(有劳倦内伤,有饮食内伤,有湿热,有虚寒)
【劳倦】〔草部〕甘草(补脾胃,除邪热,益三焦元气,养阴血。) 人参(劳倦内伤,
补中气,泻邪火。煎膏合姜、蜜服。) 黄 (益脾胃,实皮毛,去肌热,止自汗。) 黄精
葳蕤(补中益气。) 白术(熬膏服良。) 苍术(安脾除湿,熬膏作丸散,有四制、八制、
坎离、交感诸丸。) 柴胡
芍药(泻肝,安脾肺,收胃气。) 石斛(浓脾胃,长肌肉。) 使君子(健脾胃,除虚热。)
连翘(脾胃湿热。) 木香 甘松香 藿香 缩砂 白豆蔻 紫苏 〔菜谷〕罗勒 莳
萝马芹(并理元气。) 香(同生姜炒黄丸服,开胃进食。) 茼蒿 荠菜 苜蓿 菜
仙人杖草 草豉 胡萝卜
麦糯 粳 稷 黍 蜀秫 粱 粟 秫 子 稗子 稂 东墙 雕胡 蓬子 水粟
草米 草米 薏苡 罂子粟 黑大豆 赤小豆 绿豆 白豆 豌豆 蚕豆 豇豆 扁豆
刀豆 豆豉 豆腐 豆黄(壮气润肌。以猪脂和丸,每服百丸,即易肥健,甚验。脾弱不食
,同麻子熬香研,日服。) 陈廪米 青精饭 诸米粥 饴糖 酒 糟 〔果木〕大枣(同
姜末,点服。) 仲思枣 木瓜 柰 白柿 橘皮 钩栗 橡子 榛子 龙眼 橄榄 榧子
槟榔 大腹皮 桄榔面 木面 波罗蜜 无花果 摩厨子 芡实 莲实 藕 甘蔗 沙糖
凫茈 清明柳枝(脾弱,食不化,似翻胃,煎汤煮小米,滚面晒收,每用烹食。) 沉香 檀
香诃黎勒 浓朴 茯苓 〔水石〕潦水 甘澜水 立春清明水 太一余粮 白石脂 石
面代赭石 〔虫部〕
鲈鳜 鲳 鲨 白鲞 残鱼 比目鱼 虾 鳖 淡菜 海蛇 〔禽兽〕鸡 雉
雉英鸡 凫 鹭 鹬 雀 突厥雀 鸠 青KT 桑 莺 鹘嘲 猪脾舌 狗
肉羊肉 牛肉 牛 虎肉 兔肉
【虚寒】〔草部〕附子 草豆蔻 高良姜 山姜 廉姜 益智子 荜茇 酱 肉豆蔻
〔菜谷〕干姜 生姜 蒜 韭 薤 芥 芜菁 糯米 秫 烧酒 〔果木〕胡椒 毕澄茄
秦椒 蜀椒 吴茱萸 食茱萸 丁香 桂
【食滞】〔草部〕大黄(荡涤宿食,推陈致新。) 地黄(去胃中宿食。) 香附 三棱 莪
术木香 柴胡(消谷。) 荆芥 薄荷 苏荏 水苏(并消鱼脍。) 青黛 越王余 海
藻
肉豆蔻 草果 缩砂 酱 红豆蔻 仙茅〔谷菜〕大麦 荞麦 豆黄 蒸饼 女曲 黄蒸
曲神曲(同苍术丸服。) 红曲 米 麦 饴糖 酱 醋 酒 糟 蒜 葱 胡葱 胡
荽白菘 莱菔 芜菁 姜 〔果木〕杏仁(停食,用巴豆炒过,末服。) 橘皮(为末,
煎饮,代茶。) 青皮(盐、醋、酒、汤四制,为末,煎服。) 柑皮 橙皮 柚皮 木瓜
山楂(消肉。) 柰子 杨梅 银杏(生食。) 槟榔 大腹子 榧子 无漏子 茶 凫
茈蜀椒 胡椒 毕澄茄 茱萸 巴豆(一切生冷硬物。) 阿魏(消肉。) 皂荚 楸白皮 浓
朴乌药 樟材 檀香 桂(食果腹胀,饭丸吞七枚。) 诃黎勒 枳实 郁李仁〔水土〕
齑水(吐。) 浆水(消。) 生熟汤(消。) 百草霜 梁上尘〔金石〕朴硝(食饮热结。) 青
礞石(食积宿滞,同巴豆等,丸服。) 水中白石(食 成瘕,烧,淬水服七次,利下。) 食
盐(酒肉过多
胀闷,擦牙漱下,如汤沃雪。) 砂(消肉。) 蓬砂 孔公 〔介禽〕鳖甲 淡菜 海月 白
鲞(并消宿食。) 鳝头(烧服,去痞症,食不消。) 凫 鸡屎白 鹰屎白 雀屎白 鸽屎 五
灵脂
【酒毒】〔草部〕葛花 葛根汁 白茅根汁 水萍 菰笋 秦艽 苦参 地榆 菊花(酒
醉不语,为末酒服。) 悬钩子 木鳖子
味子 山姜花 高良姜 红豆蔻 缩砂 白豆蔻 酱 肉豆蔻 蠡实 蕉子〔谷菜〕麦苗
汁丹黍米(饮酒不醉。) 黑大豆 赤小豆 腐婢 绿豆 蚕豆苗(煮食。) 扁豆 豆腐
(烧
酒醉死,切片贴身。)
次,
研末,酒后水服二钱,不作酒气。) 白菘(解酒醉不醒,研子一合,井水服。) 水芹 苦
苣白苣 苦竹笋 酸笋 越瓜 甜瓜〔果木〕橘皮 柑皮 橙皮 柚皮 金橘 杨梅(干
屑
服之,止呕吐酒。) 乌梅 榔梅 梨 楂子 柿 柿 银杏 橄榄 槟榔 波罗
蜜都桷子 枳 子 盐麸子 醋林子 甘蔗 沙糖 石蜜 藕 芰 西瓜 丁香 长寿仙
人柳(酒病,为末酒服。) 河边木(端午投酒中饮之,令人不醉。) 桑椹汁 苦竹叶 〔水
石〕新汲水(烧酒醉死,浸发及手足,仍少灌之。) 食盐(擦牙漱咽,解酒毒。先食一匙,
饮酒不醉。) 蓬砂(服之,饮酒不醉。) 雄黄(饮酒成癖,遇酒即吐,同巴豆、蝎梢、白
面
丸服。) 锻石(酒毒下痢,泥 ,醋糊丸服。) 铅霜〔虫鱼〕五倍子 鳅鱼 黄颡鱼〔介
部〕蚌 蛎黄 蛤蜊 车螯 田螺 蜗螺 海月〔禽兽〕鸡内金(消酒积,同豆粉丸服。) 五
灵脂(酒积黄肿,入麝丸服。) 猪项肉(酒积黄胀,同甘遂服,取下酒布袋。) 猪肾(酒
积,掺葛粉炙食。)牛 狐胆 麝香(并解酒毒。) 鹿茸(饮酒成泄,冲任虚寒,同狗脊、
白蔹丸服。) 驴蹄底(饮酒过度,欲至穿肠,水煮浓汁冷冻饮料。)
(有痰食热证,有阳气下陷虚证)
【痰食】〔草部〕苍术 香附 黄连 蓬莪术 缩砂仁 半夏 鸡苏(生食。) 荠苎(
生食,去肠间酸水。) 旋复花 〔菜谷〕萝卜(食物作酸,生食即止。) 米醋(破结气
,心中酸水痰饮。) 神曲 麦
除
心间酸水,止恶心。) 胡桃(食物醋心,以干姜同嚼下,立止。) 槟榔(醋心吐水,同橘
皮
末服。) 大腹皮(痰隔醋心,同疏气药、盐、姜煎服。) 浓朴(吐酸水,温胃气。) 樟
材(宿
食不消,常吐酸臭水,煎汤服。) 皂荚子心(嚼食,治膈痰吞酸。)栀子 〔虫兽〕蚬壳
(吞
酸心痛,烧服。) 羊屎(煎酒服。) 头垢(噫吐酸浆,以浆水煎服一杯。)
【阳陷】〔草部〕人参(消胸中痰变酸水。妊娠吐水,心酸痛,不能饮食,同干姜丸服。
)柴胡(除痰热。)
(胃冷口酸流清水,心连脐痛,同浓朴末、鲫鱼肉,丸服。) 廉姜(胃口冷,吐清水。)
草豆蔻 益智子 红豆蔻 高良姜 〔木鳞〕吴茱萸(醋心甚者,煎服。有人服之,二
十年不发也。) 鱼
(Causes include: injury from fatigue and overwork, injury from diet, damp-heat, deficiency-cold)
[Fatigue] [Herbal Category] Glycyrrhizae Radix et Rhizoma (Tonifies the Spleen and Stomach, clears pathogenic heat, benefits the Yuan Qi of the Triple Burner, nourishes Yin and Blood.) Ginseng Radix (Treats injury from fatigue and overwork, tonifies Middle Qi, drains pathogenic fire. Decoct into a paste and take with ginger and honey.) Astragali Membranacei Radix (Benefits the Spleen and Stomach, consolidates the exterior and solidifies the skin/muscle, removes muscle heat, stops spontaneous sweating.) Polygonati Rhizoma (Bianxu) (Tonifies the Middle and benefits Qi.) Atractylodis Macrocephalae Rhizoma (Best taken as a decocted paste.) Atractylodis Lanceae Rhizoma (Calms the Spleen and expels dampness; decocted into paste for pills or powders, available in four-preparation, eight-preparation, Kan-Li, and Jiao-Gan formulas.) Bupleuri Radix Paeoniae Radix Alba (Drains Liver fire, calms Spleen and Lung, gathers Stomach Qi.) Dendrobii Nobile Caulis (Thickens Spleen and Stomach muscles, promotes muscle growth.) Quisqualis Fructus (Strengthens Spleen and Stomach, clears deficiency heat.) Forsythiae Fructus (Treats damp-heat in Spleen and Stomach.) Aucklandiae Radix Costi Chuanxiong Rhizoma Pogostemonis Herba Amomi Fructus Rotundus Amomi Fructus Cardamomi Perillae Fructus [Vegetable & Grain Category] Ocimum Basilicum Anethum Graveolens Carum Carvi (All regulate Yuan Qi.) Zedoary Rhizome (Stir-fried yellow with fresh ginger for pills, opens appetite and promotes eating.) Glehniae Radix Cardamine Hupensis Medicago Sativa Artemisia argyi Herb Fermented Soybean Daucus carota L. var. sativa Hordeum vulgare Oryza sativa var. glutinosa Panicum miliaceum Sorghum bicolor Triticum aestivum var. einkorn Setaria italica Zea mays var. saccharata Digitaria sanguinalis Barnyard millet Phalaris arundinacea Coix lacryma-jobi L. Papaver somniferum Soja max Black soybean Vigna angularis Phaseolus radiatus Phaseolus vulgaris Pisum sativum Vicia faba Vigna unguiculata subsp. sesquipedalis Lablab purpureus Canavalia gladiata Sojae Semen Praeparatum Douhuang (Strengthens Qi and moistens skin. Mix with lard to make pills, take 100 pills per dose, leads to robust health, very effective. For weak Spleen and poor appetite, mix with hemp seeds, stir-fry until fragrant, grind, take daily.) Chenlin Rice Qingjing Fan Various Rice Porridges Maltose Wine Lees [Fruit & Tree Category] Jujubae Fructus (Take with minced ginger.) Zhongsi Date Chaenomelis Fructus Malus asiatica Diospyros lotus Citri Reticulatae Pericarpium Hook Chestnut Quercus acutissima Hazel Juglans regia Dimocarpus longan Canarium album Torreyea sinensis Arecae Semen Betel Nut Pericarpium Arecae Areca catechu Noodles from Areca catechu Wood noodles Jackfruit Ficus carica Mokuzi Euryales Semen Nelumbinis Semen Nelumbo nucifera Lotus Root Sacchari Officinarum Juice Saccharum Sandalwood Aquilaria Agallocha Resina Terminalia chebula Retz. Magnoliae Officinalis Cortex Poria Polyporus [Water & Stone Category] Liaoshui Ganlan Shuilichun Qingming Water Taiyi Yuliang Baishizhi Shimian Daihzeshi [Insect Category] Lateolabrax maculatus Siniperca chuatsi Trichiurus lepturus Pagrus major Carcharhinus amblyrhynchos White dried fish Remains of fish Flatfish Penaeus orientalis Trionyx sinensis Mytilus edulis Hydrophis schistosus [Bird & Beast Category] Gallus gallus domesticus Phasianus colchicus Phasianus colchicus Yingji Chicken Fulica atra Egretta garzetta Recurvirostra avosetta Passer montanus Turkestan Sparrow Streptopelia chinensis Cyanopica cyanus Mulberry Oriolus chinensis Accipiter gentilis Pig spleen and tongue Dog meat Sheep meat Bos taurus Panthera tigris Lepus capensis
[Deficiency-Cold] [Herbal Category] Aconiti Lateralis Radix Preparata Amomi Fructus Rotundus Alpiniae Officinarum Rhizoma Alpinia japonica Ginger Zingiber officinale Roscoe Pseudobletilla striata Amomi Fructus Piper longum Jiang Roudoukou [Vegetable & Grain Category] Zingiberis Rhizoma Recens Fresh Ginger Allium sativum Allium tuberosum Allium macrostemon Brassica juncea Turnip Glutinous rice Sorghum Shaojiu [Fruit & Tree Category] Piper nigrum Piper betle Zanthoxylum bungeanum Zanthoxylum schinifolium Evodiae Fructus Edible Evodia Fructus Eugeniae Caryophyllatae Flos Cinnamomi Cassiae Ramulus
[Food Stagnation] [Herbal Category] Rhei Radix et Rhizoma (Sweeps away accumulated old food, pushes out the old to bring in the new.) Rehmanniae Radix (Removes accumulated old food in the Stomach.) Cyperi Rhizoma Bupleuri Radix Curcumae Longae Rhizoma Curcuma zedoaria Aucklandiae Radix Costi Bupleuri Radix (Digests grains.) Schizonepetae Spica Menthae Haplocalycis Herica Perillae Fructus Elsholtzia splendens (All digest raw fish.) Indigo Naturalis Yuewangyu Seaweed Myristica Fragrans Caoshiguo Amomi Fructus Rotundum Jiang Hongdougou Xianmao [Grain & Vegetable Category] Hordeum vulgare Fagopyrum esculentum Douhuang Steamed Cake Nuqu Huangzheng Shenqu (Take with Atractylodis Lanceae Rhizoma pills.) Red Yeast Rice Rice Wheat Maltose Jiang Vinegar Wine Lees Garlic Scallium Chinese Onion Coriandrum sativum Bai Song Radish Rutabaga Turnip Ginger [Fruit & Tree Category] Armeniacae Semen Amarum (For food stagnation, stir-fry with Crotonis Fructus, take powder.) Citri Reticulatae Pericarpium (Grind to powder, decoct to drink, replace tea.) Qingpi (Processed with salt, vinegar, wine, water; grind to powder, decoct to take.) Tangerine Peel Orange Peel Pomelo Peel Chaenomelis Fructus Crataegi Fructus (Dissolves meat stagnation.) Naizi Yangmei Ginkgo Biloba (Eat raw.) Arecae Semen Betel Nut Arecae Semen Pericarpium Torreyea sinensis Wulouzizi Tea Fuchi Shu Jiao Pepper Piper nigrum Piper betle Evodiae Fructus Crotonis Fructus (For all cold, raw, hard objects.) Asafetida (Dissolves meat stagnation.) Gleditsiae Sinensis Spine Catalpa ovata Bark Magnoliae Officinalis Cortex Linderae Radix Camphora Wood Santalum Album Agarwood Cinnamomi Ramulus (For abdominal distension from eating fruit, make pill with rice flour, swallow 7 pills.) Terminalia chebula Retz. Aurantii Fructus Immaturus Pruni Semen Armeniacae Dulcis [Water & Earth Category] Jishui Jiangshui Shengshu Tang Baicaoshuang Liangshangchen [Metal & Stone Category] Mirabilite Qingmengshi (For food accumulation and old stagnation, mix with Crotonis Fructus etc., make pills.) Zhongshuaibai Shi (For food forming masses, calcine, quench in water, take 7 times, promotes bowel movement.) Sodium Chloride (For bloating from excessive wine/meat, rub teeth, gargle and swallow, melts like snow in hot water.) Sha (Dissolves meat.) Pengsha Konggong [Shell & Bird Category] Trionycis Carapax Mytilus edulis Moon Shell White dried fish (All dissolve old food.) Eel head (Calcine and take, removes palpitations and indigestion.) Fulica Gallus gallus domesticus excrement white Accipiter gularis excrement white Passer montanus excrement white Columba livia excrement five-tiger fat
[Alcohol Toxicity] [Herbal Category] Puerariae Lobatae Flos Puerariae Lobatae Radix Juice Imperatae Rhizoma Juice Lemna minor Zizania latifolia Stem Gastrodiae Rhizoma Sophorae Flavescentis Radix Sanguisorbae Radix Chrysanthemi Flos (For drunken mutism, grind to powder, take with wine.) Rubi Fructus Momordicae Semen Weizi Shanhua Alpiniae Japonicae Rhizoma Alpiniae Officinarum Rhizoma Hongdougou Amomi Fructus Rotundus Amomi Fructus Cardamomi Jiang Roudoukou Lishi Jiaozi [Grain & Vegetable Category] Wheat Sprout Juice Dan Shumi Black Soybean Adzuki Bean Desmodium styracifolium Mung Bean Broad Bean Seedlings (Boil and eat.) Hyacinth Bean Doufu (For death by strong liquor intoxication, slice and apply to body.) Ci, grind to powder, take 2 qian with water after drinking, eliminates alcohol odor.) Bai Song (For unconscious drunkenness, grind 1 he, take well water.) Water Celery Bitter Lettuce White Lettuce Bamboo Shoots Sour Shoots Yuegua Melon [Fruit & Tree Category] Citri Reticulatae Pericarpium Tangerine Peel Orange Peel Pomelo Peel Kinkan Yangmei (Take dry powder, stops vomiting alcohol.) Ume Plum Langmei Pear Zhazi Persimmon Persimmon Ginkgo Biloba Olive Areca catechu Jackfruit Dujuozi Zhi Zi Yanfuzi Cu Linzi Sugarcane Sugar Rock Honey Lotus Root Water Caltrop Watermelon Clove Changshou Xianren Liu (For alcohol disease, grind to powder, take with wine.) Riverbank Wood (Throw into wine on Dragon Boat Festival, drink, prevents drunkenness.) Mulberry Juice Bitter Bamboo Leaf [Water & Stone Category] Xinji Shui (For death by strong liquor intoxication, soak hair and limbs, still pour small amounts.) Sodium Chloride (Rub teeth, gargle and swallow, resolves alcohol toxicity. Eat one spoon first, prevents drunkenness.) Pengsha (Take it, prevents drunkenness.) Realgar (For alcohol addiction, vomiting upon seeing wine, mix with Crotonis Fructus, scorpion tail, wheat flour, make pills.) Duanshi (For alcohol toxicity dysentery, mud application, vinegar paste pills.) Qianshuang [Fish Category] Gaepari Pericarpium Misgurnus anguillicaudatus Pelteobagrus fulvidraco [Shell Category] Unio conchylega Ostrea gigas Meretrix meretrix Arcuatella senckenbergia Cipangopaludina chinensis Cochlicopa rapa Moon Shell [Bird & Beast Category] Galli Gizzard Membrane (Dissolves alcohol accumulation, mix with bean flour pills.) Five-Tiger Fat (For alcohol jaundice and swelling, add musk, make pills.) Pig Neck Meat (For alcohol jaundice and distension, take with Kansui, expels the "wine bag".) Pig Kidney (For alcohol accumulation, sprinkle with kudzu starch, roast and eat.) Cow Fox Gall Bladder Moschus (All resolve alcohol toxicity.) Cervi Cornu Pantotrichum (For diarrhea from drinking, deficiency-cold of Chong and Ren vessels, mix with Cibotii Rhizome, Polyporus Pilus pills.) Donkey Hoof Sole (For excessive drinking, impending intestinal perforation, boil thick juice, freeze and drink.)
(Syndromes include: Phlegm-Food Heat Syndrome, Yang Qi Sinking Deficiency Syndrome)
[Phlegm-Food] [Herbal Category] Atractylodis Lanceae Rhizoma Cyperi Rhizoma Coptidis Rhizoma Curcumae Phaeocaulis Rhizoma Amomi Fructus Rotundus Pinelliae Rhizoma Heteromatherae Herba (Eat raw.) Ajugae Radix (Eat raw, removes sour fluid between intestines.) Inulae Flos [Vegetable & Grain Category] Raphani Fructus (When food turns sour, eat raw to stop.) Rice Vinegar (Breaks up stagnant Qi, treats sour fluid/phlegm-fluid in heart.) Shenqu Wheat Chuixin (Removes sour fluid in heart, stops nausea.) Walnut (For acid regurgitation from food, chew with dried ginger, stops immediately.) Arecae Semen (For acid regurgitation with vomiting water, take with Citri Reticulatae Pericarpium powder.) Pericarpium Arecae (For phlegm obstruction with acid regurgitation, take with Qi-regulating herbs, salt, ginger, decoct.) Magnoliae Officinalis Cortex (Vomit sour fluid, warm Stomach Qi.) Camphora Wood (For old food not digesting, often vomiting sour foul fluid, decoct to take.) Gleditsiae Sinensis Spina Core (Chew, treat diaphragm phlegm and acid regurgitation.) Gardeniae Fructus [Insect & Beast Category] Clam Shell (For acid pain in heart, calcine and take.) Sheep Feces (Decoct in wine and take.) Head Grease (For belching and vomiting sour fluid, decoct in Jiangshui, take one cup.)
[Yang Sinking] [Herbal Category] Ginseng Radix (Eliminates phlegm in chest turning to sour fluid. Pregnancy vomiting water, heart pain, inability to eat, take with dried ginger pills.) Bupleuri Radix (Clears phlegm-heat.) (Cold stomach with sour mouth and clear water flow, heart pain connecting to umbilicus, take with Magnoliae Officinalis Cortex powder and Crucian Carp meat, make pills.) Ginger Zingiber officinale Roscoe var. amoenum (Cold stomach opening, vomit clear water.) Amomi Fructus Rotundus Amomi Fructus Alpiniae Officinarum Rhizoma Alpiniae Officinarum Rhizoma [Tree Scale Category] Evodiae Fructus (For severe acid regurgitation, decoct and take. Some people took it and did not relapse for 20 years.) Fish