong (Chuanxiong Rhizoma), Niuxi (Achyranthis Bidentatae Radix), Honghua (Carthami Flos), Taoren (Persicae Semen), Xiangfu (Cyperi Rhizoma), Hupo (Electri Fulguris), Sumu (Pterocarpi Santalinus), Wulingzhi (Trogopterori Faeces).
[Water Distension) Wupi Wuzi Yin (Five-Bark Five-Seed Decoction) Wupi Yin (Five-Bark Decoction) plus Suzi (Perillae Fructus), Cheqianzi (Plantaginis Semen), Dafuzi (Tangerine Fruit Pedicel), Tinglizi (Lepidii Semen), Tusizi (Cuscutae Semen), cooked with pig liver, eaten dipped in garlic.
[Deficiency Edema) Xiangsu San (Xiang-Su Powder) Juhong (Citri Reticulatae Pericarpium Rubrum), Fangji (Stephaniae Tetrandrae Radix), Mutong (Akebiae Caulis), Suye (Perillae Folium), Shengjiang (Zingiberis Rhizoma Recens).
[Promote Diuresis) Weiping Tang (Stomach-Poria Decoction) See Volume 1, Wind-Stroke chapter.
[Qi Deficiency) Baizhu San (Atractylodes Powder) Baizhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma), Ling (Poria), Chen (Citri Reticulatae Pericarpium), Qu (Massa Medicata Fermentata), Sharen (Amomi Fructus), Wu Gu Chong (Insectus Quintuplex), Heye (Nelumbinis Folium), taken with Rice soup.
[Resolve and Tonify) Zhizhu Wan (Zhizhu Pill) See this volume, Stagnant Fullness chapter.
[Stomach Yin) Liuwei Wan (Six-Ingredient Pill) See Volume 1, Wind-Stroke chapter.
[Asthma Distension) Anfei Tang (Lung-Calming Decoction) Huangqin (Scutellariae Radix), Sangpi (Mori Cortex), Beimu (Fritillariae Cirrhosae Bulbus), Huafen (Trichosanthis Radix), Xingren (Armeniacae Semen Amarum), Zhimu (Anemarrhenae Rhizoma), Tiandong (Asparagi Radix), Shashen (Glehniae Radix), Pipaye (Loquat Folium).
[Abdominal Distension) Jiawei Zhizhu Wan (Modified Zhizhu Pill) Zhi (Aurantii Fructus Immaturus), Zhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma), Chen (Citri Reticulatae Pericarpium), Xia (Pinelliae Rhizoma), Qin (Scutellariae Radix), Su (Perillae Folium), Jie (Platycodonis Radix), Cao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma), Gui (Cinnamomi Ramulus), Binglang (Arecae Semen), Wulingzhi (Trogopterori Faeces), Jiang (Zingiberis Rhizoma Recens).
[Guzhang) Shenzhu Jianpi Wan (Ginseng-Atractylodes Spleen-Strengthening Pill) Shen (Ginseng), Zhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma), Chen (Citri Reticulatae Pericarpium), Ling (Poria), Gui (Angelicae Sinensis Radix), Shao (Paeoniae Radix Alba), Zhigancao (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma Preparata), Dazao (Zizyphi Fructus).
[Guide Water) Daoshui Fuling Tang (Water-Guiding Poria Decoction) Chiling (Poria), Maidong (Ophiopogonis Radix), Zexie (Alismatis Rhizoma), Baizhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma), Sangpi (Mori Cortex), Zisu (Perillae Folium), Mugua (Chaenomelis Fructus), Muxiang (Aucklandiae Radix), Dafupi (Tangerine Fruit Pedicel), Chenpi (Citri Reticulatae Pericarpium), Sharen (Amomi Fructus), Binglang (Arecae Semen), decocted with Dengxin (Junci Medullia).
[Drain Accumulation) Erjiao San (Two Crocodiles Powder) Mangxiao (Natrii Sulfas) three liang, stir-fried dry then powdered, mixed with Laohuangmi (Old Yellow Rice) three liang stir-fried and powdered, taken with Black sugar, three qian per dose.
[Blood Guzhang) Tiaoying Yin (Nourishing Blood Decoction) Xiong (Chuanxiong Rhizoma), Gui (Angelicae Sinensis Radix), Chen (Citri Reticulatae Pericarpium), Binglang (Arecae Semen), Pengzhu (Curcumae Phaeocaulis Rhizoma), Yanhu (Corydalis Rhizoma), Baizhi (Angelicae Dahuricae Radix).
[Puerperal) Datiaojing San (Major Menstrual-Regulating Powder) Daheidou (Sojae Semen Nigrum) (five qian), Fuling (Poria) (three qian three fen), Xi Hupo (Electrum) (three fen half), take three qian powder each time, taken with Zisu (Perillae Folium) decoction, three times daily.
[Blood Guzhang) Xiaotiaojing San (Minor Menstrual-Regulating Powder) Moyao (Myrrhae Resina), Xi Hupo (Electrum), Guixin (Cinnamomi Cortex), Baishao (Paeoniae Radix Alba), Danggui (Angelicae Sinensis Radix) (one qian each), Xixin (Asari Radix et Rhizoma), Shexiang (Moschus) (five fen each), taken with Wine and Ginger.
[Firm Fullness) Danggui San (Angelica Powder) Gui (Angelicae Sinensis Radix), Shao (Paeoniae Radix Alba), Dan (Moutan Cortex), Zhu (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma), Chen (Citri Reticulatae Pericarpium), Ling (Poria), Guixin (Cinnamomi Cortex), Muxiang (Aucklandiae Radix), Mutong (Akebiae Caulis), Binglang (Arecae Semen).