凡妊娠病热,呕吐不食,胸中烦躁,宜安胎凉膈散。如热甚,发赤黑斑,小便如血,胎渐落,将危者,急以
栀子石膏汤救之,迟则堕矣。如火热壅极,心烦口渴者,宜清心润肺汤。
安胎凉隔饮
知母 麦冬 人参 芦根 葛根 黑栀 竹茹 葱白(各等钱)
水煎服。
栀子石膏汤
栀子 黄芩 生地(各二钱) 石膏(四钱) 青黛(一钱) 升麻(四分) 豆豉(一钱) 葱白(三寸)
水煎服。
按∶本方治发斑,可加元参、连翘各二钱,或去石膏加犀角一钱,恐石膏重坠不化。
清心润肺汤
黄芩 栀子 麦冬(各二钱) 知母 花粉 人参(各一钱) 甘草(五分) 犀角(三分)
姜枣引。
按∶方内用人参,恐火得补而益炽,治热之方,去之为得。
凡妊娠因多怒气,胸膈满闷,或服顺气、耗气药太过,以致满闷益增者,宜散气消闷散治之。乌药、香附、
枳壳、砂仁等,故须少用。
散气消闷散
人参(一钱) 白术(二钱) 川芎(三分) 木香(磨汁,三分) 苏叶 条芩 甘草(各三分) 姜(三片)
水煎服。
凡妊娠腹痛时作,小腹重坠,此缘气虚下陷,间有兼寒者,宜加味安胎饮治之。
加味安胎饮
白术 熟地 当归(各二钱) 陈皮 苏梗 川芎 甘草(各四分) 砂仁(五分)
兼寒者,加吴萸五分,干姜五分,水煎服。或去干姜,加醋炒良姜七分,生绵 一钱五分,母丁香四分。
凡是妊娠期间患有热证,出现呕吐、不能进食,心中烦闷躁扰的情况,适宜使用安胎凉膈散。如果热邪极盛,皮肤发出赤色或黑色的斑点,小便颜色如血,胎元逐渐坠落,情况危急的,应立即用栀子石膏汤来急救,拖延时间就会导致流产。如果火热之邪壅滞至极,心烦口渴的,适宜使用清心润肺汤。
安胎凉膈饮
知母、麦冬、人参、芦根、葛根、黑栀(炒焦的栀子)、竹茹、葱白(以上各等分)
用水煎煮后服用。
栀子石膏汤
栀子、黄芩、生地(以上各二钱),石膏(四钱),青黛(一钱),升麻(四分),豆豉(一钱),葱白(三寸)
用水煎煮后服用。
按语:本方用于治疗发斑症,可以加入玄参、连翘各二钱,或者去掉石膏加入犀角一钱,因为担心石膏质地沉重难以化开。
清心润肺汤
黄芩、栀子、麦冬(以上各二钱),知母、花粉(天花粉)、人参(以上各一钱),甘草(五分),犀角(三分)
以生姜、大枣为引子。
按语:方中用人参,担心火邪得到补益而更加炽盛,治疗热证的方剂,去掉人参才是得当的。
凡是妊娠期间因为多次发怒,导致胸膈部胀满憋闷,或者服用顺气、耗气的药物太过分,以至于胀满憋闷更加严重的,适宜用散气消闷散来治疗。乌药、香附、枳壳、砂仁等药,因此必须少量使用。
散气消闷散
人参(一钱),白术(二钱),川芎(三分),木香(磨成汁,三分),苏叶、条芩(黄芩的一种)、甘草(以上各三分),姜(三片)
用水煎煮后服用。
凡是妊娠期间腹痛时作时止,小腹有重坠感,这是由于气虚下陷所致,间或有兼夹寒邪的,适宜用加味安胎饮来治疗。
加味安胎饮
白术、熟地、当归(以上各二钱),陈皮、苏梗、川芎、甘草(以上各四分),砂仁(五分)
如果兼夹寒邪,加入吴茱萸五分,干姜五分,用水煎煮服用。或者去掉干姜,加入醋炒过的良姜七分,生绵芪(黄芪)一钱五分,母丁香四分。
In cases of heat syndromes during pregnancy, accompanied by vomiting, inability to eat, and restlessness in the chest, An Tai Liang Ge San (Fetus-Calming and Chest-Cooling Powder) is indicated. If the heat is severe, manifesting as red or black macules on the skin, hematuria (blood in urine), gradual fetal expulsion, and critical condition, Zhi Zi Shi Gao Tang (Gardenia and Gypsum Decoction) should be administered urgently to rescue the situation; delay will result in miscarriage. In cases where fire-heat is extremely congested, causing mental烦躁 (restlessness) and thirst, Qing Xin Run Fei Tang (Heart-Clearing and Lung-Moistening Decoction) is appropriate.
An Tai Liang Ge Yin (Fetus-Calming and Chest-Cooling Drink)
* *Zhi Mu* (Anemarrhenae Rhizoma), *Mai Dong* (Ophiopogonis Radix), *Ren Shen* (Ginseng Radix et Rhizoma), *Lu Gen* (Phragmitis Rhizoma), *Ge Gen* (Puerariae Lobatae Radix), *Hei Zhi* (Stir-fried Gardeniae Fructus), *Zhu Ru* (Bambusae Caulis in Taeniam), *Cong Bai* (Allii Fistulosi Bulbus) — equal parts.
Decoct in water and take orally.
Zhi Zi Shi Gao Tang (Gardenia and Gypsum Decoction)
* *Zhi Zi* (Gardeniae Fructus), *Huang Qin* (Scutellariae Radix), *Sheng Di* (Rehmanniae Radix) — each 2 qian; *Shi Gao* (Gypsum Fibrosum) — 4 qian; *Qing Dai* (Indigo Naturalis) — 1 qian; *Sheng Ma* (Cimicifugae Rhizoma) — 4 fen; *Dou Chi* (Sojae Semen Praeparatum) — 1 qian; *Cong Bai* (Allii Fistulosi Bulbus) — 3 cun.
Decoct in water and take orally.
Note: This formula treats macules; one may add *Yuan Shen* (Scrophulariae Radix) and *Lian Qiao* (Forsythiae Fructus), each 2 qian, or remove *Shi Gao* and add *Xi Jiao* (Rhinocerotis Cornu). This is because *Shi Gao* is heavy and difficult to transform.
Qing Xin Run Fei Tang (Heart-Clearing and Lung-Moistening Decoction)
* *Huang Qin* (Scutellariae Radix), *Zhi Zi* (Gardeniae Fructus), *Mai Dong* (Ophiopogonis Radix) — each 2 qian; *Zhi Mu* (Anemarrhenae Rhizoma), *Hua Fen* (Trichosanthis Radix), *Ren Shen* (Ginseng Radix et Rhizoma) — each 1 qian; *Gan Cao* (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma) — 5 fen; *Xi Jiao* (Rhinocerotis Cornu) — 3 fen.
Use *Jiang* (Zingiberis Rhizoma Recens) and *Zao* (Jujubae Fructus) as guides.
Note: The use of *Ren Shen* in this formula is concerning, as tonification may exacerbate the fire pathogen. For heat-clearing formulas, removing *Ren Shen* is more appropriate.
In cases of pregnancy complicated by frequent anger, leading to fullness and oppression in the chest and diaphragm, or when excessive use of Qi-regulating or Qi-depleting herbs worsens the fullness and oppression, San Qi Xiao Men San (Qi-Dispersing and Oppression-Relieving Powder) is indicated. Herbs such as *Wu Yao* (Linderae Radix), *Xiang Fu* (Cyperi Rhizoma), *Zhi Ke* (Aurantii Fructus Immaturus), and *Sha Ren* (Amomi Fructus) should be used sparingly.
San Qi Xiao Men San (Qi-Dispersing and Oppression-Relieving Powder)
* *Ren Shen* (Ginseng Radix et Rhizoma) — 1 qian; *Bai Zhu* (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma) — 2 qian; *Chuan Xiong* (Chuanxiong Rhizoma) — 3 fen; *Mu Xiang* (Aucklandiae Radix, ground into juice) — 3 fen; *Su Ye* (Perillae Folium), *Tiao Qin* (Scutellariae Radix), *Gan Cao* (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma) — each 3 fen; *Jiang* (Zingiberis Rhizoma Recens) — 3 slices.
Decoct in water and take orally.
In cases of pregnancy with intermittent abdominal pain and a sensation of heaviness and bearing-down in the lower abdomen, this is due to Qi deficiency with sinking, occasionally combined with cold. Jia Wei An Tai Yin (Modified Fetus-Calming Decoction) is indicated.
Jia Wei An Tai Yin (Modified Fetus-Calming Decoction)
* *Bai Zhu* (Atractylodis Macrocephalae Rhizoma), *Shu Di* (Rehmanniae Radix Preparata), *Dang Gui* (Angelicae Sinensis Radix) — each 2 qian; *Chen Pi* (Citri Reticulatae Pericarpium), *Su Geng* (Perillae Caulis), *Chuan Xiong* (Chuanxiong Rhizoma), *Gan Cao* (Glycyrrhizae Radix et Rhizoma) — each 4 fen; *Sha Ren* (Amomi Fructus) — 5 fen.
If combined with cold, add *Wu Yu* (Evodiae Fructus) 5 fen and *Gan Jiang* (Zingiberis Rhizoma) 5 fen, decoct in water and take. Alternatively, remove *Gan Jiang*, add *Liang Jiang* (Alpiniae Officinarum Rhizoma) stir-fried with vinegar 7 fen, *Sheng Mian* (Astragali Radix) 1.5 qian, and *Mu Ding Xiang* (Caryophylli Flos) 4 fen.