内经云∶精气夺则虚,虚者补之。难经云∶损其肺者益其气,损其心者调其营卫,损其脾者调其饮食,适
其寒温,损其肝者缓其中,损其肾者益其精。此用补益法之原理也。温热为伏火症,本不当用补益法。然内经
谓冬不藏精,春必病温,病温虚甚死,当实其阴以补其不足,此即后贤治四不足与四损者复病温热,创立先补
后泻,先泻后补,补泻兼施之法之导师也,况温热诸症,每有屡经汗下清解不退者,必待补益而始痊。此由本
体素虚,或原素有内伤,或为病药所残,自当消息其气血阴阳,以施补益之法。温热虽伤阴分血液者居多,然
亦有凉药太过而伤阳气者,则补血补阴,补气补阳,又当酌其轻重,不可偏废。凡屡经汗下清和而烦热更甚者,
当补阴血以济阳,所谓寒之不寒责其无水者是也。屡汗下清和热退而昏倦痞利不止者,当补阳气以培元,所谓
祛邪必先扶正,正足邪自去也。试述清补、温补、调补、平补、峻补、食补诸方法以发明之∶
一、清补即清滋法,张景岳所谓阻虚者宜补而兼清,二冬地芍之类是也。陆九芝所谓甘寒为滋,生地石斛
以养胃阴是也。如金匮麦门冬汤、千金麦冬汤、千金生地黄煎、叶氏养胃汤、竹叶地黄汤、吴氏五汁饮(悉尼
汁、荸荠汁、芦根汁、麦冬汁,藕汁,临时斟酌多少,和匀凉服,不甚喜凉者重汤炖温服。温病条辨方)之类,
为温热病后清滋津液之良方。惟徐洄溪谓大病后必有留热,治宜清养,独推仲景竹叶石膏汤为善后要
方。虽然,清滋之法亦当分辨。
如肺胃之阴则津液也,惟清润之品可以生之,如参燕麦冬汤、清燥救肺汤、养阴清肺汤、加减甘露饮、润肺
悉尼膏、景岳四阴煎(细生地三钱,麦冬、白芍、苏百合、北沙参各二钱,浙茯苓钱半,生甘草一钱。景岳新方)
三参冬燕汤(太子参、西洋参各一钱,北沙参四钱,麦冬二钱,光燕条八分,青蔗浆一酒杯,建兰叶三片。樊师
验方)、程氏月华丸(天麦冬,生熟地,山药、百部、北沙参、川贝、阿胶,茯苓、獭肝、广三七各五钱,冬桑
汁叶二两煎膏,将阿胶化入膏内,和药,稍加炼蜜为丸,如弹子大,每服一丸,噙化,日三服。程氏医学心悟
方)、八仙玉液(藕汁二杯,梨汁、芦根汁、蔗汁、人乳、童便各一杯,先将生鸡子白三枚,白茅根四十支,煎
取浓汁二杯,和入前六汁,重汤炖温服。顾氏医镜方)之类,皆可随症选用。
心肝脾肾之阴则血液也,清补心阴,如清燥养荣汤、叶氏加减复脉汤、王氏小复脉汤(原麦冬五钱,甘杞子三
钱,炙甘草一钱,鲜刮淡竹茹三钱,南枣两枚。王孟英新验方)等选用。清补脾阴,如补阴益气煎(潞党参一
钱,归身二钱,淮山药、熟地炭各三钱,新会皮一钱,炙甘草八分,升麻二分,柴胡三分。景岳新方)、参燕异
功煎(潞党参一钱,光燕条八分,生晒术五分,浙茯苓一钱,炙甘草、新会白各八分。见何书田医学妙谛)、
参粉甘芍汤(西党参钱半,南花粉三钱,炙甘草八分,炒白芍钱半。唐容川血证论方)之类;而慎柔养真汤(西
党参、生晒术、嫩棉 、甜石莲各钱半,淮山药、生白芍、提麦冬各三钱,炙甘草六分,北五味二分。慎柔五书
方)煎去头煎,止服二三煎,取甘淡以养脾,深得清滋脾阴之秘法。清补肝阴,如吴氏小定风珠(温病条辨方)、
加减四物汤、四物绛复汤、阿胶鸡子黄汤(均见沈樾亭验方传信)、地骨皮饮(地骨皮五钱,粉丹皮、细生地、
生白芍各三钱,归身钱半,川芎五分。见陈修园时方歌括)、酒沥汤(焦山栀、粉丹皮、归身各钱半,生白芍三
钱,鳖血柴胡八分,辰茯神三钱,生晒术五分,苏薄荷三分,陈酒一匙,淡竹沥一瓢,和匀同冲。张氏医通妇
科方)等选用∶而魏氏一贯煎(细生地三钱,归身、麦冬各钱半,北沙参四钱,甘杞子一钱,川楝子钱半,口苦
燥者加酒炒川连六分。见魏玉横续名医类案)柔剂和肝,善治胸脘胁痛,吞酸吐苦,疝气瘕聚,一切肝病,尤
为清滋肝阴之良方。清补内肾之阴,如甘露饮(宋和剂局方)、知柏地黄汤(戴氏广温疫论)、顾氏保阴煎(见
松园医镜)、新加六味汤(见周小颠三指禅)等选用。
脑督外肾之阴,则精髓也,盖以脑为髓海,督为脊髓,外肾主藏精,非粘腻之物不能填之。清补脑肾之阴,
如六味加犀角汤(见陆定圃冷庐医话)桑麻六味汤(见何书田医学妙谛)救阴滋任汤、清滋脊髓汤(熟地炭、
炙龟板各四钱,盐水炒川柏八分,知母钱半,猪脊髓一条,甲鱼头一枚,煎成,冲甜酱油半瓢。均何廉臣验方)
等选用。
总之,清补之法必须清而不凉,滋而不腻,时时兼顾脾胃,庶足为病后滋阴之善法。
二、温补之法,张景岳所谓补而兼暖,桂附干姜之属是也。然亦有辨∶一胃中之阳,后天所生者也;一
肾中之阳,先天所基者也。胃中之阳喜升浮,虚则反陷于下,再行清降,则生气遏抑不伸;肾中之阳贵降纳,
亏则恒浮于上,若行升发,则真气消亡立至;此阳虚之治有不同也。
温补胃阳,首推理中汤(别直参钱半,湖广术钱半,炒干姜八分,炙甘草八分)、黄 建中汤(皆仲景方)
二方为主,次如养中煎(潞党参三钱,浙茯苓二钱,炒扁豆二钱,炒黄干姜、炒山药各一钱,炙甘草八分)、
五君子煎(西党参三钱,江西术,浙茯
苓各二钱,炒干姜、炙甘草各一钱)、圣术煎(冬白术五钱,炒干姜、蒙自桂各一钱,炒广皮八分)、苓术二
陈煎(浙茯苓三钱,炒冬术、姜半夏各二钱,炒广皮、炒干姜各一钱,泽泻钱半,炙甘草八分。以上皆景岳
方)、归 建中汤(叶天士医案方)之类,皆可对症选用。
温补肾阳,约分二法∶一为刚剂回阳,其方如四逆汤(浓附块三钱,干姜二钱,炙甘草钱半)、通脉四
逆汤(即前方加葱白五枚)、白通汤(葱白四枚,干姜二钱,黑附块三钱)、白通加猪胆汁汤(即前方加猪胆汁
一匙,童便一杯冲。以上皆仲景方)、四味回阳饮(别直参、炒干姜、黑附块各二钱,炙甘草钱半。景岳新方)、
附姜归桂汤(黑附块、炒干姜、全当归各钱半,安边桂一钱,净白蜜一瓢,陈酒一瓢,加水同煎。喻嘉言经验
方)之类。一为柔剂养阳,其方如六味回阳饮(西党参、大熟地各五钱,黑炮姜三分,淡附片一钱,白归身三
钱,炙甘草一钱)、理阴煎(大熟地五钱,白归身三钱,炒黄干姜一钱,炙甘草八分,蒙自桂五分)、镇阴煎(大
熟地二两,淮牛膝二钱,炙甘草一钱,泽泻钱半,淡附片八分,蒙自桂五分)、胃关煎(熟地五钱,炒山药、炒
扁豆、炒冬术各二钱,吴茱萸、炒干姜各五分,炙甘草一钱)、四味散(米炒西党参五钱,淡附片、炒干姜各
一钱,炙甘草一钱,乌梅炭五分,共为细末,每服一二钱,温汤调下。以上皆景岳方)、全真一气汤(冯氏锦囊
方)、附姜归桂参甘汤(淡附片、黑炮姜、全当归、官桂各钱半,西党参、炙甘草各二钱,鲜生姜两片,大红枣两
枚,净白蜜一瓢,加水同煎。喻嘉言验方)、参茸养阳汤(叶天士医案方)加味都气饮(感证宝筏方)之类;而金
匮肾气丸(即附桂六味丸方)尤为温补肾阳之祖方。
他如温补肺阳,参 保元汤(别直参钱半,炙绵 二钱,官桂八分,炙甘草六分。魏桂岩验方)为主,其次参
姜饮(老东参
三钱,黑泡姜,炙甘草各五分。景岳新方)、观音应梦散(吉林参一钱,胡桃肉一枚,蜜煨生姜两片。江笔花
医镜方),亦可对症酌用。温补心阳,首推人参养荣汤(见时方歌括),其次参附养荣汤(别直参、淡干姜各一
钱,淡附片八分,白归身、熟地炭各二钱,酒炒白芍钱半。吴又可温热论方)亦佳。温补脾阳,首推补中益气
汤(李东垣脾胃论方)、六君子汤(和剂局方)二方为主,寿脾煎(别直参一钱,炒冬术二钱,炒干姜八分,
淮山药二钱,炒湘莲三十粒,炒枣仁钱半,归身二钱,远志肉五分,炙甘草五分。景岳新方)方亦纯粹。温补
肝阳,首推当归四逆汤(仲景方),其次暖肝煎(当归、甘杞子、赤苓各二钱,小茴香、官桂、乌药、沉香各五
分)、五物煎(全当归、熟地炭各三钱,酒炒白芍二钱,川芎一钱,蒙自桂五分。以上皆景岳方),方亦精当。
温补督阳,首推龟鹿二仙胶(鹿角、龟板各十斤,甘杞子二十两,西党参十五两,龙眼肉五两,如法熬胶,初服
酒化一钱五分,渐服三钱。张氏医通方)、参茸聚精丸(线鱼胶一斤,沙苑子五两,西党参十两,鹿茸片五钱,
每服八九十丸,温酒下。张路玉妇科方),二方最有效力。此皆温补方法之大要者也。
三、调补之法,为虚而不受峻补者设。由温热病后,气液虽亏,夹有气郁,或夹痰涎,或夹瘀血,或夹
食滞,或夹湿浊,或夹败精,必兼用对症疗法以调理之,古谓病有三虚一实者,先治其实,后治其虚是也。此
为虚症夹实,其症大约有三∶
一者湿热盘踞中焦,先以小厘清饮(真川朴、炒枳壳各五分,赤苓、生苡仁各三钱,猪苓、泽泻各钱半。
景岳新方)、吴氏四苓汤(新会皮钱半,茯苓三钱,猪苓、泽泻各钱半。吴又可温疫论方)等,调脾胃而宣其
湿热。继则察其气虚者,香砂理中汤(和剂局方)小其剂而调补之。液虚者,吴氏五汁饮,清润法以调补之。
二者肝木横穿土位,当分乘脾犯胃二种∶乘脾则腹必胀满,大便或溏或不爽,用药宜远柔用刚,四七绛复
汤最妙,其次逍遥二陈汤(枳壳五分拌炒仙居术八分,仙半夏、浙茯苓各钱半,炒橘白、归须、赤芍各一钱,
川柴胡五分,苏薄荷四分,炙甘草二分,代代花十朵冲。廉臣验方)亦效。犯胃则恶心干呕,脘痞胁胀,甚或
吐酸嘈杂,胃痛不食,用药则忌刚喜柔,二仁绛复汤合左金丸最效,其次连梅安胃汤亦妙。若脾阳已虚气滞失
运者,则以治中汤(丽参须八分,焦冬术一钱,炒黄干姜五分,炙甘草三分,炒橘白八分,醋炒小青皮三分。
和剂局方)、六味异功煎(即五君子煎加广皮一钱。景岳新方),调补脾阳以疏肝。若胃液已亏肝风内扰者,
则以阿胶鸡子黄汤、桑丹泄肝汤(冬桑叶二钱,醋炒丹皮钱半,石决明六钱,茯神木三钱,生白芍四钱,东白
薇三钱,大麦冬二钱,鲜石斛三钱,木瓜八分,童便一钟冲。廉臣验方)等,调补胃阴以柔肝。
三者前医误用呆腻,闭塞胃气,致胃虽虚而不受补,法当先和胃气,和胃二陈煎(炒黄干姜一钱,春砂仁
五分,姜半夏、炒广皮、浙茯苓各钱半,炙甘草五分)最稳。其次大和中饮(炒橘白一钱,炒枳实八分,春砂
仁五分,炒山楂二钱,炒麦芽一钱,真川朴五分,泽泻钱半。以上皆景岳新方)亦可酌用。虽然,和胃有阴阳
之别,寒热之分,胃阳受伤,和以橘半姜砂之类,固属正当治法;若胃阴受伤,则甘凉养胃,如金匮麦门冬汤、
叶氏养胃汤、吴氏五汁饮之类,略加代代花、佛手花、豆蔻花、建兰叶、炒香枇杷叶等品,方合调补胃阴之正
法。至于调气解郁,莫如制香附、广郁金、炒川贝;除痰控涎,莫如戈制半夏、赖橘红、控涎丹;祛瘀活血,
莫如五灵脂、生蒲黄、原桃仁、藏红花;消食导滞,莫如楂曲平胃散、枳实导滞丸;利湿泄浊,莫如滑石、
二苓、冬葵子、榆白皮、佩兰叶、晚蚕沙;通逐败精,莫如杜
牛膝、 裆灰、两头尖、韭菜白;皆可对症选用。此皆调补方法之纲要者也。
四、平补之法,不寒不热,刚柔并济,最为普通补益之良剂。补气,如四君子汤(西党参、炒冬术各钱
半,浙茯苓三钱,炙甘草六分);补血,如四物汤(全当归钱半,大生地三钱,生白芍钱半,川芎六分。以上
皆和剂局方);补液,如麦门冬汤(仲景方);气血双补,如八珍汤(即四君子汤合四物汤。和剂局方)、五
福饮(西党参、熟地炭各三钱,炒白术、白归身各钱半,炙甘草八分。景岳新方)、双和饮(生白芍二钱,炙
黄钱半,炙甘草、官桂、川芎各七分,归身、熟地各一钱,生姜两片,大枣两枚。医学金针方)之类;气液
双补,如参麦饮(孙氏千金方)、参麦茯神汤(薛生白验方)、参燕异功煎(吉林参一钱,光燕条一钱,湖广
术八分,浙茯苓钱半,新会白八分,炙甘草五分。何书田验方)之类;补精,如新加六味汤(周小颠三指禅方)、
张氏左归饮(景岳新方)、顾氏保阴煎(松园医镜方)、聚精方(黄鱼胶一斤,沙苑子五两,为末蜜丸)、四
味鹿茸丸(鹿茸、北五味、归身各一两,熟地二两,为末,酒和丸。以上皆张氏医通方)、龟头六味丸(龟头
十个,熟地八两,山萸肉、山药各四两,茯苓、泽泻、丹皮各三两,蜜丸。徐有堂医案方)、五子六味丸(菟
丝子、甘杞子、沙苑子各二两,五味子、车前子各一两,合六味丸一料为丸。汪朴斋产科心法方)、九龙丹(枸
杞子、金樱子、莲须、莲肉、芡实、山萸肉、白归身、熟地、茯苓各三两,为末,酒糊丸)、崔进萃仙丸(沙
The *Neijing* (Yellow Emperor's Inner Canon) states: "When essence and qi are depleted, deficiency occurs; for deficiency, one should tonify." The *Nan Jing* (Classic of Difficult Issues) states: "If the Lung is damaged, benefit its Qi; if the Heart is damaged, regulate Ying and Wei (Nutritive and Defensive Qi); if the Spleen is damaged, regulate diet and adjust to cold and warmth; if the Liver is damaged, soothe its interior; if the Kidney is damaged, benefit its Essence." These are the principles of using tonification methods. Warm-heat diseases are conditions caused by latent fire and originally should not use tonification methods. However, the *Neijing* says: "If one does not store essence in winter, one will inevitably contract warm disease in spring; dying from warm disease with severe deficiency requires solidifying Yin to supplement insufficiency." This serves as a guide for later physicians who established methods such as tonifying before purging, purging before tonifying, and combining tonification and purging when treating patients with "four deficiencies" or "four damages" who subsequently contracted warm-heat diseases. Moreover, in various symptoms of warm-heat diseases, there are often cases where heat persists despite repeated sweating, purging, clearing, and resolving treatments, requiring tonification for recovery. This is due to the patient's inherent constitutional weakness, pre-existing internal injuries, or damage caused by the disease and medications. Therefore, one must carefully assess Qi, Blood, Yin, and Yang to apply appropriate tonification methods. Although warm-heat diseases mostly damage Yin and Blood, there are also cases where excessive use of cooling herbs damages Yang. Thus, tonifying Blood and Yin versus tonifying Qi and Yang must be weighed according to severity, avoiding bias. Whenever烦热 (restlessness and heat) worsens after repeated sweating, purging, clearing, and harmonizing, one should tonify Yin and Blood to assist Yang, as stated: "If cooling fails to reduce heat, the fault lies in water [Yin] deficiency." If heat subsides but drowsiness, fatigue, epigastric fullness, and diarrhea persist after repeated sweating, purging, clearing, and harmonizing, one should tonify Yang to nourish Yuan Qi (Source Qi), adhering to the principle: "To eliminate pathogens, one must first support healthy Qi; when healthy Qi is sufficient, pathogens naturally depart." The following describes various methods including Clear Tonification, Warm Tonification, Harmonizing Tonification, Balanced Tonification, Severe Tonification, and Dietary Tonification:
1. **Clear Tonification** refers to Clear Nourishing Method. Zhang Jingyue stated that for deficiency with heat, one should tonify while clearing, using herbs like Dong Tian (Tian Dong / Asparagi Radix), Dong Di (Di Dong / Ophiopogonis Radix), Di Huang (Rehmanniae Radix), and Bai Shao (Paeoniae Radix Alba). Lu Jiuzhi stated that sweet-cold herbs constitute nourishment, such as Sheng Di Huang (Rehmanniae Radix) and Shi Hu (Dendrobii Caulis) to nourish Stomach Yin. Formulas include Maidong Tang (Ophiopogon Decoction) from *Jin Gui Yao Lue*, Maidong Tang from *Qian Jin Fang*, Sheng Di Huang Jian from *Qian Jin Fang*, Ye's Yangwei Tang (Stomach-Nourishing Decoction), Zhuye Dihuang Tang (Bamboo Leaf and Rehmannia Decoction), and Wu's Wuzhi Yin (Five-Juice Drink: Pear Juice, Water Chestnut Juice, Reed Rhizome Juice, Ophiopogon Juice, Lotus Root Juice, mixed and taken cool, or warmed in a double boiler if preferred. From *Wen Bing Tiao Bian*). These are excellent formulas for nourishing fluids after warm-heat diseases. Xu Xuxi believed that residual heat always exists after major illnesses, advocating clear nourishment, specifically recommending Zhang Zhongjing's Zhuye Shigao Tang (Bamboo Leaf and Gypsum Decoction) as the premier post-illness formula. Nevertheless, Clear Nourishing methods require differentiation.
For Lung and Stomach Yin (which are fluids), only clear-moistening herbs can generate them, such as Shenmai Dongtang (Ginseng and Ophiopogon Decoction), Qingzao Jiufei Tang (Clear Dryness Rescue Lung Decoction), Yangyin Qingfei Tang (Nourish Yin Clear Lung Decoction), Jiajian Ganlu Yin (Modified Sweet Dew Drink), Runfei Xueli Gao (Moisten Lung Snow Pear Paste), Jingyue Siyin Jian (Four-Yin Decoction: Xi Sheng Di 3 qian, Mai Dong, Bai Shao, Su Bai He, Bei Sha Shen each 2 qian, Zhe Fu Ling 1.5 qian, Sheng Gan Cao 1 qian. From *Jingyue Xin Fang*), Sanshen Dongyan Tang (Three-Ginseng Ophiopogon Swallow Decoction: Taizi Shen, Western Ginseng each 1 qian, Bei Sha Shen 4 qian, Mai Dong 2 qian, Guang Yan Tiao 0.8 fen, Green Sugarcane Juice 1 wine cup, Jian Lan Ye 3 slices. Fan Master's Verified Formula), Cheng's Yuehua Wan (Moonlight Pill: Tian Dong, Mai Dong, Sheng Di, Shu Di, Shan Yao, Bai Bu, Bei Sha Shen, Chuan Bei, E Jiao, Fu Ling, Ma Gan, San Qi each 5 qian, Winter Mul Juice/Leaf 2 liang decocted into paste, E Jiao melted into paste, mixed with herbs, refined honey added, formed into pills the size of marbles. Take one pill at a time, dissolve in mouth, three times daily. From *Cheng Shi Yi Xue Xin Wu*), and Baxian Yuye (Eight Immortals Jade Liquid: Lotus Root Juice 2 cups, Pear Juice, Reed Rhizome Juice, Sugarcane Juice, Human Milk, Child's Urine each 1 cup. First decoct 3 raw egg whites and 40 stalks of Bai Mao Gen in water to obtain 2 cups of thick liquid, mix with the previous six juices, warm in a double boiler. From *Gu Shi Yi Jing*). These can be selected according to symptoms.
For Heart, Liver, Spleen, and Kidney Yin (which are Blood), to Clear Tonify Heart Yin, select Qingzao Yangrong Tang, Ye's Jiajian Fumai Tang, or Wang's Xiaofumai Tang (Original: Mai Dong 5 qian, Gan Qi Zi 3 qian, Zhi Gan Cao 1 qian, Fresh Dan Zhu Ru 3 qian, Nan Zao 2 pieces. Wang Mengying's New Verified Formula). To Clear Tonify Spleen Yin, select Buyin Yiqi Jian (Tonify Yin Benefit Qi Decoction: Lu Dang Shen 1 qian, Gui Shen 2 qian, Huai Shan Yao, Shu Di Tan each 3 qian, Xin Hui Pi 1 qian, Zhi Gan Cao 0.8 qian, Sheng Ma 0.2 qian, Chai Hu 0.3 qian. From *Jingyue Xin Fang*), Shenyan Yigong Jian (Ginseng Swallow Extraordinary Skill Decoction: Lu Dang Shen 1 qian, Guang Yan Tiao 0.8 fen, Sheng Shai Zhu 0.5 qian, Zhe Fu Ling 1 qian, Zhi Gan Cao, Xin Hui Bai each 0.8 fen. See He Shutian's *Yi Xue Miao Di*), Shenfen Gan Shao Tang (Ginseng Powder Sweet Peony Decoction: Xi Dang Shen 1.5 qian, Nan Hua Fen 3 qian, Zhi Gan Cao 0.8 qian, Chao Bai Shao 1.5 qian. Tang Rongchuan's *Xue Zheng Lun*), or Shenrou Yangzhen Tang (Shenrou Nourish Truth Decoction: Xi Dang Shen, Sheng Shai Zhu, Tender Hemp Seed, Sweet Stone Lotus each 1.5 qian, Huai Shan Yao, Sheng Bai Shao, Ti Mai Dong each 3 qian, Zhi Gan Cao 0.6 qian, Bei Wu Wei 0.2 fen. From *Shen Rou Wu Shu*). Discard the first decoction and take only the second and third, utilizing their sweet-bland nature to nourish the Spleen, mastering the secret of Clear Nourishing Spleen Yin. To Clear Tonify Liver Yin, select Wu's Xiaodingfeng Zhu (Small Settling Wind Pearl from *Wen Bing Tiao Bian*), Jiajian Siwu Tang, Siwu Jiangfu Tang, Ejiao Jizihuang Tang (all from Shen Yueting's *Yan Fang Chuan Xin*), Digupi Yin (Cortex Lycii Decoction: Digupi 5 qian, Fen Dan Pi, Xi Sheng Di, Sheng Bai Shao each 3 qian, Gui Shen 1.5 qian, Chuan Xiong 0.5 qian. See Chen Xiuyuan's *Shi Fang Ge Kuo*), or Jiuli Tang (Blood-Dripping Decoction: Jiao Shan Zhi, Fen Dan Pi, Gui Shen each 1.5 qian, Sheng Bai Shao 3 qian, Die Xue Chai Hu 0.8 fen, Chen Fu Shen 3 qian, Sheng Shai Zhu 0.5 qian, Su Bo He 0.3 fen, Aged Wine 1 spoon, Dan Zhu Li 1 ladle, mixed and taken together. Zhang Shi *Yi Tong* Gynecology Formula). Additionally, Wei's Yiguan Jian (One-Continuing Decoction: Xi Sheng Di 3 qian, Gui Shen, Mai Dong each 1.5 qian, Bei Sha Shen 4 qian, Gan Qi Zi 1 qian, Chuan Liu Zi 1.5 qian. Add Jiu Chao Chuan Lian 0.6 fen if bitter taste and dryness exist. See Wei Yuheng's *Xu Ming Yi Lei An*) uses a soft agent to harmonize the Liver, effectively treating chest/epigastric/hypochondriac pain, acid regurgitation, hernia, masses, and all liver diseases, making it an excellent formula for Clear Nourishing Liver Yin. For Clear Tonifying Inner Kidney Yin, select Ganlu Yin (Sweet Dew Decoction from Song *He Ji Ju Fang*), Zhibo Dihuang Tang (Anemarrhena, Phellodendron, and Rehmannia Pill from Dai's *Guang Wen Yi Lun*), Gu's Baoyin Jian (Protect Yin Decoction from *Song Yuan Yi Jing*), or Xinjia Liuwei Tang (Newly Added Six-Ingredient Decoction from Zhou Xiaodian's *San Zhi Chan*).
For Brain, Du Mai (Governor Vessel), and External Kidney Yin (which are Marrow/Essence), since the Brain is the Sea of Marrow, Du Mai is the Spinal Marrow, and External Kidneys store Essence, only sticky/greasy substances can fill them. To Clear Tonify Brain and Kidney Yin, select Liuwei Jia Xijiao Tang (Six-Ingredient Plus Rhino Horn Decoction from Lu Dingpu's *Leng Lu Yi Hua*), Sangma Liuwei Tang (Mulberry and Sesame Six-Ingredient Decoction from He Shutian's *Yi Xue Miao Di*), Jiuyin Ziren Tang (Save Yin Nourish Ren Mai Decoction), or Qingzi Suimian Tang (Clear Nourish Spinal Marrow Decoction: Shu Di Tan, Zhi Gui Ban each 4 qian, Shui Chao Chuan Bai 0.8 fen, Zhi Mu 1.5 qian, Pig Spinal Cord 1 piece, Softshell Turtle Head 1 piece. Decoct, add half ladle of sweet soy sauce. All He Lianchen's Verified Formulas).
In summary, Clear Tonification must be clear but not cold, nourishing but not cloying, constantly attending to the Spleen and Stomach, to serve as a good method for post-illness Yin nourishment.
2. **Warm Tonification** refers to tonifying while warming, such as Gui (Cinnamon Twig), Fu (Aconite), Gan Jiang (Dried Ginger). Differentiation is necessary: One is Stomach Yang, generated postnatally; the other is Kidney Yang, based on prenatal essence. Stomach Yang prefers ascending and floating; if deficient, it sinks downward. Further clearing/descending will suppress vital Qi. Kidney Yang values descending and grasping; if deficient, it floats upward. Ascending/releasing will cause immediate loss of True Qi. Thus, treatment for Yang deficiency varies.
For Warm Tonifying Stomach Yang, prioritize Lizhong Tang (Regulate the Middle Decoction: Bie Zhi Shen 1.5 qian, Hu Guang Zhu 1.5 qian, Chao Gan Jiang 0.8 fen, Zhi Gan Cao 0.8 fen) and Huangqi Jianzhong Tang (Astragalus Build the Middle Decoction) (both Zhang Zhongjing's formulas). Next, select Yangzhong Jian (Nourish Middle Decoction: Lu Dang Shen 3 qian, Zhe Fu Ling 2 qian, Chao Bian Dou 2 qian, Chao Huang Gan Jiang, Chao Shan Yao each 1 qian, Zhi Gan Cao 0.8 fen), Wujunzi Jian (Five Gentlemen Decoction: Xi Dang Shen 3 qian, Jiangxi Zhu, Zhe Fu Ling each 2 qian, Chao Gan Jiang, Zhi Gan Cao each 1 qian), Shengzhu Jian (Sage Artisan Decoction: Dong Bai Zhu 5 qian, Chao Gan Jiang, Meng Zi Gui each 1 qian, Chao Guang Pi 0.8 fen), Lingzhu Erchen Jian (Poria and Artisan Two-Chen Decoction: Zhe Fu Ling 3 qian, Chao Dong Zhu, Jiang Banxia each 2 qian, Chao Guang Pi, Chao Gan Jiang each 1 qian, Ze Xie 1.5 qian, Zhi Gan Cao 0.8 fen. All from *Jingyue Xin Fang*), or Danggui Jianzhong Tang (Angelica Build the Middle Decoction from Ye Tianshi's medical records).
For Warm Tonifying Kidney Yang, divide into two methods: One is rigid agents to restore Yang, such as Sini Tang (Reverse the Cold Decoction: Nong Fu Kuai 3 qian, Gan Jiang 2 qian, Zhi Gan Cao 1.5 qian), Tongmai Sini Tang (Unblock Pulse Reverse Cold Decoction: Add Cong Bai 5 pieces to previous formula), Baitong Tang (White Through Decoction: Cong Bai 4 pieces, Gan Jiang 2 qian, Hei Fu Kuai 3 qian), Baitong Jia Zhuchidan Tang (White Through Plus Pig Gallbladder Bile Decoction: Add Pig Gallbladder Bile 1 spoon, Child's Urine 1 cup to previous formula. All Zhang Zhongjing's formulas), Sima Huiyang Yin (Four-Ingredient Restore Yang Drink: Bie Zhi Shen, Chao Gan Jiang, Hei Fu Kuai each 2 qian, Zhi Gan Cao 1.5 qian. From *Jingyue Xin Fang*), Fujiang Guigui Tang (Aconite, Dried Ginger, Angelica, Cinnamon Decoction: Hei Fu Kuai, Chao Gan Jiang, Quan Dang Gui each 1.5 qian, An Bian Gui 1 qian, Jing Bai Mi 1 ladle, Chen Jiu 1 ladle, decoct with water. Yu Jiayan's Experience Formula). The other is soft agents to nourish Yang, such as Liumei Huiyang Yin (Six-Ingredient Restore Yang Drink: Xi Dang Shen, Da Shu Di each 5 qian, Hei Pao Jiang 0.3 fen, Dan Fu Pian 1 qian, Bai Gui Shen 3 qian, Zhi Gan Cao 1 qian), Liyin Jian (Nourish Yin Decoction: Da Shu Di 5 qian, Bai Gui Shen 3 qian, Chao Huang Gan Jiang 1 qian, Zhi Gan Cao 0.8 fen, Meng Zi Gui 0.5 fen), Zhenyin Jian (Settle Yin Decoction: Da Shu Di 2 liang, Huai Niu Xi 2 qian, Zhi Gan Cao 1 qian, Ze Xie 1.5 qian, Dan Fu Pian 0.8 fen, Meng Zi Gui 0.5 fen), Weiguan Jian (Stomey Gate Decoction: Shu Di 5 qian, Chao Shan Yao, Chao Bian Dou, Chao Dong Zhu each 2 qian, Wu Zhu Yu, Chao Gan Jiang each 0.5 fen, Zhi Gan Cao 1 qian), Sima San (Four-Ingredient Powder: Rice-fried Xi Dang Shen 5 qian, Dan Fu Pian, Chao Gan Jiang each 1 qian, Zhi Gan Cao 1 qian, Wu Mei Tan 0.5 fen. Grind to fine powder, take 1-2 qian with warm water. All from *Jingyue Xin Fang*), Quanzhen Yiqi Tang (Complete True One-Energy Decoction from Feng Shi *Jin Nang*), Fujiang Guigui Shengan Tang (Aconite, Dried Ginger, Angelica, Cinnamon, Ginseng, Licorice Decoction: Dan Fu Pian, Hei Pao Jiang, Quan Dang Gui, Guan Gui each 1.5 qian, Xi Dang Shen, Zhi Gan Cao each 2 qian, Fresh Sheng Jiang 2 slices, Da Hong Zao 2 pieces, Jing Bai Mi 1 ladle, decoct with water. Yu Jiayan's Verified Formula), Shenrong Yangyang Tang (Ginseng and Deer Antler Nourish Yang Decoction from Ye Tianshi's records), Jiawei Duqi Yin (Modified Duqi Drink from *Gan Zheng Bao Fa*). Among these, Jin Gui Shenqi Wan (Kidney Qi Pill from *Jin Gui*) is the ancestral formula for Warm Tonifying Kidney Yang.
Others include: For Warm Tonifying Lung Yang, prioritize Renshen Baoyuan Tang (Ginseng Protect Origin Decoction: Bie Zhi Shen 1.5 qian, Zhi Mian Huang 2 qian, Guan Gui 0.8 fen, Zhi Gan Cao 0.6 fen. Wei Guiyan's Verified Formula), followed by Shengjiang Yin (Ginseng and Ginger Drink: Lao Dong Shen 3 qian, Hei Pao Jiang, Zhi Gan Cao each 0.5 fen. From *Jingyue Xin Fang*), Guanyin Yingmeng San (Guanyin Responds to Dream Powder: Jilin Shen 1 qian, Hu Tao Rou 1 piece, Honey-roasted Sheng Jiang 2 slices. Jiang Bihua's *Yi Jing*). For Warm Tonifying Heart Yang, prioritize Renshen Yangrong Tang (Ginseng Nourish Vigor Decoction from *Shi Fang Ge Kuo*), followed by Shenfu Yangrong Tang (Ginseng and Aconite Nourish Vigor Decoction: Bie Zhi Shen, Dan Gan Jiang each 1 qian, Dan Fu Pian 0.8 fen, Bai Gui Shen, Shu Di Tan each 2 qian, Jiu Chao Bai Shao 1.5 qian. Wu Keyi's *Wen Re Lun*). For Warm Tonifying Spleen Yang, prioritize Buzhong Yiqi Tang (Tonify Middle Benefit Qi Decoction from Li Dongyuan's *Pi Wei Lun*) and Liujunzi Tang (Six Gentlemen Decoction from *He Ji Ju Fang*). Shoupi Jian (Longevity Spleen Decoction: Bie Zhi Shen 1 qian, Chao Dong Zhu 2 qian, Chao Gan Jiang 0.8 fen, Huai Shan Yao 2 qian, Chao Xiang Lian 30 grains, Chao Zao Ren 1.5 qian, Gui Shen 2 qian, Yuan Zhi Rou 0.5 fen, Zhi Gan Cao 0.5 fen. From *Jingyue Xin Fang*) is also pure. For Warm Tonifying Liver Yang, prioritize Danggui Sini Tang (Angelica Reverse-Cold Decoction from Zhang Zhongjing), followed by Nuangan Jian (Warm Liver Decoction: Dang Gui, Gan Qi Zi, Chi Ling each 2 qian, Xiao Hui Xiang, Guan Gui, Wu Yao, Chen Xiang each 0.5 fen), Wuwu Jian (Five-Element Decoction: Quan Dang Gui, Shu Di Tan each 3 qian, Jiu Chao Bai Shao 2 qian, Chuan Xiong 1 qian, Meng Zi Gui 0.5 fen. All from *Jingyue Xin Fang*). For Warm Tonifying Du Yang, prioritize Guilu Erxian Jiao (Turtle-Deer Two Immortals Glue: Deer Horn, Turtle Shell each 10 jin, Gan Qi Zi 20 liang, Xi Dang Shen 15 liang, Long Yan Rou 5 liang. Make glue per method. Initial dose 1.5 qian dissolved in wine, gradually increase to 3 qian. Zhang Shi *Yi Tong*), Shenrong Ju Jing Wan (Ginseng and Deer Antler Gather Essence Pill: Thread Fish Glue 1 jin, Sha Yuan Zi 5 liang, Xi Dang Shen 10 liang, Lu Rong Pian 0.5 qian. Take 80-90 pills with warm wine. Zhang Luyu's Gynecology Formula). These are the main points of Warm Tonification.
3. **Harmonizing Tonification** is set for deficiency cases unable to tolerate severe tonification. After warm-heat disease, although Qi and Fluids are depleted, they may be complicated by Qi stagnation, phlegm-fluid, blood stasis, food retention, damp-turbidity, or seminal debris. Symptomatic therapy must be combined. Ancient texts mention "three deficiencies and one excess": treat the excess first, then the deficiency. This addresses deficiency complicated by excess, roughly three types:
First, Damp-Heat entrenched in the Middle Jiao. Start with Xiao Li Qing Yin (Minor Clarify Clear Decoction: Zhen Chuan Po, Chao Zhi Ke each 0.5 fen, Chi Ling, Sheng Yi Ren each 3 qian, Zhu Ling, Ze Xie each 1.5 qian. From *Jingyue Xin Fang*) or Wu's Siling Tang (Four-Poria Decoction: Xin Hui Pi 1.5 qian, Fu Ling 3 qian, Zhu Ling, Ze Xie each 1.5 qian. Wu Keyi's *Wen Yi Lun*) to regulate Spleen/Stomach and ventilate Damp-Heat. Then observe: if Qi deficient, use Xiangsha Lizhong Tang (*He Ji Ju Fang*) in reduced dosage to tonify. If Fluid deficient, use Wu's Wuzhi Yin with Clear-Moistening method to tonify.
Second, Liver Wood invading Earth. Differentiate between invading Spleen and invading Stomach. Invading Spleen causes abdominal fullness, loose or incomplete stools. Use hard/rigid agents, avoiding soft ones. Sizhu Jiangfu Tang is best; Xiaoyao Erchen Tang (Zhi Ke 0.5 fen stir-fried with Xianju Zhu 0.8 fen, Xian Banxia, Zhe Fu Ling each 1.5 qian, Chao Ju Bai, Gui Xu, Chi Shao each 1 qian, Chuan Chai Hu 0.5 fen, Su Bo He 0.4 fen, Zhi Gan Cao 0.2 fen, Dai Dai Hua 10 flowers mixed. Lianchen's Verified Formula) is also effective. Invading Stomach causes nausea, dry vomiting, epigastric fullness, hypochondriac distension, acid regurgitation, stomach pain, anorexia. Avoid hard agents, prefer soft ones. Erren Jiangfu Tang combined with Zuojin Wan is most effective; Lianmei Anwei Tang is also excellent. If Spleen Yang is deficient with Qi stagnation and failed transport, use Zhizhong Tang (Li Shen Xu 0.8 fen, Jiao Dong Zhu 1 qian, Chao Huang Gan Jiang 0.5 fen, Zhi Gan Cao 0.3 fen, Chao Ju Bai 0.8 fen, Cu Chao Xiao Qing Pi 0.3 fen. *He Ji Ju Fang*) or Liuyi Yigong Jian (Five Gentlemen Decoction plus Guang Pi 1 qian. From *Jingyue Xin Fang*) to tonify Spleen Yang and soothe Liver. If Stomach Fluid is depleted with internal Liver Wind, use Ejiao Jizihuang Tang or Sangdan Xiegan Tang (Dong Sang Ye 2 qian, Cu Chao Dan Pi 1.5 qian, Shi Jue Ming 6 qian, Fu Shen Mu 3 qian, Sheng Bai Shao 4 qian, Dong Bai Wei 3 qian, Da Mai Dong 2 qian, Xian Shi Hu 3 qian, Mu Gua 0.8 fen, Tong Bian 1 bell mixed. Lianchen's Verified Formula) to tonify Stomach Yin and soften Liver.
Third, previous doctors mistakenly used cloying/stagnant herbs, blocking Stomach Qi, causing the Stomach to be too weak to accept tonification. First harmonize Stomach Qi. Hewei Erchen Jian (Harmonize Stomach Two-Chen Decoction: Chao Huang Gan Jiang 1 qian, Chun Sha Ren 0.5 fen, Jiang Banxia, Chao Guang Pi, Zhe Fu Ling each 1.5 qian, Zhi Gan Cao 0.5 fen) is safest. Dazhonghe Yin (Great Harmonize Middle Drink: Chao Ju Bai 1 qian, Chao Zhi Shi 0.8 fen, Chun Sha Ren 0.5 fen, Chao Shan Zha 2 qian, Chao Mai Ya 1 qian, Zhen Chuan Po 0.5 fen, Ze Xie 1.5 qian. All from *Jingyue Xin Fang*) can also be considered. Note: Harmonizing Stomach has Yin/Yang and Hot/Cold distinctions. If Stomach Yang is injured, harmonize with Ju Ban Jiang Sha type herbs (proper method). If Stomach Yin is injured, use sweet-cool Stomach-nourishing methods like Jin Gui Maidong Tang, Ye's Yangwei Tang, Wu's Wuzhi Yin, adding Dai Dai Hua, Fo Shou Hua, Dou Kou Hua, Jian Lan Ye, Chao Xiang Pi Luo Ye to correctly tonify Stomach Yin. For regulating Qi and relieving depression, Zhi Xiang Fu, Guang Yu Jin, Chao Chuan Bei are best. For eliminating phlegm/fluid, Ge Zhi Ban Xia, Lai Ju Hong, Kongyan Dan are best. For removing stasis and invigorating blood, Wu Ling Zhi, Sheng Pu Huang, Yuan Tao Ren, Zang Hong Hua are best. For digesting food and guiding out retention, Zhaqu Pingwei San, Zhi Shi Daozhi Wan are best. For promoting diuresis and draining turbidity, Hua Shi, Er Ling, Dong Kui Zi, Yu Bai Pi, Pei Lan Ye, Wan Can Sha are best. For expelling seminal debris, Du Niu Xi, Dang Hui, Liang Tou Jian, Jiu Cai Bai are best. These can be selected symptomatically. These are the outlines of Harmonizing Tonification.
4. **Balanced Tonification** is neither cold nor hot, combining hardness and softness, serving as the most common excellent tonifying agent. For tonifying Qi, use Sijunzi Tang (Four Gentlemen Decoction: Xi Dang Shen, Chao Dong Zhu each 1.5 qian, Zhe Fu Ling 3 qian, Zhi Gan Cao 0.6 fen). For tonifying Blood, use Siwu Tang (Four Substances Decoction: Quan Dang Gui 1.5 qian, Da Sheng Di 3 qian, Sheng Bai Shao 1.5 qian, Chuan Xiong 0.6 fen. Both from *He Ji Ju Fang*). For tonifying Fluids, use Maidong Tang (Zhang Zhongjing's formula). For dual tonifying Qi and Blood, use Bazhen Tang (Eight Treasures Decoction: Combination of Sijunzi and Siwu Tang. *He Ji Ju Fang*), Wufu Yin (Five Blessings Drink: Xi Dang Shen, Shu Di Tan each 3 qian, Chao Bai Zhu, Bai Gui Shen each 1.5 qian, Zhi Gan Cao 0.8 fen. From *Jingyue Xin Fang*), Shuanghe Yin (Double Harmony Drink: Sheng Bai Shao 2 qian, Zhi Huang Qi 1.5 qian, Zhi Gan Cao, Guan Gui, Chuan Xiong each 0.7 fen, Gui Shen, Shu Di each 1 qian, Sheng Jiang 2 slices, Da Zao 2 pieces. *Yi Xue Jin Zhen*). For dual tonifying Qi and Fluids, use Shenmai Yin (Sun Shi *Qian Jin Fang*), Shenmai Fushen Tang (Xue Shengbai's Verified Formula), Shenyan Yigong Jian (Jilin Shen 1 qian, Guang Yan Tiao 1 qian, Hu Guang Zhu 0.8 fen, Zhe Fu Ling 1.5 qian, Xin Hui Bai 0.8 fen, Zhi Gan Cao 0.5 fen. He Shutian's Verified Formula). For tonifying Essence, use Xinjia Liuwei Tang (Zhou Xiaodian *San Zhi Chan*), Zhang's Zuogui Yin (From *Jingyue Xin Fang*), Gu's Baoyin Jian (*Song Yuan Yi Jing*), Ju Jing Fang (Yellow Fish Glue 1 jin, Sha Yuan Zi 5 liang, grind to powder, honey pills), Sima Luzhuang Wan (Lu Rong, Bei Wu Wei, Gui Shen each 1 liang, Shu Di 2 liang, grind, form pills with wine. All from Zhang Shi *Yi Tong*), Guitou Liuwei Wan (10 Gu Tou, Shu Di 8 liang, Shan Yu Rou, Shan Yao each 4 liang, Fu Ling, Ze Xie, Dan Pi each 3 liang, honey pills. Xu You Tang's Medical Records), Wuzi Liuwei Wan (Tu Si Zi, Gan Qi Zi, Sha Yuan Zi each 2 liang, Wu Wei Zi, Che Qian Zi each 1 liang, combined with one batch of Liuwei Wan to form pills. Wang Puzhai *Chan Ke Xin Fa*), Jiulong Dan (Gou Qi Zi, Jin Ying Zi, Lian Xu, Lian Rou, Qian Shi, Shan Yu Rou, Bai Gui Shen, Shu Di, Fu Ling each 3 liang, grind, form pills with rice paste), Cuijin Cuixian Wan (Sha