痘疮,分气虚、血虚,用补。气虚者,人参、白术加解毒药;血虚者,四物汤中加解
毒药。凡痘疮初出之时,色白者,便用大补气血,参、术、 、芎、升麻、干葛、草
、木香、丁香、酒洗当归、白芍。若大便泻,加诃子、肉豆蔻、酒炒芩连,名解毒药。但
见红点,便忌葛根汤,恐发得表虚也。吐泻食少,为里虚;不吐泻,能食,为里实;里实而
补,则结痈毒。陷伏倒靥为表虚,灰白者亦表虚,或用烧人屎。红活绽凸为表实,表实而更
用表药,则反溃烂不结痂。吐泻陷伏,二者俱见,为表里俱虚。黑陷甚者,亦用烧人屎,
水调服,出子和方。痘疮初出时,或未见时,人有患者,宜预服此药,多者令少,重者令轻
。方以丝瓜近蒂三寸,连皮子烧灰存性为末,砂糖拌,干吃。入朱砂末,尤妙。痘疮分人
清浊,就形气上取勇怯。黑陷二种,因气虚而毒瓦斯不能尽出者,酒炒黄 、酒紫草、人参
正者如上治。将欲成就,却色淡者,宜助血药,用当归、川芎、酒洗芍药之类,或加红花。
将成就之际,却紫色者,属热,用凉药解其毒,升麻、葛根、黄连、黄芩、桂枝、连翘之
类,甚者犀角,大解痘毒,炉灰白色、静者、怯者,作寒看。勇者、燥者、 发者,作热看
痘疮,鼠粘子、连翘、山楂、甘草,此四味,始终必用之药。全白色,将靥时如豆壳者,
因初起时饮水多,其靥不齐,俗呼倒靥,不好。但服实表之剂,消息以大小便,如大便秘,
通大便;小便秘,通小便。有初起烦躁谵语,狂渴引饮,若饮水则后来靥不齐,急以凉药
解其标,如益元散之类亦可服。痒塌者,于形色脉上分虚实,实则脉有力气壮,虚则脉无力气怯
。轻者用淡蜜水调滑石末,以羽润疮上。虚痒者,以实表之剂加凉血药。实痒如大便不通者
,以大黄寒凉之药少许与之,下其结粪。疏则无毒,蜜则有毒,宜凉药解之,虽数十帖亦
妨。无害眼之患。疮干者宜退火,湿者用泻湿。退火止用轻剂,荆芥、升麻、葛根之类
泻湿乃肌表间湿,宜用风药白芷、防风之类。如痘疮伤眼,必用山栀、决明、赤芍、归尾
芩连、防风、连翘、升麻、桔梗,作小剂,末调服。如眼无光,过百日后,血气复自明。
痘痈多是实毒,血热成痈,分上下用药,一日不可缓。已成脓,必用凉药为主,赤芍、甘草节
、连翘、桔梗,上引用升麻、葛根,下引用槟榔、牛膝,助以贝母、忍冬草、白芷、栝蒌之
。大便燥,用大黄。发寒热,用黄芩、黄柏。痘疮,黑属血热,凉血为主;白属虚,补气为
主。中黑陷而外白起得迟者,则相兼而治。初起时自汗不妨,盖湿热熏蒸而然故也。痘风
气血虚实,以日子守之,多带气血不足,虚则黄 ,生血活血之剂助之,略佐以风药;实
则白芍为君,黄芩亦为君,佐以白芷、连翘、续断之类。若属寒,陈氏方可用。
入方 解痘疮毒。
丝瓜 升麻 酒芍药 生甘草 黑豆 山楂 赤小豆 犀角
上水煎服。
又方 治痘疮,已出未出皆可服。
朱砂
上为末。蜜水调服。多者可减,少者可无。
痘疮敷药
贝母 南星 僵蚕 天花粉 寒水石(最多) 白芷 草乌 大黄 猪牙 皂角
上为末。醋调敷之。
〔附录〕小儿疮疹,大抵与伤寒相似,发热烦躁,脸赤唇红,身痛头疼,乍寒乍热,喷嚏
呵欠,嗽喘痰涎,伤寒证候类有之。始发之时,有因伤风寒而得者,有时气传染而得者,有因伤
食
,或烦躁狂闷昏睡,或自汗,或下痢,或发热,或不发热,证候多端。卒未易辨,亦须以
耳冷 冷足冷验之。盖谓疮疹属阳,肾脏无证,耳与
足,俱属于肾,故肾之所部独冷。疑似之
间,或中或否,不若视其耳后有红脉赤缕为真,于此可以稽验矣。调护之法,首尾俱不可
下,但温凉之剂,兼而济之,解毒和中安表而已。如欲解肌,干葛、紫苏可也。其或小儿气
实,烦躁热炽,大便秘结,则与犀角地黄汤,或人参败毒散辈。又或紫草饮,多服亦能利之
。故前说大便不通者,少与大黄,尤宜仔细斟酌之,慎之可也。若小便赤少者,分利小便,
则热气有所渗而出。凡热不可骤遏,但轻解之。若无热,则疮又不能发也。凡已发未发,并
紫苏饮为当,虚者益之,实者损之,冷者温之,热者平之,是为权度。借喻而言,亦如庖
笼蒸之法,但欲其松耳。如苟妄汗,则荣卫既开,转增疮烂;妄下则正气内脱,变而归肾。身
体振寒,耳
反热,眼合肚胀,其疮黑坏,十无一
生。钱氏云∶黑陷青紫者,百祥丸下之,
不黑者谨勿下。余知其所下者,泻膀胱之邪也。又云∶下后身热气温欲饮水者,可治,水谷
不
消,或寒战者为逆。余知其脾强者,土可以治水也。百祥丸太峻,当以宣风散代之。泻后
温
脾,则用人参、茯苓、白术等分,浓朴、木香、甘草各半为妙。盖疮发肌肉,阳明主之,脾
土
一温,胃气随畅,独不可消弭已泄之肾水乎。此钱氏不刊之秘旨也。朱氏曰∶疮疹已发未发
,
但不可疏转,此为大戒。又曰∶疮疹首尾,皆不可下,辄用利药,则毒瓦斯入里杀人。以此
观
之,疮疹证状,虽与伤寒相似,而疮疹治法,实与伤寒不同。伤寒所传从表入里,疮疹所
发
从里出表。盖毒根于里,若下之,则内气一虚,毒不能出而返入焉。由是土不胜水,黑
陷
者有之。毒发于表,若汗之,则荣卫一虚,重令开泄,转增疮烂,由是风邪乘间变证者有之
。汗下二说,古人所深戒也。调解之法,活血调气,安表和中,轻清消毒,温凉之剂,二
者得兼而已。温如当归、黄 、木香辈,凉如前胡、干葛、升麻辈,佐之以川芎、芍药、枳
壳
、桔梗、羌活、木通、紫草、甘草之属,则可以调适矣。但小儿凡觉身热,证似伤寒,未
经
疮痘,疑似未明,且先与惺惺散、参苏饮,或人参羌活散辈,热甚则与升麻葛根汤、人参败
毒散。疮痘已出,则少与化毒汤。
出不快者,加味四圣散、紫草饮子、紫草木香汤、紫草木通汤,或快斑散、丝瓜汤;出太
甚
者,人参败毒散、犀角地黄汤。小便赤涩者,大连翘汤、甘露饮、麦门冬五苓散;大便秘
结
,内烦外热者,小柴胡汤加枳壳最当,或少少四顺清凉饮;若咽喉痛者,大如圣汤、鼠粘
子
汤;喘满气壅者,麻黄黄芩汤;胸腹胀满者,枳壳桔梗汤、二陈加枳壳汤;烦渴者,甘草散
、乌
梅汤;下利呕逆者,木香理中汤、甘草干姜汤。陷入者,加味四圣散,更以胡荽酒薄敷其
身
,浓敷其足,喷其衣服,并以浓绵盖之。若犹未也,独
圣散入麝香老酒调剂。或不用酒,则木香煎汤。若其疮已黑,乃可用钱氏宣风散加青皮主
之
。然而疮疹用药,固有权度,大小二便不可不通。其有大便自利,所下黄黑,则毒瓦斯已减
,
不必多与汤剂,但少用化毒汤可也,或不用亦可。若大小二便一或闭焉,则肠胃壅塞,脉
络
凝滞,毒瓦斯无从而发泄,眼闭声哑,肌肉黧黑,不旋踵而告变矣。其坏疮者,一曰内虚泄泻
,一曰外伤风冷,三曰变黑归肾。春夏为顺,秋冬为逆。凡痘疮初出之时,须看胸前,若
稠
密急宜消毒饮加山楂、黄芩酒洗、紫草,减食加人参。凡痘疮初欲出时,发热鼻尖冷,呵欠
,咳嗽面赤,方是痘出之候,便宜服升麻葛根汤加山楂、大力子,其疮稀
疏而易愈。凡痘疮
发热之时,便宜恶实子为末,蜜调,贴囟门上,免有患眼之疾。近世小儿痘疮,上党陈文
中
木香散、异攻散。殊不知彼时立方之时,为运气在寒司天,时令又值严冬大寒,为因寒
气
郁遏,痘疮不红绽,故用辛热之剂发之。今人不分时令寒热,一概施治,误人多矣。时值
温热,山野农家贫贱之人,其或偶中也。
附方
犀角地黄汤
犀角(一两) 生地黄(二两) 赤芍(三分) 牡丹皮(一两)
上 咀。三岁儿三钱,水煎。
人参败毒散
人参 茯苓 甘草(炙) 前胡 川芎 羌活 独活 桔梗 柴胡(以上并去苗芦) 枳壳
(面炒,去穣,各半两)
上为粗末。每服二钱,水一盏,姜二片,薄荷少许煎,温服。
紫草饮子
紫草(一两)
上锉细,百沸汤大碗沃之,盖定,勿令气出,逐旋温
服。紫草能导大便,发出亦轻。
百祥丸
红牙大戟不以多少,阴干,浆水煮极软,去骨,日中曝干。复纳元汁中煮汁尽,焙为末
,水丸如粟米大。每服一二十丸,研赤脂麻汤下,无时。
宣风散
槟榔(二个) 陈皮 甘草(各半两) 黑丑(四两,半生半熟)
上为末。每一钱,量大小与服,蜜汤调下。
惺惺散 治小儿风热,及伤寒时气疮疹发热。
白茯苓 细辛 桔梗 栝蒌根 人参 甘草(炙) 白术 川芎(等分)
上为末。每一钱水煎,入薄荷三叶,同煎服。
参苏饮
前胡 人参 苏叶 干葛 半夏(汤泡七次,姜汁制) 茯苓 枳壳 陈皮 甘草 桔梗
上锉。姜枣煎,微热服。
人参羌活散
羌活 独活 柴胡 人参 川芎 枳壳 茯苓(各半两) 前胡 北梗 天麻 地骨皮 甘
草(炙,各二钱半)
加麻黄、薄荷、葱白煎服。汗后尚热,宜服此,去麻黄,加紫草。如已见三五点,加紫
草、陈皮、赤芍,使热退,疮出亦轻。更调辰砂末半钱,以制胎毒。
升麻葛根汤
干葛 升麻 白芍 甘草(炙,各四两)
上粗末。每服四钱,水一盏半,煎一盏,温服。
化毒汤 疮痘已发,以此消毒。
紫草茸(半两) 升麻 甘草
上锉散。每服二钱,糯米五十粒,同煎服。
加味四圣散
紫草 木通 黄 川芎 木香(等分) 甘草(炙,减半)
上为粗末。水煎。大便秘,加枳壳;大便如常,加糯米百粒。杨氏曰∶糯米能解毒发疮
紫草木香汤 治疮出不快,大便泄痢。
紫草 木香 茯苓 白术(等分) 甘草(炙,少许)
入糯米煎服。杨氏云∶紫草能利大便,白术、木香佐之。
紫草木通汤
紫草 人参 木通 茯苓 糯米(等分) 甘草(减半)
上锉。煎二钱,温服。内虚大便利者,可入南木香,
快斑散
紫草 蝉壳 人参 白芍(各一分) 木通(一钱) 甘草(炙,半钱)
上锉散。煎二钱,温服。
又方
紫草茸(五钱) 陈皮(二钱) 黄 (三钱) 赤芍(五钱) 甘草(炙,三钱)
上锉。加糯米百粒煎,三岁以上服三钱,以下一钱,
服后疮遍匀四肢,住服。
丝瓜汤
丝瓜连皮烧存性为末,汤调。杨氏云∶发痘疮最妙。或加甘草、紫草。
大连翘汤
连翘 瞿麦 荆芥 木通 车前 当归 防风 柴胡 赤芍 滑石 蝉蜕
甘草(炙,各一钱) 黄芩 山栀子(各半钱)
上锉。每服加紫草煎。
甘露饮子
生地黄 熟地黄 天门冬(去心) 麦门冬(去心) 枇杷叶(去毛) 枳壳(麸炒去穣) 黄
芩石斛 山茵陈 甘草(炙,各等分)
上锉。每二钱,水一盏,煎八分,食后服。
五苓散 见中暑类
小柴胡汤 见疟类。
四顺清凉饮
当归 赤芍 大黄(虚者煨,实者生) 甘草
一方加陈皮糯米煎。
如圣饮子
桔梗 甘草(生) 鼠粘子(炒,各二钱) 麦门冬(三钱)
上末,竹叶煎二三钱。一方,加荆芥、防风。重者竹沥同煎。
鼠粘子汤
鼠粘子(炒,四钱) 荆芥穗(二钱) 甘草(一钱) 防风(半钱)
上为细末。沸汤点服。去防风,名消毒散。
麻黄黄芩汤
麻黄(三钱) 赤芍 黄芩(各二钱半) 甘草(炙) 桂枝(各半钱)
上为粗末煎。
桔梗枳壳汤
枳壳 桔梗(各二两) 甘草(炙,半两)
上锉。姜煎。
甘草散
甘草(炙) 栝蒌根(等分)
上为末。煎服一钱。
乌梅汤
小黑豆 绿豆(各一合) 乌梅(二个)
上 咀。新汲水一碗,煎取清汁,旋服。
木香理中汤 见寒类。
本方中加木香、甘草、干姜。
独圣散
牛蒡子(炒,五钱) 白僵蚕(二钱半)
上末,入紫草三茎煎。连进三服,其痘便出。
又方
穿山甲汤洗净,炒焦黄为末。每服半钱,入麝少许,木香煎汤调下。或紫草煎汤,入红
犀角消毒饮
恶实(四两,炒) 甘草(炙,一两) 防风(半两) 荆芥穗(二两)
上为末。煎紫草、糯米、园荽子汤调,食后临睡,日三。
Varicella (smallpox) is categorized into Qi deficiency and Blood deficiency, requiring tonification. For Qi deficiency, use Ren Shen (Ginseng Root) and Bai Zhu (Atractylodes Rhizome) combined with detoxifying herbs; for Blood deficiency, add detoxifying herbs to Si Wu Tang (Four Substances Decoction). When varicella first erupts and the color is white, immediately use a major formula to tonify Qi and Blood, including Ren Shen (Ginseng Root), Bai Zhu (Atractylodes Rhizome), [missing character], Chuan Xiong (Szechwan Lovage Rhizome), Sheng Ma (Cimicifugae Rhizome), Gan Ge (Puerariae Radix), Gan Cao (Licorice Root), Mu Xiang (Aucklandiae Radix), Ding Xiang (Caryophylli Flos), Jiu Xi Dang Gui (Angelica Sinensis Radix washed with wine), and Bai Shao (White Peony Root). If there is diarrhea, add He Zi (Chebulae Fructus), Rou Dou Kou (Myristicae Semen), and Jiu Huang Qin Lian (Scutellariae Radix and Coptidis Rhizome fried with wine); these are called detoxifying drugs. Once red spots appear, Gegen Tang (Kudzu Decoction) is contraindicated, as it may cause exterior deficiency. Vomiting, diarrhea, and poor appetite indicate interior deficiency; absence of vomiting/diarrhea and ability to eat indicate interior excess. Tonifying an interior excess condition will lead to carbuncles and sores. Sunken or inverted lesions indicate exterior deficiency; grayish-white color also indicates exterior deficiency, sometimes treated with calcined human feces. Red, vibrant, and protruding lesions indicate exterior excess; using exterior-releasing herbs on an exterior excess condition will cause ulceration and failure to form scabs. The presence of both vomiting/diarrhea and sunken lesions indicates simultaneous exterior and interior deficiency. Severe black sunken lesions are also treated with calcined human feces, mixed with water and taken orally, according to Zhang Hezi's prescription. When varicella is about to erupt or has just started, if family members are affected, this medicine should be taken prophylactically to reduce severity. The prescription consists of the three-cun section of Loofah fruit near the stem, burned with skin and seeds to ash while retaining its properties, ground into powder, and eaten dry with rock sugar. Adding Cinnabar powder enhances efficacy.
Varicella treatment considers the patient's clear/turbid constitution and courage/weakness based on physique. There are two types of black sunken lesions caused by Qi deficiency preventing complete expulsion of toxic factors; treat with Jiu Huang Qi (Astragali Radix fried with wine), Jiu Zi Cao (Arnebiae Radix fried with wine), and Ren Shen (Ginseng Root), following the above method. As lesions are about to heal, if the color is pale, assist with blood-tonifying herbs like Dang Gui (Angelicae Sinensis Radix), Chuan Xiong (Szechwan Lovage Rhizome), and Jiu Xi Shao Yao (Paeoniae Radix Alba washed with wine), or add Hong Hua (Carthami Flos). If the color is purple as lesions heal, it indicates heat; use cooling herbs to resolve toxicity, such as Sheng Ma (Cimicifugae Rhizome), Ge Gen (Puerariae Radix), Huang Lian (Coptidis Rhizome), Huang Qin (Scutellariae Radix), Gui Zhi (Cinnamomi Ramulus), and Lian Qiao (Forsythiae Fructus). Severe cases require Xi Jiao (Rhinocerotis Cornu) to strongly resolve varicella toxicity. Ashy-white and quiet lesions are viewed as cold; courageous, dry, and [missing character] erupting lesions are viewed as heat.
Among varicella herbs, Niu Bang Zi (Arctii Fructus), Lian Qiao (Forsythiae Fructus), Shan Zha (Crataegi Fructus), and Gan Cao (Licorice Root) are essential throughout the course. Lesions that are entirely white and resemble bean shells during healing result from excessive water intake at onset, causing uneven healing (inverted healing), which has a poor prognosis. Use only exterior-firming agents, monitoring bowel and bladder function: unblock bowels if constipated, unblock urine if retention occurs. Restlessness, delirium, and extreme thirst with drinking at onset may lead to uneven healing if water is consumed; urgently use cooling herbs to address superficial symptoms, such as Yi Yuan San (Benefit the Primordial Powder). Itching and collapsing lesions are differentiated by pulse and complexion: excess presents with strong pulse and robust qi; deficiency presents with weak pulse and timid qi. Mild cases are treated with smooth stone powder mixed in light honey water, applied with a feather. Deficiency-type itching requires exterior-firming agents plus blood-cooling herbs. Excess-type itching with constipation requires a small amount of Da Huang (Rhei Radix et Rhizoma) or other cooling herbs to purge accumulated stool. Sparse lesions lack toxicity; sticky lesions contain toxicity, requiring cooling herbs; dozens of doses are acceptable without harm, preventing eye complications. Dry lesions require fire-clearing; wet lesions require damp-draining. Fire-clearing uses mild agents like Jing Jie (Schizonepetae Herba), Sheng Ma (Cimicifugae Rhizome), and Ge Gen (Puerariae Radix). Damp-draining targets surface dampness using wind-dispersing herbs like Bai Zhi (Angelicae Dahuricae Radix) and Fang Feng (Saposhnikoviae Radix). Eye involvement requires Shan Zhi Zi (Gardeniae Fructus), Jue Ming Zi (Cassiae Semen), Chi Shao (Red Peony Root), Gui Wei (Angelicae Sinensis Radix tail), Qin Lian (Scutellariae Radix and Coptidis Rhizome), Fang Feng (Saposhnikoviae Radix), Lian Qiao (Forsythiae Fructus), Sheng Ma (Cimicifugae Rhizome), and Jie Geng (Platycodonis Radix) in a small dose, powdered and taken. Loss of vision after 100 days resolves naturally as Qi and Blood recover.
Varicella carbuncles are mostly excess toxins from blood heat; treatment differs by location and must not be delayed. Suppurated lesions require cooling herbs as main treatment: Chi Shao (Red Peony Root), Gan Cao Jie (Licorice Root joint), Lian Qiao (Forsythiae Fructus), Jie Geng (Platycodonis Radix). Ascending guidance uses Sheng Ma (Cimicifugae Rhizome) and Ge Gen (Puerariae Radix); descending guidance uses Bing Lang (Arecae Semen) and Niu Xi (Achyranthis Bidentatae Radix), assisted by Bei Mu (Fritillariae Bulbus), Ren Dong Cao (Lonicerae Japonicae Caulis et Folium), Bai Zhi (Angelicae Dahuricae Radix), and Gua Lou (Trichosanthis Fructus). Constipation requires Da Huang (Rhei Radix et Rhizoma). Chills and fever require Huang Qin (Scutellariae Radix) and Huang Bo (Phellodendri Cortex). Black varicella indicates blood heat, treated primarily with blood-cooling; white indicates deficiency, treated primarily with Qi-tonification. Central black sunkenness with delayed peripheral eruption requires combined treatment. Initial spontaneous sweating is acceptable due to damp-heat steaming. Varicella wind patterns follow daily progression, often showing Qi and Blood insufficiency; deficiency is treated with Huang Qi (Astragali Radix) and blood-generating/moving formulas with slight wind-dispersing herbs; excess uses Bai Shao (White Peony Root) and Huang Qin (Scutellariae Radix) as sovereigns, assisted by Bai Zhi (Angelicae Dahuricae Radix), Lian Qiao (Forsythiae Fructus), and Xu Duan (Dipsaci Radix). Cold patterns use Chen Shi's formula.
Formula for resolving varicella toxicity: Si Gua (Loofah Fruit), Sheng Ma (Cimicifugae Rhizome), Jiu Shao Yao (Peony Root fried with wine), Sheng Gan Cao (Raw Licorice Root), Hei Dou (Black Soybean), Shan Zha (Crataegi Fructus), Chi Xiao Dou (Adzuki Bean), Xi Jiao (Rhinocerotis Cornu). Decoct in water and take.
Another formula: Treats varicella whether erupted or not. Zhu Sha (Cinnabar). Powdered, taken with honey water. Dosage adjusted by severity.
Varicella external application: Bei Mu (Fritillariae Bulbus), Nan Xing (Arisaematis Rhizoma processed with alum), Jiang Can (Bombyx Batryticatus), Tian Hua Fen (Trichosanthis Radix), Han Shui Shi (Halloysitum Rubrum, largest quantity), Bai Zhi (Angelicae Dahuricae Radix), Cao Wu (Aconiti Radix lateralis preparata), Da Huang (Rhei Radix et Rhizoma), Zhu Ya Zao Jiao (Tortoiseshell-shaped Gleditsia Spine). Powdered, mixed with vinegar for application.
[Appendix] Pediatric rash resembles typhoid fever: fever, restlessness, red face/lips, body/head pain, alternating chills/fever, sneezing/yawning, cough/wheezing/phlegm. Causes include wind-cold injury, seasonal contagion, or food stagnation. Symptoms vary: restlessness/coma, spontaneous sweating, dysentery, fever/no fever. Differentiation relies on cold ears, [missing character], and cold feet, as rash is Yang and Kidney shows no symptoms; ears/feet belong to Kidney, thus cold. Ear posterior red veins confirm diagnosis. Care prohibits purgatives initially/finally; use warm/cool harmonizing herbs for detoxification, middle-jiao support, and exterior stabilization. Muscle-releasing uses Ge Gen (Puerariae Radix) and Zi Su (Perillae Folium). Excess heat with constipation uses Xi Jiao Di Huang Tang (Rhino Horn and Rehmannia Decoction) or Ren Shen Bai Du San (Ginseng and Detoxification Powder). Zi Cao Yin (Arnebiae Decoction) aids evacuation. Small amounts of Da Huang (Rhei Radix et Rhizoma) for constipation require caution. Red scant urine benefits from diuretics to vent heat. Heat should be gently resolved; absence of heat prevents eruption. Zi Su Yin (Perilla Decoction) suits all stages, adjusting for deficiency/excess/cold/heat. Analogy: steaming requires looseness. Wrong sweating opens Ying/Wei, worsening ulcers; wrong purging depletes Zheng Qi, leading to Kidney transformation: tremors, hot ears, closed eyes, distended abdomen, black necrotic lesions, high mortality. Qian Yi stated: Black/purple sunkenness treated with Baixiang Wan (Hundred Auspicious Pills); non-black strictly avoid purging. Purging drains Bladder pathogen. Post-purge fever/thirst indicates treatability; indigestion/chills indicate reversal. Strong Spleen Earth controls Water. Baixiang Wan is too harsh; replace with Xuan Feng San (Disperse Wind Powder). Post-purge Spleen warming uses Ren Shen (Ginseng Root), Fu Ling (Poria), Bai Zhu (Atractylodes Rhizome) equally, plus Hou Po (Magnoliae Officinalis Cortex), Mu Xiang (Aucklandiae Radix), Gan Cao (Licorice Root). Stomach governs muscles; warm Spleen frees Stomach Qi, resolving leaked Kidney Water. This is Qian's secret. Zhu Zhenheng stated: Rash prohibits laxatives. Purgatives drive toxin inward, fatal. Rash differs from typhoid: typhoid moves interiorly; rash erupts exteriorly. Purging empties interior, trapping toxin; sweating empties Ying/Wei, worsening ulcers. Both methods are forbidden. Harmonization uses blood-moving/Qi-regulating, exterior-stabilizing/middle-harmonizing, mild detoxifying, warm/cool combinations. Warm: Dang Gui (Angelicae Sinensis Radix), Huang Qi (Astragali Radix), Mu Xiang (Aucklandiae Radix). Cool: Qian Hu (Peucedani Radix), Ge Gen (Puerariae Radix), Sheng Ma (Cimicifugae Rhizome). Assist with Chuan Xiong (Szechwan Lovage Rhizome), Shao Yao (Peony Root), Zhi Ke (Aurantii Fructus), Jie Geng (Platycodonis Radix), Qiang Huo (Notopterygii Rhizoma et Radix), Mu Tong (Akebiae Caulis), Zi Cao (Arnebiae Radix), Gan Cao (Licorice Root). For pediatric fever resembling typhoid before eruption, use Xing Xing San (Yawning Powder), Shen Su Yin (Ginseng and Perilla Decoction), or Ren Shen Qiang Huo San (Ginseng and Notopterygium Powder). High fever uses Sheng Ma Ge Gen Tang (Cimicifuga and Kudzu Decoction) or Ren Shen Bai Du San. Post-eruption uses Hua Du Tang (Resolve Toxicity Decoction). Slow eruption uses Jiawei Sixiang San (Modified Four Saints Powder), Zi Cao Yin, Zi Cao Mu Xiang Tang, Zi Cao Mu Tong Tang, Kuai Ban San, or Si Gua Tang. Excessive eruption uses Ren Shen Bai Du San or Xi Jiao Di Huang Tang. Red scant urine uses Da Lian Qiao Tang, Gan Lu Yin, or Mai Men Dong Wu Ling San. Constipation/internal heat uses Xiao Chai Hu Tang (Minor Bupleurum Decoction) with Zhi Ke, or Si Shun Qing Liang Yin. Sore throat uses Da Ru Sheng Tang or Niu Bang Zi Tang. Wheezing/distension uses Ma Huang Huang Qin Tang (Ephedra and Scutellaria Decoction). Chest/abdominal fullness uses Zhi Ke Jie Geng Tang or Er Chen Tang with Zhi Ke. Thirst uses Gan Cao San or Wu Mei Tang. Dysentery/vomiting uses Mu Xiang Li Zhong Tang or Gan Cao Gan Jiang Tang. Sunken lesions use Jiawei Sixiang San, Hu Sui Jiu (Coriander Wine) applied thinly on body, thickly on feet, sprayed on clothes, covered with thick cotton. If ineffective, Du Sheng San with Musk and aged wine, or Mu Xiang decoction. Black lesions use Qian Yi's Xuan Feng San with Qing Pi. Bowel/bladder patency is crucial. Self-diarrhea with yellow/black stool indicates reduced toxin; minimal Hua Du Tang suffices. Obstruction causes congestion, stagnant collaterals, undischarged toxin, closed eyes/silence, blackened flesh, rapid deterioration. Bad lesions: internal deficiency diarrhea, external wind-cold, blackening returning to Kidney. Spring/summer favorable; autumn/winter adverse. Early dense chest lesions need Xiao Du Yin with Shan Zha, Jiu Xi Huang Qin, Zi Cao, reduced diet, added Ren Shen. Pre-eruption fever/cold nose/yawning/cough/red face indicates eruption; use Sheng Ma Ge Gen Tang with Shan Zha and Niu Bang Zi for sparse/easy healing. Fever stage: apply E Shi Zi (Arctii Fructus) powder with honey to fontanelle to prevent eye disease. Recent times use Shangdang Chen Wenzhong's Mu Xiang San or Yi Gong San. These were formulated during Cold Heaven periods in deep winter for cold-constrained non-red eruptions using acrid-warm herbs. Modern indiscriminate use causes errors. Suitable only for warm seasons/poor rural populations.
Attached Formulas:
Xi Jiao Di Huang Tang (Rhino Horn and Rehmannia Decoction): Xi Jiao (1 liang), Sheng Di Huang (2 liang), Chi Shao (3 qian), Mu Dan Pi (1 liang). Coarse powder. 3 qian for 3-year-old, decoct in water.
Ren Shen Bai Du San (Ginseng and Detoxification Powder): Ren Shen, Fu Ling, Zhi Gan Cao, Qian Hu, Chuan Xiong, Qiang Huo, Du Huo, Jie Geng, Chai Hu (all cleaned), Zhi Ke (flour-fried, de-seeded, 0.5 liang each). Coarse powder. 2 qian per dose, 1 cup water, 2 slices ginger,少许 mint, decoct, warm.
Zi Cao Yin (Arnebiae Decoction): Zi Cao (1 liang). Fine cut, steep in boiling water, cover tightly, drink warm gradually. Zi Cao promotes bowel movement and gentle eruption.
Baixiang Wan (Hundred Auspicious Pills): Hong Ya Da Ji (Red-toothed Spurge Root), dried, boiled in rice water until soft, bones removed, sun-dried, boiled again in original juice until dry, powdered, water pills sized like millet. 10-20 pills per dose, taken with crushed sesame soup.
Xuan Feng San (Disperse Wind Powder): Bing Lang (2 pieces), Chen Pi, Zhi Gan Cao (0.5 liang each), Hei Chou (4 liang, half raw/half cooked). Powder. 1 qian per dose with honey water.
Xing Xing San (Yawning Powder): Treats pediatric wind-heat and typhoid/rash fever. Bai Fu Ling, Xi Xin, Jie Geng, Gua Lou Gen, Ren Shen, Zhi Gan Cao, Bai Zhu, Chuan Xiong (equal parts). Powder. 1 qian decocted with 3 mint leaves.
Shen Su Yin (Ginseng and Perilla Decoction): Qian Hu, Ren Shen, Su Ye, Ge Gen, Ban Xia (soaked 7 times, ginger juice processed), Fu Ling, Zhi Ke, Chen Pi, Gan Cao, Jie Geng. Cut, decoct with ginger/jujube, warm.
Ren Shen Qiang Huo San (Ginseng and Notopterygium Powder): Qiang Huo, Du Huo, Chai Hu, Ren Shen, Chuan Xiong, Zhi Ke, Fu Ling (0.5 liang each), Qian Hu, Bei Jie Geng, Tian Ma, Di Gu Pi, Zhi Gan Cao (2.5 qian each). Add Ma Huang, Bo He, Cong Bai, decoct. After sweating with residual heat, use this minus Ma Huang, add Zi Cao. If 3-5 spots visible, add Zi Cao, Chen Pi, Chi Shao to clear heat/gentle eruption. Mix with 0.5 qian Chen Sha powder to control fetal toxin.
Sheng Ma Ge Gen Tang (Cimicifuga and Kudzu Decoction): Ge Gen, Sheng Ma, Bai Shao, Zhi Gan Cao (4 liang each). Coarse powder. 4 qian per dose, 1.5 cups water, decoct to 1 cup, warm.
Hua Du Tang (Resolve Toxicity Decoction): Zi Cao Rong (0.5 liang), Sheng Ma, Gan Cao. Cut, decoct 2 qian with 50 glutinous rice grains.
Jiawei Sixiang San (Modified Four Saints Powder): Zi Cao, Mu Tong, Huang Qi, Chuan Xiong, Mu Xiang (equal parts), Zhi Gan Cao (half). Coarse powder, decoct. Add Zhi Ke for constipation; 100 glutinous rice grains for normal stool. Yang Shi said: Glutinous rice detoxifies and promotes eruption.
Zi Cao Mu Xiang Tang (Arnebiae and Aucklandia Decoction): Treats slow eruption with diarrhea. Zi Cao, Mu Xiang, Fu Ling, Bai Zhu (equal parts), Zhi Gan Cao (slight). Add glutinous rice. Yang Shi: Zi Cao promotes bowels, assisted by Bai Zhu/Mu Xiang.
Zi Cao Mu Tong Tang (Arnebiae and Akebia Decoction): Zi Cao, Ren Shen, Mu Tong, Fu Ling, Nu Mi (equal parts), Gan Cao (half). Cut, decoct 2 qian, warm. Add Nan Mu Xiang for internal deficiency with loose stools.
Kuai Ban San (Rapid Spotting Powder): Zi Cao, Chan Ke, Ren Shen, Bai Shao (1 fen each), Mu Tong (1 qian), Zhi Gan Cao (0.5 qian). Cut, decoct 2 qian, warm.
Another Formula: Zi Cao Rong (5 qian), Chen Pi (2 qian), Huang Qi (3 qian), Chi Shao (5 qian), Zhi Gan Cao (3 qian). Cut, add 100 glutinous rice grains. >3 years: 3 qian; <3 years: 1 qian. Stop when lesions spread evenly to limbs.
Si Gua Tang (Loofah Decoction): Si Gua burned with skin/seeds to ash, powdered, mixed with water. Yang Shi: Best for eruption. Add Gan Cao/Zi Cao optionally.
Da Lian Qiao Tang (Major Forsythia Decoction): Lian Qiao, Qu Mai, Jing Jie, Mu Tong, Che Qian, Dang Gui, Fang Feng, Chai Hu, Chi Shao, Hua Shi, Chan Tui, Zhi Gan Cao (1 qian each), Huang Qin, Shan Zhi Zi (0.5 qian each). Cut, add Zi Cao per dose.
Gan Lu Yin (Sweet Dew Decoction): Sheng Di Huang, Shu Di Huang, Tian Men Dong (de-heart), Mai Men Dong (de-heart), Pi Pa Ye (de-hair), Zhi Ke (bran-fried, de-seeded), Huang Qin, Shi Hu, Shan Yin Chen, Zhi Gan Cao (equal parts). Cut. 2 qian per dose, 1 cup water, decoct to 0.8 cup, post-prandial.
Wu Ling San: See Summerheat category.
Xiao Chai Hu Tang: See Malaria category.
Si Shun Qing Liang Yin: Dang Gui, Chi Shao, Da Huang (cooked for deficiency, raw for excess), Gan Cao. Alternative: add Chen Pi/Nu Mi.
Ru Sheng Yin Zi: Jie Geng, Sheng Gan Cao, Chao Niu Bang Zi (2 qian each), Mai Men Dong (3 qian). Powder, decoct with bamboo leaves. Alternative: add Jing Jie/Fang Feng. Heavy cases: bamboo sap.
Niu Bang Zi Tang: Chao Niu Bang Zi (4 qian), Jing Jie Sui (2 qian), Gan Cao (1 qian), Fang Feng (0.5 qian). Fine powder, infuse in boiling water. Remove Fang Feng to name Xiao Du San.
Ma Huang Huang Qin Tang: Ma Huang (3 qian), Chi Shao, Huang Qin (2.5 qian each), Zhi Gan Cao, Gui Zhi (0.5 qian each). Coarse powder, decoct.
Jie Geng Zhi Ke Tang: Zhi Ke, Jie Geng (2 liang each), Zhi Gan Cao (0.5 liang). Cut, decoct with ginger.
Gan Cao San: Zhi Gan Cao, Gua Lou Gen (equal parts). Powder, decoct 1 qian.
Wu Mei Tang: Xiao Hei Dou, Lv Dou (1 he each), Wu Mei (2 pieces). Coarse cut, decoct in 1 bowl fresh water, strain, drink gradually.
Mu Xiang Li Zhong Tang: See Cold category. Add Mu Xiang, Gan Cao, Gan Jiang.
Du Sheng San: Chao Niu Bang Zi (5 qian), Bai Jiang Can (2.5 qian). Powder, add 3 Zi Cao stems, decoct. Three doses ensure eruption.
Another Formula: Chuan Shan Jia (Pangolin Scale) washed, fried golden, powdered. 0.5 qian per dose with少许 Musk, Mu Xiang decoction. Or Zi Cao decoction with Hong Xi Jiao.
Xiao Du Yin: Chao E Shi (4 liang), Zhi Gan Cao (1 liang), Fang Feng (0.5 liang), Jing Jie Sui (2 liang). Powder. Decoct Zi Cao, Nu Mi, Yuan Sui Zi soup, take post-meal/before sleep, 3 times daily.